Długotrwałe narażenie na hałas drogowy, kolejowy i lotniczy może wiązać się ze zwiększonym ryzykiem chorób układu krążenia, niezależnie od jakości snu. Naukowcy przeanalizowali dane ponad 108 tys. dorosłych i wykazali, że ekspozycja na hałas przekraczający 50 decybeli wiązała się z wyższym o 8–10% ryzykiem występowania czynników sercowo-naczyniowych. Wyniki badania zostaną zaprezentowane podczas konferencji American Heart Association Scientific Sessions 2026, odbywającej się 6–9 listopada w Chicago.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak hałas transportowy wpływa na ryzyko chorób serca i układu krążenia.
- Dlaczego zdrowy sen nie eliminuje ryzyka sercowo-naczyniowego związanego z długotrwałym narażeniem na hałas.
- Jakie zależności wykazano w badaniu obejmującym ponad 108 tys. dorosłych oraz jakie znaczenie ma poziom hałasu przekraczający 50 decybeli.
- Jak ograniczyć narażenie na hałas drogowy, kolejowy i lotniczy, aby zmniejszyć jego potencjalny wpływ na zdrowie.
Hałas transportowy a choroby serca – analiza ponad 108 tys. osób
Naukowcy z Massachusetts General Hospital przeanalizowali dane 108 051 dorosłych uczestników Mass General Brigham Biobank z lat 2010–2020. Mediana wieku badanych wynosiła 57 lat, a kobiety stanowiły 58% uczestników. Celem analizy było ustalenie, czy jakość snu wpływa na zależność między narażeniem na hałas transportowy, a ryzykiem sercowo-naczyniowym.
Ekspozycję na hałas oszacowano na podstawie danych Departamentu Transportu Stanów Zjednoczonych, uwzględniających średnie dobowe natężenie dźwięków generowanych przez samochody, autobusy, pociągi i samoloty w pobliżu miejsca zamieszkania uczestników. W badanej populacji:
- 33% osób było narażonych na średni hałas przekraczający 50 dB.
- 54,5% uczestników doświadczało ekspozycji przekraczającej 45 dB.
- 34,7% badanych miało zaburzenia snu lub spało poza zakresem 7–9 godzin na dobę.
Analiza pozwoliła porównać ryzyko chorób serca u osób z prawidłowym i nieprawidłowym snem.
Hałas powyżej 50 decybeli a ryzyko sercowo-naczyniowe
Wyniki wskazują, że narażenie na hałas transportowy przekraczający 50 dB wiązało się z wyższym o 8–10% ryzykiem występowania głównych czynników ryzyka chorób układu krążenia. Najważniejsze zależności dotyczyły:
- Podwyższonego stężenia cholesterolu.
- Nadciśnienia tętniczego.
- Cukrzycy.
Najsilniejszą korelację zaobserwowano w przypadku wysokiego poziomu cholesterolu, następnie nadciśnienia tętniczego i cukrzycy. Co istotne, ekspozycja na hałas przekraczający 50 dB była również związana z większym prawdopodobieństwem wystąpienia poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, nawet po uwzględnieniu wieku, płci oraz jakości snu. Należy jednak podkreślić, że badanie wykazało zależności statystyczne, a nie bezpośredni związek przyczynowo-skutkowy.
Zdrowy sen nie eliminuje ryzyka związanego z hałasem
Jednym z najbardziej zaskakujących wyników analizy był brak istotnych różnic w zależności między hałasem, a zdrowiem serca u osób ze zdrowym i niezdrowym snem. Dotychczas zakładano, że zaburzenia snu mogą być jednym z głównych mechanizmów łączących ekspozycję na hałas z rozwojem chorób sercowo-naczyniowych. Tymczasem wyniki sugerują, że niekorzystne oddziaływanie hałasu może występować również niezależnie od problemów ze snem. Jak wyjaśnił główny autor badania, dr Joseph Nguyen z Massachusetts General Hospital:
Głównym odkryciem naszych badań jest to, że związek między narażeniem na hałas a występowaniem chorób sercowo-naczyniowych oraz liczbą rozwiniętych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego był podobny u osób z niezdrowym snem i bez niego, co sugeruje, że zdrowy sen nie chroni przed niekorzystnym wpływem hałasu na serce – powiedział główny autor badania, dr Joseph Nguyen, lekarz rezydent chorób wewnętrznych w Massachusetts General Hospital i członek Centrum Badań Obrazowania Układu Sercowo-Naczyniowego w Bostonie.
Zależności utrzymywały się również po uwzględnieniu innych czynników, takich jak zanieczyszczenie powietrza, dochody, depresja, lęk oraz współistniejące czynniki ryzyka sercowo-naczyniowego.
Dlaczego hałas może negatywnie wpływać na serce?
Długotrwała ekspozycja na hałas środowiskowy może aktywować reakcje stresowe organizmu, nawet jeśli nie powoduje świadomie odczuwanego dyskomfortu. Wśród potencjalnych mechanizmów wymienia się aktywację współczulnego układu nerwowego, zwiększone wydzielanie hormonów stresu, zaburzenia regulacji ciśnienia tętniczego oraz nasilenie procesów zapalnych.
Mechanizmy te mogą sprzyjać rozwojowi zaburzeń metabolicznych i sercowo-naczyniowych. Nie oznacza to jednak, że wszystkie zostały bezpośrednio potwierdzone w omawianym badaniu.
Jak ograniczyć narażenie na hałas transportowy?
Autorzy badania podkreślają znaczenie ograniczania ekspozycji na hałas, szczególnie wśród mieszkańców obszarów o intensywnym ruchu drogowym, kolejowym i lotniczym. Do proponowanych działań należą poprawa izolacji akustycznej budynków, montaż szczelnych okien i drzwi, lokalizowanie sypialni w najcichszych częściach mieszkań oraz stosowanie odpowiednich rozwiązań ograniczających hałas podczas snu.
Znaczenie mają również działania systemowe, obejmujące planowanie przestrzenne, ograniczanie hałasu komunikacyjnego i rozwój infrastruktury uwzględniającej zdrowie mieszkańców.
Ograniczenia badania i znaczenie dla zdrowia publicznego
Badanie miało charakter obserwacyjny i opierało się na retrospektywnej analizie danych. Dlatego jego wyniki nie pozwalają stwierdzić, że hałas bezpośrednio powoduje choroby serca. Ponadto ekspozycję określano na podstawie średniego 24-godzinnego poziomu hałasu w miejscu zamieszkania, a nie indywidualnych pomiarów. Analiza obejmowała również różne źródła hałasu transportowego, których oddziaływanie może się różnić.
Wyniki wpisują się jednak w rosnącą liczbę badań wskazujących na znaczenie środowiskowych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego.
Główne wnioski
- Hałas transportowy powyżej 50 dB wiązał się z wyższym o 8–10% ryzykiem występowania czynników ryzyka sercowo-naczyniowego, takich jak podwyższony cholesterol, nadciśnienie tętnicze i cukrzyca.
- Zdrowy sen nie eliminował związku między hałasem a ryzykiem chorób serca. Podobne zależności obserwowano u osób z prawidłowym i nieprawidłowym snem, również po uwzględnieniu innych czynników zdrowotnych i środowiskowych.
- Badanie objęło 108 051 dorosłych uczestników Mass General Brigham Biobank. Około 33% badanych było narażonych na hałas transportowy przekraczający 50 dB, a 34,7% miało zaburzenia snu lub nieprawidłową długość snu.
- Ograniczenie hałasu środowiskowego może mieć znaczenie dla profilaktyki chorób układu krążenia. Wyniki zaprezentowane podczas American Heart Association Scientific Sessions 2026 wskazują na potrzebę dalszych badań nad wpływem hałasu na zdrowie serca.
Źródło:
- American Heart Association
