Każdego roku 28 maja obchodzimy Światowy Dzień Walki z Nowotworami Krwi – dzień solidarności, edukacji i działania. Symbolem tego dnia jest czerwony znak „&”, który łączy pacjentów, ich bliskich oraz dawców szpiku – ludzi gotowych nieść pomoc w najtrudniejszym momencie życia drugiego człowieka. To ważna okazja, by zwiększyć świadomość społeczną na temat chorób układu krwiotwórczego, zwrócić uwagę na potrzebę profilaktyki, ale przede wszystkim – podkreślić ogromne znaczenie dawstwa szpiku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie nowotwory krwi występują najczęściej i kogo najczęściej dotyczą.
- Dlaczego regularna morfologia krwi może uratować życie.
- Jak działa system dawstwa szpiku i dlaczego bliźniak genetyczny jest tak trudny do znalezienia.
- Co każdy z nas może zrobić, aby pomóc osobom chorującym na białaczkę i inne nowotwory krwi.
Nowotwory krwi – coraz częstsze, coraz groźniejsze
W Polsce nowotwory układu krwiotwórczego stanowią ok. 6% wszystkich rozpoznań onkologicznych. Z ich powodu rocznie choruje ponad 13 000 osób, z czego ok. 9 000 to nowe przypadki białaczek, chłoniaków i szpiczaków mnogich. Najczęstszą postacią choroby u dorosłych jest przewlekła białaczka limfocytowa, natomiast u dzieci dominuje ostra białaczka limfoblastyczna.
Warto zaznaczyć, że nowotwory krwi bardzo często nie dają jednoznacznych objawów, dlatego kluczowe znaczenie ma regularna diagnostyka. Najprostsze badanie – morfologia krwi z rozmazem – może wykryć nieprawidłowości świadczące o chorobie na wczesnym etapie.
Przeszczep szpiku – często jedyna droga do wyzdrowienia
Dla wielu chorych jedyną szansą na uratowanie życia jest przeszczepienie szpiku kostnego lub komórek macierzystych. Statystyki są jednak bezlitosne – tylko 25% pacjentów znajduje dawcę w rodzinie, reszta potrzebuje dawcy niespokrewnionego.
Szanse na znalezienie „bliźniaka genetycznego” są bardzo niskie – 1 do 20 000, a w przypadku rzadkich genotypów – nawet 1 do kilku milionów. To sprawia, że każda zarejestrowana osoba może być jedyną nadzieją dla chorego.
Tak naprawdę przeszczepienie szpiku to jedna z najważniejszych metod, która daje szansę na pełne wyleczenie nowotworów krwi – tłumaczy Magdalena Przysłupska z Fundacji DKMS
Polska w czołówce światowych dawców
Polacy wykazują się ogromną empatią – baza potencjalnych dawców szpiku Fundacji DKMS przekroczyła już dwa miliony osób, co daje Polsce 5. miejsce na świecie i 3. w Europie.
My, Polacy, mamy w sobie naprawdę dużą dozę empatii. Coraz więcej osób zna i rozumie ideę dawstwa szpiku. Wie, że dla Dawcy oddanie szpiku lub komórek macierzystych to relatywnie mały wysiłek. A dla chorego to szansa na nowe życie – podkreśla Magdalena Przysłupska.
Rekordowym rokiem dla Fundacji był 2016 (ponad 215 000 rejestracji), a największa liczba pobrań miała miejsce w 2022 roku (1475 donacji). Najwięcej zarejestrowanych dawców mieszka w województwie mazowieckim (ponad 305 tys.), a wśród miast dominuje Warszawa.
Edukacja i profilaktyka – równie ważne jak dawstwo
Jak przypomina Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Krakowie.
Białaczka, chłoniak czy inne nowotwory krwi nie dają specyficznych objawów. Badanie morfologiczne krwi wraz z rozmazem to podstawowe narzędzie diagnostyczne, które może wskazać na rozwijający się nowotwór krwi. Stąd istotnym jest, aby profilaktycznie wykonywać badanie morfologii, przynajmniej raz w roku.
Wczesne wykrycie to większa szansa na skuteczne leczenie – czy to poprzez chemioterapię, immunoterapię, czy przeszczepienie szpiku.
Świadomość społeczna rośnie – ale potrzeby wciąż są ogromne
Jak zaznacza prof. dr hab. n. med. Lidia Gil, Kierowniczka Oddziału Hematologii i Transplantacji Szpiku Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu:
Dawcy starzeją się razem z nami, więc te 2 miliony nie są na zawsze. Trzeba pamiętać również o tym, że rocznie kilka tysięcy dawców ubywa z bazy, np. ze względu na wykluczenia zdrowotne. Im większa pula, im większy rejestr, tym szanse doboru dawcy dla pacjenta są większe, skraca się czas oczekiwania i wzrasta szansa na przeżycie.
Światowy Dzień Walki z Nowotworami Krwi to doskonały moment, aby nie tylko mówić o problemie, ale realnie działać – zarejestrować się jako dawca, oddawać krew, wspierać kampanie edukacyjne i wykonywać regularne badania profilaktyczne.
28 maja przypomina nam o tym, że każdy z nas może mieć realny wpływ na życie drugiego człowieka. Rejestracja w bazie dawców szpiku to prosty gest, który może oznaczać szansę na zdrowie i życie dla osoby walczącej z nowotworem krwi. W świecie, w którym co 35 sekund ktoś dowiaduje się, że zachorował na białaczkę, chłoniaka czy szpiczaka, solidarność i działanie mają znaczenie większe niż kiedykolwiek.
Główne wnioski
- W Polsce rocznie ponad 13 000 osób choruje na nowotwory krwi, a 800 z nich potrzebuje przeszczepienia szpiku od dawcy niespokrewnionego.
- Najczęstsze choroby to: przewlekła białaczka limfocytowa u dorosłych i ostra białaczka limfoblastyczna u dzieci. Wczesna diagnoza często zależy od wykonania zwykłej morfologii.
- Szansa na znalezienie zgodnego dawcy niespokrewnionego wynosi od 1:20 000 do nawet 1:kilku milionów, zależnie od genotypu. Dlatego potrzebna jest ciągła rozbudowa bazy dawców.
- Fundacja DKMS w Polsce ma już ponad 2 miliony zarejestrowanych dawców szpiku, co daje nam 5. miejsce na świecie i 3. w Europie. To ogromna społeczna siła gotowa ratować życie.
Źródła:
- zwrotnikraka.pl
- dkms.pl
- Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Krakowie
