Bezsenność może mieć konsekwencje wykraczające daleko poza zmęczenie i problemy z funkcjonowaniem w ciągu dnia. Nowy przegląd badań wskazuje, że osoby z bezsennością mają o 26 proc. wyższe ryzyko udaru mózgu oraz o 28 proc. wyższe ryzyko hospitalizacji z dowolnej przyczyny. Wyniki opublikowano w „Sleep Medicine Reviews”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- O ile bezsenność wiązała się z wyższym ryzykiem udaru mózgu i hospitalizacji.
- Jakie są wyniki przeglądu obejmującego ponad 1,3 mln uczestników oraz najważniejsze dane dotyczące ryzyka udaru.
- Jak bezsenność może wiązać się ze zdrowiem mózgu i zdrowiem psychicznym, w tym z demencją, chorobą Alzheimera i depresją.
- Dlaczego zaobserwowany związek nie oznacza, że bezsenność bezpośrednio powoduje udar mózgu i jakie ograniczenia miały analizowane badania.
Bezsenność a ryzyko udaru mózgu
Bezsenność obejmuje m.in. trudności z zasypianiem lub utrzymaniem snu, którym towarzyszą zaburzenia funkcjonowania w ciągu dnia mimo odpowiednich warunków do spania. Problem jest powszechny. Wcześniejsza metaanaliza wskazywała, że bezsenność spełniająca międzynarodowe kryteria diagnostyczne może dotyczyć około 22 proc. populacji ogólnej.
Naukowcy postanowili ocenić jej związek z siedmioma istotnymi skutkami zdrowotnymi. W tym celu przeanalizowali dostępne przeglądy systematyczne oraz przeprowadzili trzy nowe przeglądy dotyczące udaru mózgu, urazów zawodowych i hospitalizacji. Literatura z baz MEDLINE i EMBASE została przeszukana do sierpnia 2025 roku.
Analiza objęła ponad 1,3 mln osób
W przypadku udaru mózgu badacze zidentyfikowali dziewięć badań spełniających przyjęte kryteria, z których sześć uwzględniono w metaanalizie. Łącznie przegląd systematyczny objął ponad 1,3 mln uczestników. Wyniki pokazały, że bezsenność była związana z 26 proc. wyższym ryzykiem udaru mózgu (HR 1,26; 95% CI 1,05–1,53). Jednocześnie autorzy zwracają uwagę na znaczne różnice w wielkości obserwowanego związku pomiędzy poszczególnymi badaniami.
Analiza wykazała również związek z hospitalizacjami. Pięć badań dotyczyło tego zagadnienia, a trzy uwzględniono w metaanalizie. U osób z bezsennością stwierdzono o 28 proc. wyższe ryzyko hospitalizacji z dowolnej przyczyny (OR 1,28; 95% CI 1,14–1,43).
Bezsenność może być sygnałem dotyczącym zdrowia mózgu
Znaczenie zaburzeń snu może być szersze. Dostępne dowody wskazują na związki bezsenności z depresją i zachowaniami samobójczymi. Większość analiz sugerowała również związek z otępieniem niezależnie od przyczyny, choć wyniki poszczególnych badań nie były w pełni spójne. Bardziej konsekwentne rezultaty uzyskano w przypadku choroby Alzheimera, natomiast dane dotyczące otępienia naczyniowego pozostawały zróżnicowane. Główny autor badania Luca Vignatelli z IRCCS Istituto delle Scienze Neurologiche di Bologna podkreśla:
Bezsenność zasługuje na uwagę jako sygnał ostrzegawczy stanu mózgu i zdrowia psychicznego. Odkrycia te pokazują, że osoby cierpiące na bezsenność mają zwiększone ryzyko demencji lub udaru. Bezsenność powinna być rozpoznawana i leczona w ramach szerszego podejścia do zdrowia, aby zmniejszyć ryzyko rozwoju takich zaburzeń.
Związek nie oznacza związku przyczynowego
Autorzy zaznaczają, że wyniki wymagają ostrożnej interpretacji. Poszczególne badania różniły się m.in. sposobem definiowania bezsenności, a stosowanie leków nasennych nie zawsze było odpowiednio uwzględniane. Co szczególnie ważne, analiza pokazuje związek między bezsennością, a określonymi problemami zdrowotnymi, ale nie dowodzi, że bezsenność bezpośrednio powoduje udar mózgu, demencję czy hospitalizację. Na obserwowane zależności mogą wpływać również inne czynniki zdrowotne i związane ze stylem życia.
Sen powinien być elementem profilaktyki zdrowotnej
Zdaniem badaczy wyniki wzmacniają argumenty za większym uwzględnianiem jakości snu w opiece klinicznej i działaniach profilaktycznych. Stefan Seidel, autor badania, podsumował:
Sen powinien być częścią dyskusji o zdrowiu mózgu w każdym wieku. Musimy podnosić świadomość na temat bezsenności i jej leczenia oraz zadbać o to, aby sen był uwzględniany w programach promocji zdrowia w naszych społecznościach, szkołach i miejscach pracy.
Główne wnioski
- Przegląd systematyczny dotyczący udaru mózgu objął ponad 1,3 mln uczestników. Osoby z bezsennością miały o 26 proc. wyższe ryzyko udaru (HR 1,26; 95% CI 1,05–1,53).
- Bezsenność wiązała się również z o 28 proc. wyższym ryzykiem hospitalizacji z dowolnej przyczyny (OR 1,28; 95% CI 1,14–1,43).
- Dostępne dane wskazują również na związek bezsenności z depresją, zachowaniami samobójczymi i demencją. Wyniki dotyczące otępienia były jednak zróżnicowane, a bardziej spójne dowody dotyczyły choroby Alzheimera.
- Autorzy podkreślają, że wyniki pokazują związek, a nie zależność przyczynowo-skutkową. Nie można więc na ich podstawie stwierdzić, że bezsenność bezpośrednio powoduje udar mózgu.
Źródło:
- https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1087079226001449
- European Academy of Neurology
