Na świecie pracuje już ponad 70 mln pracowników sektora zdrowia i opieki, jednak ich liczba i rozmieszczenie nadal nie odpowiadają potrzebom wielu systemów ochrony zdrowia. WHO prognozuje, że do 2030 r. globalny niedobór kadr może sięgnąć 11,1 mln osób. Dodatkowym wyzwaniem jest starzenie się personelu – niemal co czwarty lekarz ma ponad 55 lat i może przejść na emeryturę w ciągu najbliższej dekady.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmieniała się liczba pracowników ochrony zdrowia na świecie i dlaczego globalny wzrost kadr nie rozwiązał problemu ich nierównego rozmieszczenia.
- Jakie są dane pokazujące, że niemal co czwarty lekarz ma ponad 55 lat, a w krajach o wysokich dochodach dotyczy to prawie co trzeciego lekarza.
- Dlaczego starzenie się kadr i społeczeństw wywiera podwójną presję na systemy ochrony zdrowia.
- Dlaczego WHO prognozuje niedobór 11,1 mln pracowników sektora zdrowia do 2030 r. i jakie działania mogą ograniczyć problem.
WHO: liczba pracowników ochrony zdrowia rośnie, ale nierówności pozostają
WHO opublikowała raport „National health workforce accounts: health workforce levels and trends 2026”, oparty na oficjalnych danych przekazywanych przez państwa w ramach National Health Workforce Accounts (NHWA). Dokument analizuje m.in. liczebność, rozmieszczenie i strukturę kadr oraz wpływ starzenia się pracowników na przyszłość systemów ochrony zdrowia. W ciągu dwóch dekad globalna liczba lekarzy, pielęgniarek i położnych, dentystów oraz farmaceutów w przeliczeniu na mieszkańców wyraźnie wzrosła. W 2006 r. było to 44,8 pracownika na 10 tys. mieszkańców, natomiast w 2025 r. – 67,9, co oznacza wzrost o 52 proc. Obecnie na świecie pracuje ponad 70 mln pracowników sektora zdrowia i opieki.
Jednocześnie dane pokazują ogromne dysproporcje regionalne. W Europejskim Regionie WHO liczba lekarzy w przeliczeniu na mieszkańców jest 13 razy większa niż w Regionie Afrykańskim WHO. W przypadku pielęgniarek i położnych różnica jest sześciokrotna.
Pomimo wzrostu produkcji siły roboczej i raportowania danych, nadal występują nierównomierne i poważne niedobory pracowników służby zdrowia i opieki, a gęstość zatrudnienia pracowników służby zdrowia pozostaje silnie skorelowana z dochodem narodowym – wyjaśnił dr Khassoum Diallo, p.o. Kierownika Działu Polityki i Danych dotyczących Siły Zdrowotnej Akademii WHO. Rozwiązanie tych nierówności jest niezbędne do osiągnięcia Zdrowia dla Wszystkich.
Niemal co czwarty lekarz ma ponad 55 lat
Szczególną uwagę WHO zwraca na starzenie się kadr. Według najnowszych dostępnych danych ze 122 państw średnio niemal co czwarty lekarz ma ponad 55 lat i może przejść na emeryturę w ciągu najbliższej dekady. W krajach o wysokich dochodach problem jest jeszcze wyraźniejszy – dotyczy prawie co trzeciego lekarza. Starzenie się personelu nakłada się przy tym na starzenie populacji. Systemy ochrony zdrowia mogą więc jednocześnie doświadczać odpływu doświadczonych pracowników oraz rosnącego zapotrzebowania na świadczenia.
Starzenie się to ukryty kryzys kadr medycznych, który wymaga pilnej uwagi. Wywiera on podwójną presję na systemy opieki zdrowotnej, głównie w krajach o wysokich dochodach – podkreślił dr Diallo.
Do 2030 r. może brakować 11,1 mln pracowników
Według WHO globalny niedobór pracowników sektora zdrowia może do 2030 r. osiągnąć 11,1 mln osób. Organizacja wskazuje również, że 67 państw nie będzie dysponowało wystarczającymi zasobami kadrowymi, aby zaspokoić potrzeby zdrowotne swoich populacji. Dlatego samo zwiększanie liczby absolwentów kierunków medycznych może nie wystarczyć. WHO wskazuje na potrzebę długoterminowego planowania, inwestowania w edukację i zatrudnienie oraz zatrzymywania pracowników w systemie.
Coraz więcej danych o kadrach medycznych
Podstawą skutecznego planowania mają być również dokładniejsze dane. W 2025 r. informacje o kadrach aktywnie raportowało ponad 90 proc. państw członkowskich WHO. Od uruchomienia NHWA w 2017 r. dostępność danych zwiększyła się niemal 20-krotnie.
Inwestowanie w pracowników służby zdrowia i opieki społecznej jest niezbędne do wzmocnienia systemów opieki zdrowotnej, zapewnienia bezpieczeństwa zdrowotnego i wspierania zrównoważonego rozwoju – powiedział dr Diallo.
Główne wnioski
- W latach 2006–2025 globalna liczba lekarzy, pielęgniarek i położnych, dentystów oraz farmaceutów w przeliczeniu na mieszkańców wzrosła o 52 proc. – z 44,8 do 67,9 na 10 tys. osób. Obecnie na świecie pracuje ponad 70 mln pracowników sektora zdrowia i opieki.
- Według danych ze 122 państw niemal co czwarty lekarz ma ponad 55 lat i może przejść na emeryturę w ciągu najbliższej dekady. W państwach o wysokich dochodach odsetek ten zbliża się do jednej trzeciej.
- WHO prognozuje, że do 2030 r. globalny niedobór kadr sektora zdrowia może sięgnąć 11,1 mln osób, a 67 państw może nie dysponować wystarczającą liczbą pracowników, aby zaspokoić potrzeby zdrowotne swoich populacji.
- Nierówności regionalne pozostają bardzo duże: w Europejskim Regionie WHO liczba lekarzy na mieszkańca jest 13 razy większa niż w Regionie Afrykańskim WHO, a w przypadku pielęgniarek i położnych różnica jest sześciokrotna.
Źródło:
- https://www.who.int/news/item/18-09-2026-one-in-four-doctors-nearing-retirement-age-as-who-warns-of-global-health-workforce-gap
- https://www.who.int/publications/i/item/9789240122925
