Leczenie chorób sercowo-naczyniowych u seniorów nie powinno koncentrować się wyłącznie na samym sercu. American College of Cardiology (ACC) wskazuje, że upośledzenie funkcji poznawczych i zespół kruchości często współistnieją z chorobami układu krążenia i mogą istotnie wpływać na wybór terapii, rekonwalescencję oraz zdolność pacjenta do zachowania niezależności.
Nowe stanowisko naukowe ACC „Cognitive Impairment and Frailty in Older Adults With Cardiovascular Disease: A 2026 ACC Scientific Statement” zwraca uwagę na potrzebę szerszego spojrzenia na opiekę nad starszymi pacjentami kardiologicznymi. Eksperci proponują odejście od modelu skoncentrowanego przede wszystkim na konkretnej chorobie na rzecz podejścia uwzględniającego biologiczne starzenie się, sprawność fizyczną oraz funkcje poznawcze.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego upośledzenie funkcji poznawczych i zespół kruchości powinny być uwzględniane w opiece kardiologicznej nad osobami starszymi.
- Jak zaburzenia poznawcze i kruchość mogą wpływać na tolerancję leczenia, przestrzeganie zaleceń, rekonwalescencję oraz samodzielność pacjenta.
- Dlaczego American College of Cardiology (ACC) zaleca ocenę wieku biologicznego oraz badania przesiewowe w kierunku zaburzeń poznawczych i kruchości.
- Jak rehabilitacja kardiologiczna, aktywność fizyczna, odpowiednie żywienie i optymalizacja farmakoterapii mogą wspierać sprawność i niezależność starszych pacjentów.
Upośledzenie funkcji poznawczych i kruchość częste u pacjentów kardiologicznych
Problem może dotyczyć znacznej części starszych pacjentów. Jak wskazuje ACC, u osób trafiających do klinik kardiologicznych obserwuje się różny stopień upośledzenia funkcji poznawczych. Z kolei zespół kruchości występuje u około połowy osób starszych mieszkających w domach i nawet u dwóch trzecich seniorów poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI).
Nie są to przy tym problemy całkowicie niezależne od chorób sercowo-naczyniowych. Według autorów oświadczenia wszystkie trzy grupy zaburzeń mają wspólne czynniki ryzyka i mechanizmy biologiczne. Należą do nich m.in. dysfunkcja naczyń, przewlekły stan zapalny oraz związane ze starzeniem zmniejszanie się rezerw fizjologicznych organizmu.
Stan poznawczy może wpływać na skuteczność leczenia
Współwystępowanie chorób sercowo-naczyniowych, kruchości i zaburzeń poznawczych ma bezpośrednie znaczenie kliniczne. Może wpływać na tolerancję terapii, przestrzeganie zaleceń, przyjmowanie leków, rekonwalescencję po zabiegach, a w dalszej perspektywie również na samodzielność pacjenta.
To oświadczenie zmienia podejście do opieki kardiologicznej dla osób starszych, wykraczając poza tradycyjny model skoncentrowany na chorobie, na podejście bardziej uwzględniające starzenie się i funkcje organizmu – powiedziała dr Karen P. Alexander, FACC, przewodnicząca komisji naukowej i profesor medycyny w Duke University School of Medicine. Dla wielu osób starszych najważniejszym celem nie jest zapobieganie incydentom sercowo-naczyniowym, ale utrzymanie zdrowia poznawczego, sprawności fizycznej i niezależności.
Oznacza to, że przy wyborze leczenia konieczne może być uwzględnienie nie tylko ryzyka kolejnego incydentu sercowo-naczyniowego, ale także tego, jak określona interwencja wpłynie na codzienne funkcjonowanie chorego.
Wiek biologiczny ważniejszy niż sama metryka
ACC podkreśla, że choroby układu krążenia u seniorów powinny być rozpatrywane w kontekście starzenia biologicznego, a nie wyłącznie wieku chronologicznego. Dwie osoby w tym samym wieku mogą znacząco różnić się sprawnością, rezerwami fizjologicznymi, funkcjami poznawczymi i zdolnością do powrotu do zdrowia po hospitalizacji lub zabiegu.
Dlatego eksperci zalecają, aby – tam, gdzie jest to możliwe – w opiece ambulatoryjnej oraz po hospitalizacji prowadzić badania przesiewowe w kierunku zaburzeń poznawczych i zespołu kruchości. Jeżeli pojawi się podejrzenie nieprawidłowości, pacjent powinien zostać poddany dalszej ocenie diagnostycznej i odpowiednio wcześnie skierowany na konsultację.
Rehabilitacja, ruch, żywienie i bezpieczna farmakoterapia
Samo wykrycie kruchości lub pogorszenia funkcji poznawczych nie wystarczy. ACC zwraca uwagę na potrzebę wzmacniania odporności organizmu poprzez wieloskładnikowe interwencje. Mogą one obejmować rehabilitację kardiologiczną, wielokierunkowe ćwiczenia fizyczne, optymalizację sposobu żywienia oraz odpowiednie zarządzanie farmakoterapią. Szczególnego znaczenia nabiera ograniczanie potencjalnych szkód związanych z polipragmazją, czyli jednoczesnym stosowaniem wielu leków.
Jednocześnie należy modyfikować wspólne czynniki ryzyka oraz uwzględniać społeczne i środowiskowe uwarunkowania zdrowia, które mogą wpływać na możliwości leczenia i zachowania samodzielności.
Potrzeba większego udziału seniorów w badaniach
Autorzy stanowiska wskazują również na istotne luki w aktualnej wiedzy. Jednym z problemów jest niedostateczna reprezentacja starszych osób w badaniach dotyczących chorób sercowo-naczyniowych.
Przyszłe badania powinny w większym stopniu oceniać rezultaty szczególnie ważne z perspektywy seniorów. Oprócz klasycznych punktów końcowych powinny obejmować m.in. niezależność, mobilność, funkcje poznawcze oraz obciążenie opiekunów.
Główne wnioski
- American College of Cardiology wskazuje, że leczenie starszych pacjentów kardiologicznych powinno uwzględniać funkcje poznawcze, kruchość i biologiczny proces starzenia, a nie wyłącznie chorobę sercowo-naczyniową i wiek chronologiczny.
- Zespół kruchości dotyczy około połowy osób starszych mieszkających w domach i nawet dwóch trzecich seniorów poddawanych przezskórnej interwencji wieńcowej (PCI).
- Zaburzenia poznawcze i kruchość mogą wpływać na tolerancję terapii, przestrzeganie zaleceń, rekonwalescencję po zabiegach oraz zdolność pacjenta do zachowania niezależności. ACC zaleca ich przesiewową ocenę w opiece ambulatoryjnej i po hospitalizacji, jeśli jest to możliwe.
- Opieka nad starszym pacjentem powinna wspierać jego odporność i sprawność poprzez rehabilitację kardiologiczną, ćwiczenia, optymalizację żywienia oraz odpowiednie zarządzanie lekami, w tym ograniczanie szkód związanych z polipragmazją.
Źródło:
- https://www.jacc.org/doi/10.1016/j.jacc.2026.07.009
- American College of Cardiology
