Regularna aktywność fizyczna powinna być traktowana jako jeden z podstawowych elementów profilaktyki i leczenia chorób układu krążenia. Takie zalecenie przedstawia American College of Cardiology (ACC) w nowym oświadczeniu naukowym opublikowanym w czasopiśmie „Journal of the American College of Cardiology” (JACC). Eksperci podkreślają, że największe korzyści zdrowotne mogą odnieść osoby dotychczas nieaktywne, nawet jeśli zwiększą ilość ruchu tylko w niewielkim stopniu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego American College of Cardiology (ACC) zaleca aktywność fizyczną jako podstawowy element profilaktyki i leczenia chorób układu krążenia oraz jakie korzyści przynosi regularny ruch.
- Ile kroków dziennie może wystarczyć, aby poprawić zdrowie serca i dlaczego nawet niewielkie zwiększenie aktywności jest szczególnie korzystne dla osób prowadzących siedzący tryb życia.
- Jakie ćwiczenia aerobowe i oporowe rekomendują eksperci ACC oraz w jaki sposób dostosować aktywność fizyczną do stanu zdrowia i możliwości pacjenta.
- Jaką rolę odgrywają rehabilitacja kardiologiczna, indywidualne zalecenia treningowe i technologie monitorujące aktywność w profilaktyce oraz leczeniu chorób sercowo-naczyniowych.
Aktywność fizyczna jako element terapii kardiologicznej
Choroby układu krążenia pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów na świecie. Tymczasem, jak wskazują eksperci ACC, aktywność fizyczna nadal nie jest wystarczająco wykorzystywana w codziennej praktyce klinicznej. Autorzy oświadczenia zwracają uwagę, że niska wydolność krążeniowo-oddechowa jest istotnym wskaźnikiem przyszłego ryzyka sercowo-naczyniowego, porównywalnym pod względem znaczenia prognostycznego z paleniem tytoniu, nadciśnieniem tętniczym, hipercholesterolemią czy cukrzycą.
Regularny ruch może poprawiać wydolność wysiłkową i jakość życia, a odpowiednio dobrane programy ćwiczeń oraz rehabilitacji kardiologicznej mogą również ograniczać ryzyko hospitalizacji. Dlatego eksperci postulują, aby zalecenia dotyczące aktywności fizycznej stały się rutynową częścią opieki nad pacjentami kardiologicznymi.
Nawet niewielka ilość ruchu może poprawić zdrowie serca
Jednym z najważniejszych przesłań dokumentu jest to, że każda aktywność fizyczna jest lepsza niż jej całkowity brak. Największa względna redukcja ryzyka sercowo-naczyniowego występuje często wtedy, gdy osoby prowadzące siedzący tryb życia zaczynają podejmować choćby niewielki wysiłek.
Nie oznacza to konieczności intensywnych treningów. Dla wielu pacjentów pierwszym krokiem może być regularny spacer, zwiększenie codziennej liczby kroków lub wykonywanie prostych ćwiczeń dostosowanych do możliwości organizmu. Co istotne, korzyści zależą nie tylko od intensywności wysiłku, lecz również od jego regularności i możliwości długoterminowego utrzymania nowych nawyków.
Ile kroków dziennie wystarczy? Niekoniecznie 10 tysięcy
Autorzy oświadczenia zwracają uwagę na rosnącą liczbę dowodów wskazujących, że poprawa zdrowia sercowo-naczyniowego nie wymaga osiągania popularnego celu 10 tys. kroków dziennie. Wykonywanie około 5000–7000 kroków dziennie wiąże się u wielu dorosłych z istotnymi korzyściami zdrowotnymi, w tym niższym ryzykiem zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i z jakiejkolwiek przyczyny.
Zależność ta ma szczególne znaczenie dla osób starszych, pacjentów z ograniczoną sprawnością oraz osób rozpoczynających aktywność po długim okresie siedzącego trybu życia. Eksperci podkreślają jednak, że liczba kroków nie powinna być traktowana jako uniwersalny próg. Najważniejsze jest stopniowe zwiększanie aktywności odpowiednio do stanu zdrowia.
Ćwiczenia aerobowe i trening oporowy – zalecenia ACC
Według American College of Cardiology skuteczny program aktywności fizycznej powinien być bezpieczny, zindywidualizowany, osiągalny i możliwy do utrzymania w dłuższym okresie. Przy opracowywaniu zaleceń lekarz powinien uwzględnić stan układu krążenia, wydolność funkcjonalną, objawy, cele terapeutyczne i preferencje pacjenta.
U większości dorosłych trening oporowy powinien uzupełniać aktywność aerobową, taką jak marsz, jazda na rowerze czy pływanie. Połączenie obu form ruchu pozwala rozwijać zarówno wydolność krążeniowo-oddechową, jak i siłę mięśniową, która ma znaczenie dla codziennej sprawności.
Czy przed rozpoczęciem ćwiczeń konieczna jest próba wysiłkowa?
ACC wskazuje, że rutynowe badania wysiłkowe nie są wymagane przed rozpoczęciem aktywności u większości osób bezobjawowych lub klinicznie stabilnych. W określonych sytuacjach próba wysiłkowa może jednak pomóc w ocenie tolerancji wysiłku i ustaleniu bezpiecznego programu treningowego. Dotyczy to zwłaszcza pacjentów, u których występują objawy sugerujące chorobę serca lub istnieją wskazania do dokładniejszej oceny ryzyka.
Rehabilitacja kardiologiczna i technologie wspierające aktywność
W oświadczeniu podkreślono również potrzebę rozszerzenia dostępu do rehabilitacji kardiologicznej, która stanowi ważny element leczenia wielu pacjentów z rozpoznanymi chorobami układu krążenia. Eksperci wskazują, że bariery organizacyjne i finansowe nadal ograniczają udział chorych w takich programach.
Pomocne mogą być rozwiązania domowe, konsultacje zdalne oraz urządzenia monitorujące aktywność, w tym opaski i zegarki sportowe. Technologie te mogą wspierać systematyczność ćwiczeń, szczególnie gdy są częścią uporządkowanego programu rehabilitacyjnego. Jednocześnie pacjenci niemający dostępu do formalnej rehabilitacji powinni otrzymywać indywidualne zalecenia dotyczące bezpiecznej aktywności fizycznej.
Główne wnioski
- American College of Cardiology (ACC) zaleca włączenie aktywności fizycznej do rutynowej profilaktyki i leczenia chorób układu krążenia. W oświadczeniu naukowym opublikowanym w „Journal of the American College of Cardiology” (JACC) eksperci podkreślają, że regularne ćwiczenia poprawiają wydolność krążeniowo-oddechową, jakość życia i mogą ograniczać ryzyko hospitalizacji.
- Już 5000–7000 kroków dziennie może przynosić istotne korzyści sercowo-naczyniowe. Według danych przywołanych przez ACC taki poziom aktywności wiąże się u wielu dorosłych z niższym ryzykiem zgonu z przyczyn sercowo-naczyniowych i ogólnych. Największe względne korzyści odnoszą często osoby, które wcześniej prowadziły siedzący tryb życia.
- Program ćwiczeń powinien być indywidualnie dostosowany do stanu zdrowia, wydolności i możliwości pacjenta. Eksperci rekomendują łączenie aktywności aerobowej z treningiem oporowym. U większości osób bezobjawowych lub klinicznie stabilnych rutynowa próba wysiłkowa nie jest konieczna przed rozpoczęciem ćwiczeń.
- Rehabilitacja kardiologiczna powinna być szerzej dostępna dla pacjentów z chorobami układu krążenia. ACC wskazuje na potrzebę rozwoju programów domowych i zdalnych oraz wykorzystania urządzeń monitorujących aktywność. Osoby, które nie mogą uczestniczyć w formalnej rehabilitacji, powinny otrzymywać indywidualne zalecenia dotyczące bezpiecznych ćwiczeń.
Źródło:
- https://www.acc.org/Latest-in-Cardiology/Journal-Scans/2026/10/14/09/58/ACC-Scientific-Statement-Calls-For-Exercise-Prescription
