Komisja Europejska przeznaczy 65 mln euro z programu Horyzont Europa na zabezpieczenie kluczowych zasobów danych wykorzystywanych w naukach o życiu i biotechnologii. Środki mają zapewnić długoterminowy dostęp m.in. do informacji o genach, białkach oraz publikacji naukowych. To dane, które są podstawą badań nad chorobami, rozwoju nowych leków, a coraz częściej również narzędzi wykorzystujących sztuczną inteligencję.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Komisja Europejska przeznacza 65 mln euro na ochronę kluczowych danych dla nauk o życiu i biotechnologii.
- Jakie są trzy strategiczne zasoby naukowe – GENCODE, UniProt i Europe PMC – oraz wysokość finansowania przeznaczonego na ich utrzymanie i rozwój.
- Jak dostęp do wysokiej jakości danych o genach, białkach i wynikach badań wspiera rozwój nowych leków, biotechnologii i sztucznej inteligencji.
- Jak dodatkowe 8 mln euro ma wzmocnić inne europejskie repozytoria danych i zasoby wiedzy z zakresu nauk o życiu.
65 mln euro na infrastrukturę danych dla nauk o życiu
Decyzja Komisji Europejskiej ma odpowiedzieć na problem, który staje się coraz ważniejszy wraz ze wzrostem znaczenia biologii obliczeniowej, medycyny precyzyjnej i AI. Nowoczesne badania biomedyczne zależą nie tylko od laboratoriów i aparatury, lecz także od rozbudowanych, wiarygodnych i stale aktualizowanych baz danych. Wiele takich zasobów funkcjonuje jednak dzięki rozproszonemu lub krótkoterminowemu finansowaniu. Może to utrudniać ich utrzymanie, aktualizację oraz zapewnienie ciągłości dostępu. Komisja chce więc zwiększyć odporność europejskiej infrastruktury naukowej, zachowując jednocześnie otwarty dostęp do danych dla badaczy z całego świata.
Ambicje Europy w dziedzinie biotechnologii i sztucznej inteligencji zależą od jakości danych naukowych, na których się opierają. Pomagamy w zabezpieczeniu zasobów, na których polegają naukowcy i firmy, aby zrozumieć choroby i opracowywać nowe metody leczenia. Utrzymanie tej wiedzy to inwestycja w wiodącą pozycję naukową Europy i jej potencjał innowacyjny – powiedziała Jekaterina Zachariewa, komisarz ds. startupów, badań naukowych i innowacji.
GENCODE, UniProt i Europe PMC otrzymają wsparcie
Największa część finansowania zostanie przeznaczona na trzy kluczowe zasoby naukowe. GENCODE otrzyma 19 mln euro. Projekt dostarcza wysokiej jakości informacji o genach, które pomagają naukowcom badać funkcjonowanie genomu oraz jego znaczenie dla zdrowia i rozwoju chorób. W przedsięwzięciu uczestniczą EMBL-EBI oraz Centrum Regulacji Genomicznej.
UniProt otrzyma 30 mln euro. Środki mają służyć utrzymaniu i rozwojowi zasobu informacji o białkach oraz ich funkcjach. Bazy tego typu mają fundamentalne znaczenie m.in. dla biologii molekularnej, badań biomedycznych, biotechnologii i odkrywania nowych leków. W działania zaangażowane będą EMBL-EBI oraz Szwajcarski Instytut Bioinformatyki SIB. Kolejne 8 mln euro trafi do Europe PMC, zapewniającego dostęp do literatury naukowej z obszaru nauk przyrodniczych i jej powiązań z podstawowymi danymi badawczymi. Za realizację działania będzie odpowiadać EMBL-EBI.
Kolejne 8 mln euro w otwartym konkursie
Pakiet nie ogranicza się do trzech największych zasobów. Komisja przewidziała dodatkowe 8 mln euro w otwartym konkursie na wzmocnienie innych kluczowych repozytoriów danych, zasobów wiedzy i usług naukowych związanych z naukami o życiu. Celem jest zwiększenie odporności całego europejskiego ekosystemu danych oraz ograniczenie ryzyka związanego z uzależnieniem strategicznej infrastruktury badawczej od krótkoterminowych źródeł finansowania.
Wsparcie ma pokrywać m.in. specjalistyczne prace naukowe i techniczne konieczne do utrzymywania, nadzorowania i rozwijania zasobów w warunkach szybko rosnącej ilości danych biologicznych. Finansowanie będzie podlegało ocenie umów o dotację zgodnie z procedurami programu Horyzont Europa.
Dane coraz ważniejsze dla biotechnologii, nowych leków i AI
Inwestycja wpisuje się w szerszą politykę UE dotyczącą nauk o życiu i infrastruktury badawczej. Pakiet wspiera realizację Strategii na rzecz europejskich nauk o życiu, uruchomionej w lipcu 2025 r., oraz Europejskiej strategii na rzecz infrastruktury badawczej i technologicznej z września 2025 r.
Znaczenie takich zasobów rośnie również wraz z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w badaniach biomedycznych. Jakość modeli AI zależy bowiem od jakości, dostępności i odpowiedniego uporządkowania danych, na których są rozwijane i testowane. Stabilna infrastruktura danych może więc wpływać zarówno na badania podstawowe, jak i identyfikację celów terapeutycznych czy rozwój nowych leków.
Główne wnioski
- Komisja Europejska przeznaczyła 65 mln euro z programu Horyzont Europa na zabezpieczenie kluczowych danych i zasobów wiedzy wykorzystywanych w naukach o życiu, biotechnologii, badaniach nad lekami i rozwoju AI.
- GENCODE otrzyma 19 mln euro, UniProt 30 mln euro, a Europe PMC 8 mln euro na utrzymanie i rozwój informacji dotyczących odpowiednio genów, białek oraz literatury naukowej i jej powiązań z danymi badawczymi.
- Dodatkowe 8 mln euro zostanie rozdysponowane w otwartym konkursie na wsparcie innych kluczowych repozytoriów danych, zasobów wiedzy i usług naukowych z zakresu nauk o życiu.
- Finansowanie ma zwiększyć długoterminową stabilność europejskiej infrastruktury danych naukowych, jednocześnie utrzymując otwarty dostęp do tych zasobów dla badaczy i innowatorów na całym świecie.
Źródło:
- https://research-and-innovation.ec.europa.eu/news/all-research-and-innovation-news/commission-earmarks-eur65-million-safeguard-critical-data-life-sciences-and-biotechnology-2026-10-06_en
