Polski system ochrony zdrowia od lat zmaga się z niedoborem lekarzy. Mimo rosnącej liczby studentów na kierunkach lekarskich, wielu absolwentów decyduje się na emigrację zaraz po ukończeniu studiów. Szacuje się, że rocznie nawet 900 młodych lekarzy wybiera pracę za granicą, co oznacza, że Polska, finansując ich edukację, realnie inwestuje w kadry medyczne innych państw. W odpowiedzi na ten problem pojawiły się propozycje regulacji, które miałyby zatrzymać lekarzy w kraju. Jednak czy te rozwiązania są rzeczywiście nowe?
Obowiązek pracy w Polsce po studiach – kontrowersyjny pomysł?
Jednym z najbardziej dyskutowanych postulatów jest zobowiązanie absolwentów kierunków lekarskich, którzy studiowali na koszt państwa, do odpracowania określonego czasu w polskiej służbie zdrowia. Alternatywnie, w przypadku wyjazdu za granicę, mieliby oni zwracać koszty swojej edukacji.
Podobne rozwiązania funkcjonują już m.in. w Niemczech i Stanach Zjednoczonych, gdzie lekarze mają możliwość spłaty kosztów kształcenia poprzez pracę w publicznych placówkach lub są zobligowani do ich zwrotu, jeśli wybiorą zatrudnienie poza systemem.
Proponowane regulacje obejmują:
- Zobowiązanie do pracy w Polsce przez określony czas – absolwenci mieliby obowiązek przepracować np. 4-5 lat w publicznym systemie ochrony zdrowia.
- Zwrot kosztów edukacji w razie emigracji – lekarze, którzy zdecydują się na wyjazd bez wcześniejszego podjęcia zatrudnienia w Polsce, byliby zobowiązani do proporcjonalnego zwrotu kosztów kształcenia.
- Stworzenie systemu zachęt – zamiast przymusu, postulowane jest poprawienie warunków pracy, wynagrodzeń oraz wsparcie w procesie specjalizacji.
Czy system kredytów na studia medyczne działa?
W odpowiedzi na problem emigracji młodych lekarzy w 2022 roku wprowadzono kredyt na studia medyczne, który miał umożliwić finansowanie studiów odpłatnych w języku polskim. Mechanizm ten zakłada możliwość umorzenia zobowiązania pod warunkiem przepracowania 10 lat w polskim systemie ochrony zdrowia oraz uzyskania specjalizacji w jednej z dziedzin priorytetowych.
Według danych Ministerstwa Zdrowia, od lipca 2022 r. do końca 2024 r. podpisano 4 175 umów o kredyt na studia medyczne. Oczekuje się, że rozwiązanie to przyniesie efekty w postaci:
- zwiększenia liczby lekarzy pracujących w Polsce,
- wsparcia finansowego dla studentów medycyny,
- ograniczenia emigracji absolwentów,
- wzrostu liczby lekarzy specjalistów w dziedzinach uznanych za priorytetowe.
Wzrost wynagrodzeń – czy to wystarczy?
Jednym z głównych elementów mających zachęcić lekarzy do pozostania w kraju jest wzrost wynagrodzeń. Od 1 lipca 2024 roku lekarze odbywający staż podyplomowy będą zarabiać 6 798 zł brutto, co stanowi ponad trzykrotny wzrost w porównaniu do lat 2009-2017.
Podobnie poprawiono wynagrodzenia lekarzy rezydentów. W przypadku specjalizacji priorytetowych, pensja zasadnicza brutto wynosić będzie:
- 9 368 zł w pierwszych dwóch latach,
- 10 220 zł po dwóch latach.
Dla specjalizacji niepriorytetowych kwoty te są nieco niższe:
- 8 516 zł w pierwszych dwóch latach,
- 8 772 zł po dwóch latach.
Ponadto, lekarze rezydenci, którzy zobowiążą się do pracy w publicznych placówkach przez 2 lata w ciągu 5 lat po zakończeniu specjalizacji, mogą liczyć na dodatkowe wynagrodzenie:
- 600 zł miesięcznie w specjalizacjach niepriorytetowych,
- 700 zł miesięcznie w specjalizacjach priorytetowych.
Czy obecne rozwiązania są wystarczające?
Pomimo wprowadzonych mechanizmów, niedobór lekarzy w Polsce wciąż stanowi istotny problem. Środowisko medyczne wskazuje, że kluczową kwestią nie jest sam poziom wynagrodzeń, lecz warunki pracy – przeładowane grafiki, przepracowanie i brak odpowiedniego wsparcia w procesie specjalizacji sprawiają, że młodzi lekarze często wybierają wyjazd do krajów oferujących lepsze warunki.
Dodatkowo, propozycja zobowiązania absolwentów do odpracowania kosztów edukacji budzi kontrowersje – część środowiska uważa ją za zbyt rygorystyczną, wskazując, że skuteczniejszym rozwiązaniem byłoby zwiększenie atrakcyjności pracy w Polsce poprzez dalszą poprawę warunków zatrudnienia.
Źródła:
- rcl.gov.pl
- infodent24.pl
