Wrocław od lat stawia na wysoki standard życia, nową infrastrukturę i zrównoważony rozwój, ale najnowsze dane z projektu PICTURE pokazują, że codzienność najmłodszych mieszkańców miasta wygląda znacznie mniej optymistycznie. Długofalowe badanie populacyjne realizowane przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu dostarcza jednego z najbardziej kompleksowych obrazów zdrowia dzieci i młodzieży w Polsce. Analiza opublikowana w 2025 r. w „Nutrients” obejmuje uczestników w wieku 7–17 lat badanych w latach 2019–2023 i opisuje szerokie spektrum problemów – od dolegliwości somatycznych po narastające trudności emocjonalne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie problemy zdrowotne najczęściej zgłaszają rodzice dzieci i młodzieży we Wrocławiu.
- Jak zmienia się częstość trudności poznawczych i emocjonalnych wraz z wiekiem.
- Dlaczego masa ciała nie wyjaśnia w pełni ryzyka zaburzeń lękowych i depresyjnych.
- Jakie działania systemowe są kluczowe dla poprawy zdrowia młodych mieszkańców miasta.
Zdrowie dzieci i młodzieży w świetle PICTURE
PICTURE (Population Cohort Study of Wroclaw Citizens) to wieloletnie badanie obserwacyjne prowadzone przez interdyscyplinarny zespół specjalistów. Projekt analizuje m.in. choroby przewlekłe, masę ciała, objawy psychosomatyczne, zdrowie emocjonalne oraz wyniki laboratoryjne mieszkańców miasta. W przypadku najmłodszych uczestników, opiekunowie najczęściej zgłaszali bóle głowy, dolegliwości żołądkowo-jelitowe, próchnicę oraz trudności z koncentracją i pamięcią. Autorzy podkreślają, że właśnie te pozornie „zwyczajne” problemy w praktyce najsilniej wpływają na codzienne funkcjonowanie dzieci w środowisku szkolnym i domowym.
Co deklarują rodzice?
Zebrane dane wskazują, że zaburzenia uwagi i problemy z nauką pojawiały się często i nasilały się wraz z wiekiem. Jak raportuje współautorka publikacji dr Klaudia Konikowska, trudności dotyczące koncentracji, pamięci i uczenia się zgłaszało 33% rodziców. W grupie 7–9 lat było to 26,5%, wśród dzieci w wieku 10–12 lat 34%, a u młodzieży 13–17 lat 36%. To wyraźny sygnał, że z wiekiem wzrasta nie tylko skala wyzwań edukacyjnych, ale również obciążenie poznawcze, z którym młodzi mieszkańcy Wrocławia mierzą się na co dzień.
Emocjonalne wyzwania – narastający problem
Część raportu poświęcona zdrowiu psychicznemu pokazuje szczególnie niepokojący obraz. Ponad 30% dzieci doświadczało objawów lękowych, podobny odsetek wybuchów złości, a liczna grupa zgłaszała przewlekłe zmęczenie i smutek. Objawy depresyjne występowały u około 15% badanych, przy czym wśród nastolatków przekraczały 20%. Analizy statystyczne wykazały wyraźną zależność pomiędzy nasilaniem się objawów a wiekiem, a także większą podatność dziewcząt na zaburzenia nastroju. Natomiast impulsywność i wybuchy złości były częściej notowane u chłopców.
Badacze zwracają uwagę na brak jednoznacznego związku pomiędzy nadwagą, otyłością lub niedowagą a występowaniem lęku, objawów depresyjnych czy przewlekłego zmęczenia. Modele statystyczne wykazały ograniczoną moc wyjaśniającą, co wskazuje na wieloczynnikowy charakter problemu. Na kondycję psychiczną dzieci wpływać mogą m.in. środowisko domowe, nawyki żywieniowe, poziom aktywności, relacje rówieśnicze i sytuacja społeczna. Zespół PICTURE zapowiada kolejne publikacje poświęcone tym zależnościom – zarówno w kontekście masy ciała, jak i zdrowia psychicznego.
– W modelach uwzględniających jednocześnie wiek, płeć oraz nadmierną masę ciała i niedowagę, istotnymi czynnikami różnicującymi ryzyko występowania lęku i depresji okazały się przede wszystkim wiek i płeć – podkreśla dr Konikowska.
Wsparcie interdyscyplinarne – konieczne działania systemowe
Wnioski z badania jednoznacznie wskazują, że problemy zdrowotne dzieci i młodzieży mają charakter złożony i nie mogą być przypisane wyłącznie jednej specjalizacji medycznej. Konieczna jest współpraca pediatrów, psychologów, dietetyków, nauczycieli oraz środowisk lokalnych. Jak podkreśla dr Konikowska, dziecko funkcjonuje równocześnie w wymiarze biologicznym, psychicznym i społecznym, dlatego skuteczne wsparcie wymaga spójnego podejścia. Istotną rolę odgrywają szkoły i samorządy – zarówno w zakresie wczesnej interwencji, jak i zwiększania dostępności specjalistów oraz normalizowania korzystania z pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.
Główne wnioski
- Ponad 30% rodziców zgłasza trudności z koncentracją, pamięcią i nauką, przy wyraźnym wzroście tych problemów wraz z wiekiem badanych dzieci.
- Objawy lękowe, wybuchy złości i przewlekłe zmęczenie dotyczą ponad 30% uczestników, a symptomy depresyjne występowały u około 15%, przekraczając 20% w grupie nastolatków.
- Masa ciała nie była istotnie związana z lękiem, depresją ani przewlekłym zmęczeniem, co potwierdza wieloczynnikowy charakter problemów emocjonalnych.
- Skuteczna pomoc wymaga modelu interdyscyplinarnego, łączącego wsparcie pediatryczne, psychologiczne, dietetyczne i działania szkół oraz lokalnych instytucji.
Źródło:
- https://www.umw.edu.pl/pl/aktualnosci/wroclawskie-dzieci-pod-presja
