Mała dawka aspiryny wiązała się z około 70-procentowym obniżeniem względnego ryzyka demencji u starszych osób o określonym profilu genetycznym – wynika z analizy naukowców z Monash University. Jednocześnie w tej grupie odnotowano większe ryzyko poważnych krwawień. Autorzy podkreślają, że wyniki nie są podstawą do profilaktycznego przyjmowania aspiryny.
Z tego artykułu dowiesz się…
- U jakiej grupy starszych osób mała dawka aspiryny wiązała się z około 70-procentowym obniżeniem względnego ryzyka demencji.
- Jakie są wyniki analizy genetycznej obejmującej ponad 13 500 uczestników badania ASPREE i rolę genów związanych z liczbą płytek krwi.
- Dlaczego potencjalnym korzyściom aspiryny towarzyszy istotne ryzyko poważnych krwawień i dlaczego lek nie powinien być samodzielnie stosowany w profilaktyce demencji.
- Jak analiza genetyczna może w przyszłości pomóc w personalizacji profilaktyki demencji i dlaczego wyniki wymagają potwierdzenia w kolejnych badaniach.
Aspiryna a demencja. Przeanalizowano dane ponad 13,5 tys. osób
Badacze wykorzystali dane genetyczne uczestników dużego badania ASPREE (Aspirin in Reducing Events in the Elderly). Analiza objęła ponad 13 500 starszych osób i miała odpowiedzieć na pytanie, czy uwarunkowania genetyczne mogą wpływać na związek pomiędzy stosowaniem aspiryny a ryzykiem rozwoju demencji. Wyniki opublikowano w „Alzheimer’s & Dementia: The Journal of the Alzheimer’s Association”.
Wcześniejsze analizy ASPREE nie wykazały, aby aspiryna zapobiegała demencji w całej badanej populacji. Nowe badanie sugeruje jednak, że jej działanie może być odmienne u określonych genetycznie podgrup pacjentów.
Ryzyko demencji niższe o około 70 proc.
Najsilniejszą zależność zaobserwowano dla genów związanych z liczbą płytek krwi. Uczestników uszeregowano według genetycznej punktacji dotyczącej tej cechy. W grupie należącej do najwyższych 20 proc. wyników demencja rozwinęła się u 1 proc. osób przyjmujących aspirynę oraz 3,3 proc. otrzymujących placebo. Odpowiadało to około 70-procentowemu obniżeniu względnego ryzyka.
Poprzednie badania wykazały, że aspiryna nie zapobiegała demencji, gdy wszyscy byli brani pod uwagę – powiedział Fransquet. Nasze odkrycia sugerują, że może chodzić o coś więcej. U osób o tym konkretnym profilu genetycznym zaobserwowaliśmy znacznie mniej przypadków demencji wśród osób przyjmujących aspirynę. To stwarza możliwość, że genetyka pomoże nam w przyszłości zidentyfikować osoby, które mogą skorzystać z leczenia profilaktycznego, zamiast stosować uniwersalne podejście.
Aspiryna zwiększała jednocześnie ryzyko krwawienia
Potencjalna korzyść wiązała się jednak z istotnym zagrożeniem. W tej samej grupie genetycznej poważne krwawienie wystąpiło u 4,4 proc. osób przyjmujących aspirynę w porównaniu z 2,1 proc. w grupie placebo. Oznacza to, że ewentualne wykorzystanie aspiryny w spersonalizowanej profilaktyce demencji wymagałoby uwzględnienia zarówno potencjalnych korzyści, jak i ryzyka działań niepożądanych.
Płytki krwi nowym tropem w badaniach nad demencją?
Co istotne, obserwowanego efektu nie powiązano z dobrze poznanymi genetycznymi czynnikami ryzyka choroby Alzheimera i demencji. Wyniki skierowały uwagę badaczy na biologię płytek krwi.
Szczególnie interesujące jest to, że sygnał nie był powiązany z ustalonymi genetycznymi czynnikami ryzyka choroby Alzheimera i demencji – powiedział Fransquet. Zamiast tego, wskazuje nam on na biologię płytek krwi i otwiera nowe możliwości badawcze. Teraz musimy potwierdzić to odkrycie w innych badaniach i ostatecznie przetestować je w badaniu zaprojektowanym specjalnie dla osób o tym profilu genetycznym.
Aspiryna nie jest obecnie zalecana do profilaktyki demencji
Autorzy wyraźnie zaznaczają, że wyniki wymagają potwierdzenia i nie uzasadniają samodzielnego rozpoczynania przyjmowania aspiryny w celu zapobiegania demencji.
Na podstawie wyników tego badania nie należy rozpoczynać przyjmowania aspiryny w celu zapobiegania demencji bez konsultacji z lekarzem, zwłaszcza biorąc pod uwagę zwiększone ryzyko poważnego krwawienia. Jeśli te badania potwierdzą się, fakt, że aspiryna jest już tania i powszechnie dostępna, może sprawić, że spersonalizowana profilaktyka demencji stanie się realną możliwością.
Główne wnioski
- Analiza danych genetycznych ponad 13 500 uczestników badania ASPREE wskazała grupę osób, u których stosowanie małej dawki aspiryny wiązało się z niższym ryzykiem demencji.
- Wśród uczestników należących do najwyższych 20 proc. pod względem genetycznej punktacji związanej z liczbą płytek krwi demencja rozwinęła się u 1 proc. osób przyjmujących aspirynę i 3,3 proc. otrzymujących placebo. Odpowiadało to około 70-procentowemu obniżeniu względnego ryzyka.
- Potencjalnej korzyści towarzyszyło zwiększone ryzyko działań niepożądanych. Poważne krwawienia wystąpiły u 4,4 proc. osób przyjmujących aspirynę wobec 2,1 proc. w grupie placebo.
- Wyniki nie są podstawą do stosowania aspiryny w celu zapobiegania demencji. Odkrycie wymaga potwierdzenia w niezależnych badaniach oraz w badaniu klinicznym ukierunkowanym na osoby o wskazanym profilu genetycznym.
Źródło:
- https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/alz.71817
- Monash University
