Rak jelita grubego u dzieci i nastolatków pozostaje niezwykle rzadki, jednak nowe dane z USA zwracają uwagę na niepokojący problem. W analizie 84 pacjentów w wieku do 21 lat aż 80 proc. przypadków rozpoznano dopiero w III lub IV stadium choroby. Naukowcy wskazują na agresywny przebieg nowotworu oraz ryzyko opóźnienia diagnozy ze względu na niespecyficzne objawy i bardzo młody wiek pacjentów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często rak jelita grubego u nastolatków i bardzo młodych dorosłych był rozpoznawany dopiero w zaawansowanym stadium w amerykańskim badaniu obejmującym 84 pacjentów.
- Jakie są najczęstsze objawy raka jelita grubego u młodych pacjentów, w tym ból brzucha lub pleców, zmiany rytmu wypróżnień, utratę masy ciała i krwawienie z odbytu.
- Jakie było ryzyko nawrotu choroby i zgonu w analizowanej grupie oraz dlaczego opóźnienie diagnozy może mieć szczególne znaczenie u młodych osób.
- Dlaczego lekarze apelują o większą czujność diagnostyczną, mimo że rak jelita grubego u dzieci i nastolatków nadal występuje bardzo rzadko.
Rak jelita grubego u nastolatków. 80 proc. przypadków w III lub IV stadium
Naukowcy przeanalizowali dokumentację medyczną 84 pacjentów w wieku 21 lat lub młodszych, u których w latach 2012–2023 rozpoznano raka jelita grubego w 34 ośrodkach medycznych. Mediana wieku w chwili diagnozy wynosiła 16,5 roku. Wyniki wskazują, że 51 proc. pacjentów miało w momencie rozpoznania chorobę w III stadium, a kolejne 29 proc. w IV stadium. Łącznie oznacza to, że u około 80 proc. młodych chorych nowotwór był już zaawansowany. Większość, 77,4 proc. nowotworów, wywodziła się z okrężnicy, natomiast 22,6 proc. stanowiły nowotwory odbytnicy. Co istotne, tylko około 20 proc. pacjentów miało w rodzinie krewnego pierwszego lub drugiego stopnia z rakiem jelita grubego.
Wysokie ryzyko nawrotu i zgonu
Dane dotyczące dalszych losów młodych pacjentów również budzą niepokój. U 36,9 proc. chorych doszło do nawrotu nowotworu po leczeniu, które w większości przypadków obejmowało operację. Do końca obserwacji 45 proc. pacjentów zmarło.
Rak jelita grubego staje się niestety coraz częstszy wśród nastolatków i młodych dorosłych i stanowi inną postać choroby niż rak jelita grubego rozpoznawany u osób starszych. W momencie rozpoznania nowotwór często ma agresywny przebieg, jest już w zaawansowanym stadium i wiąże się z wysokim ryzykiem nawrotu choroby oraz zgonu – podkreśla autorka badania dr Erica Arnold z Nationwide Children’s Hospital.
Autorzy zwracają uwagę, że połączenie agresywnej biologii nowotworu z późnym rozpoznaniem może przyczyniać się do niekorzystnych wyników leczenia.
Objawy raka jelita grubego u nastolatków mogą być niespecyficzne
Jednym z problemów jest to, że rak jelita grubego jest w tej grupie wiekowej bardzo rzadki, a jego objawy mogą mieć wiele znacznie częstszych przyczyn. W analizowanej grupie około 74 proc. pacjentów zgłaszało ból pleców lub brzucha, około 45 proc. zmiany rytmu wypróżnień, podobny odsetek niewyjaśnioną utratę masy ciała, natomiast około 32 proc. krwawienie z odbytu.
Mediana czasu utrzymywania się objawów przed postawieniem diagnozy wynosiła 12 tygodni. Zdaniem autorów uporczywe dolegliwości bez innego wyjaśnienia powinny zwiększać czujność diagnostyczną lekarzy, nawet jeśli pacjent jest nastolatkiem. Nie oznacza to jednak, że każde dziecko z bólem brzucha czy zmianą rytmu wypróżnień powinno być kierowane na kolonoskopię. Eksperci podkreślają przede wszystkim potrzebę poważnego traktowania utrzymujących się objawów i poszerzenia diagnostyki, jeśli częstsze przyczyny zostały wykluczone, a stan pacjenta się nie poprawia.
Zachorowania na raka jelita grubego rosną wśród młodszych osób
Nowe wyniki wpisują się w szerszy trend obserwowany w Stanach Zjednoczonych. Według przytoczonych danych American Cancer Society w latach 2013–2022 zapadalność na raka jelita grubego wśród osób poniżej 50. roku życia zwiększała się średnio o 2,9 proc. rocznie. Jednocześnie nowotwór u dzieci i nastolatków nadal pozostaje wyjątkowo rzadki. W USA u osób poniżej 20. roku życia odnotowuje się mniej niż 100 przypadków rocznie, a częstość szacowana jest na około jeden przypadek na milion osób.
Dlaczego młodzi ludzie chorują na raka jelita grubego?
Przyczyny wzrostu liczby zachorowań w młodszych grupach wiekowych nie zostały jednoznacznie ustalone. Badacze analizują m.in. znaczenie czynników środowiskowych i zmian zachodzących we wczesnym okresie życia. Wśród potencjalnych czynników wymieniane są m.in. dieta bogata w wysoko przetworzoną żywność, otyłość czy niektóre infekcje. Badania obejmują również potencjalną rolę mikroplastiku. Na obecnym etapie nie można jednak uznać żadnego z tych czynników za wyjaśnienie obserwowanego trendu.
Znaczenie mogą mieć również predyspozycje genetyczne. Około połowa uczestników badania została poddana testom genetycznym, które wykazały kilka mutacji mogących zwiększać ryzyko zachorowania. Jednocześnie historia rodzinna raka jelita grubego występowała tylko u jednej piątej badanych.
Wyniki badania są na razie wstępne
Badanie zwraca uwagę na potrzebę większej czujności wobec objawów raka jelita grubego u nastolatków, ale jego wyniki należy interpretować ostrożnie. Analiza obejmowała jedynie 84 pacjentów, a rezultaty zostały przygotowane do prezentacji podczas dorocznej konferencji American Academy of Pediatrics w San Diego. Badanie nie zostało jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie naukowym, dlatego jego wyniki należy traktować jako wstępne.
Jednocześnie dane wskazują na istotny problem kliniczny: bardzo młody wiek nie powinien automatycznie wykluczać raka jelita grubego z diagnostyki różnicowej, szczególnie gdy ból brzucha, krwawienie z odbytu, zmiana rytmu wypróżnień czy niewyjaśniona utrata masy ciała utrzymują się i nie znajdują innego wyjaśnienia.
Główne wnioski
- W amerykańskiej analizie obejmującej 84 pacjentów w wieku 21 lat lub młodszych aż 80 proc. przypadków raka jelita grubego rozpoznano w III lub IV stadium. Mediana wieku w chwili diagnozy wynosiła 16,5 roku.
- U 36,9 proc. młodych pacjentów doszło do nawrotu choroby, a 45 proc. zmarło. Jednocześnie tylko około 20 proc. badanych miało w rodzinie krewnego pierwszego lub drugiego stopnia z rakiem jelita grubego.
- Do najczęstszych objawów należały ból brzucha lub pleców, zmiany rytmu wypróżnień, niewyjaśniona utrata masy ciała oraz krwawienie z odbytu. Mediana czasu utrzymywania się objawów przed diagnozą wynosiła 12 tygodni.
- Rak jelita grubego u dzieci i nastolatków pozostaje bardzo rzadki, jednak autorzy wskazują na potrzebę większej czujności przy utrzymujących się objawach bez innego wyjaśnienia. Wyniki badania są wstępne i nie zostały jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie.
Źródło:
- https://www.cancer.org/cancer/types/colon-rectal-cancer.html
- https://www.nbcnews.com/health/health-news/teens-get-colorectal-cancer-s-often-aggressive-form-disease-rcna600995
