Zmiany widoczne w rezonansie magnetycznym mogą pomóc przewidzieć, jak szybko u osób z chorobą Alzheimera o wczesnym początku łagodne zaburzenia poznawcze (MCI) rozwiną się w demencję. Naukowcy opracowali biomarker oceniający zanik istoty szarej w ośmiu obszarach mózgu związanych m.in. z pamięcią, językiem i rozumowaniem. Badanie opublikowane w „Neurology” wskazuje, że może on prognozować progresję skuteczniej niż ocena samych objawów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak biomarker EAS wykorzystuje rezonans magnetyczny do oceny zaniku istoty szarej i przewidywania tempa progresji wczesnej choroby Alzheimera.
- Jakie są wyniki badania obejmującego 227 osób w wieku od 40 do 64 lat, w tym 130 uczestników z łagodnymi zaburzeniami poznawczymi (MCI).
- Jak stopień zaniku ośmiu obszarów mózgu związanych m.in. z pamięcią, językiem i rozumowaniem wiązał się z ryzykiem przejścia od MCI do demencji.
- Dlaczego biomarker MRI może w przyszłości pomóc lekarzom przewidywać tempo utraty samodzielności i lepiej planować opiekę nad pacjentami z chorobą Alzheimera o wczesnym początku.
Choroba Alzheimera przed 65. rokiem życia może szybko postępować
Choroba Alzheimera o wczesnym początku rozwija się przed 65. rokiem życia, a więc często w okresie aktywności zawodowej i rodzinnej. Początkowo może manifestować się jako MCI – zaburzenia pamięci i innych funkcji poznawczych poważniejsze niż typowe zmiany związane z wiekiem, ale jeszcze niespełniające kryteriów demencji.
Tempo dalszej progresji jest jednak bardzo zróżnicowane. Dlatego jednym z istotnych problemów klinicznych pozostaje przewidywanie, kiedy pacjent może przejść od MCI do demencji i utracić samodzielność. Naukowcy z Harvard Medical School opracowali w tym celu sygnaturę wczesnego początku choroby Alzheimera (EAS), czyli biomarker wykorzystujący obrazy mózgu.
Biomarker mierzy zanik ośmiu obszarów mózgu
EAS jest mapą obszarów mózgu, w których u osób z chorobą Alzheimera o wczesnym początku obserwuje się większą atrofię niż u osób zdrowych. W badaniu biomarker zastosowano do obrazów rezonansu magnetycznego, aby ocenić kurczenie się ośmiu kluczowych regionów związanych z funkcjami poznawczymi. Obejmowały one m.in. środkową i boczną korę ciemieniową oraz tylną boczną korę skroniową. Badacze obliczali średnią grubość poszczególnych obszarów, a następnie łączyli wyniki w ogólną ocenę stopnia zaniku mózgu.
Badanie objęło 227 osób w wieku 40–64 lat
Analiza obejmowała 130 osób żyjących samodzielnie z MCI oraz 97 zdrowych uczestników. Wszyscy mieli od 40 do 64 lat. Na początku wykonywano rezonans magnetyczny mózgu, a następnie uczestnicy odbyli co najmniej jedną wizytę kontrolną rocznie. Średni okres obserwacji wynosił dwa lata. W tym czasie u około 65 proc. osób z MCI związanym z chorobą Alzheimera o wczesnym początku doszło do progresji do demencji.
Większy zanik istoty szarej oznaczał szybszą progresję
Wyniki wykazały, że większy zanik istoty szarej wykrywany za pomocą EAS wiązał się z szybszym rozwojem demencji. Ryzyko progresji z MCI do demencji było 1,24 razy wyższe na każde jedno odchylenie standardowe większego stopnia zaniku mierzonego za pomocą biomarkera. Co istotne, metoda okazała się skuteczniejsza w prognozowaniu progresji niż analiza samych objawów występujących na początku badania.
Potrzebne są lepsze narzędzia do przewidywania, kiedy osoba z wczesnym początkiem choroby Alzheimera może utracić niezależność i przejść z łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI) w demencję – powiedział Touroutoglou.
Zdaniem badaczy taki biomarker mógłby w przyszłości dostarczać pacjentom i ich rodzinom dokładniejszych informacji o przewidywanym przebiegu choroby.
Rezonans może stać się narzędziem prognozowania przebiegu choroby
Potencjalne znaczenie EAS wykracza poza przewidywanie momentu progresji do demencji. Lepsza ocena indywidualnego tempa choroby mogłaby pomóc w planowaniu opieki oraz kwalifikowaniu pacjentów do badań klinicznych terapii na wcześniejszym etapie. Autorzy opisują pomiar zaniku mózgu jako potencjalny rodzaj „licznika czasu”, który mógłby wskazywać, jak szybko choroba będzie postępowała u konkretnego pacjenta.
Na tym etapie biomarker nie jest jednak uniwersalnym narzędziem prognostycznym. Opracowano go i przetestowano w jednej grupie badanej, której większość stanowili biali uczestnicy niebędący Latynosami. Nie wiadomo więc, czy podobną skuteczność uzyska w bardziej zróżnicowanych populacjach.
Główne wnioski
- Opracowany przez naukowców biomarker EAS mierzy zanik istoty szarej w ośmiu obszarach mózgu związanych z funkcjami poznawczymi i może pomagać prognozować progresję choroby Alzheimera o wczesnym początku.
- W badaniu uczestniczyło 130 osób z MCI oraz 97 zdrowych osób w wieku 40–64 lat. Średni okres obserwacji wynosił dwa lata.
- U około 65 proc. osób z MCI związanym z chorobą Alzheimera o wczesnym początku doszło do progresji do demencji, a większy zanik istoty szarej wiązał się z szybszym postępem choroby.
- Ryzyko progresji od MCI do demencji było 1,24 razy wyższe na każde jedno odchylenie standardowe większego stopnia zaniku mózgu. Biomarker przewidywał progresję skuteczniej niż ocena samych początkowych objawów.
Źródło:
- https://www.neurology.org/doi/10.1212/WNL.0000000000218519
- American Academy of Neurology
