19 grudnia br. podczas 25. posiedzenia Naczelnej Rady Lekarskiej senator i były wiceminister zdrowia Wojciech Konieczny zaprezentował założenia reformy finansowania ochrony zdrowia przygotowanej przez klub Lewicy. Przedstawił koncepcję odejścia od składki zdrowotnej na rzecz powszechnego podatku zdrowotnego oraz pakiet dodatkowych źródeł finansowania mających doprowadzić do osiągnięcia poziomu 9% PKB na zdrowie do 2030 r.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie założenia finansowania ochrony zdrowia przedstawiła Lewica na posiedzeniu NRL.
- Na czym polega propozycja 12% podatku zdrowotnego i jakie zmiany obejmuje.
- Jakie dodatkowe źródła finansowania mają zwiększyć nakłady na zdrowie do 9% PKB.
- Jakie zastrzeżenia i pytania zgłosili uczestnicy posiedzenia NRL.
Senator przedstawia koncepcję nowego modelu
Spotkanie otworzył prezes NRL Łukasz Jankowski, wskazując na wagę rozmów o przyszłym kształcie finansowania systemu. Wprowadził senatora jako lekarza i reprezentanta Lewicy, zapowiadając zainteresowanie środowiska szczegółami projektu określanego nieformalnie jako „Plan Koniecznego”. Razem z senatorem pojawił się także dr Jakub Wierzbicki z Polskiej Sieci Ekonomicznej.
Wojciech Konieczny, odpowiadający w przeszłości w resorcie zdrowia za budżet i finanse, przedstawił diagnozę obecnej sytuacji. Zwrócił uwagę, że Polska od lat pozostaje w pułapce finansowania na poziomie około 6% PKB, daleko poniżej unijnej średniej sięgającej blisko 10%. Podkreślił, że cięcia ani zamrożenia kosztów pracy nie są możliwe przy narastających brakach kadrowych oraz starzeniu się personelu medycznego. Wskazał również, że wcześniejsze zapowiedzi „uzupełnienia środków” po obniżeniu składki zdrowotnej nie miały realnego pokrycia.
Jego zdaniem jedyną drogą wyjścia jest odejście od modelu składkowego i przejście na system budżetowy oparty na podatku zdrowotnym.
Przypomnijmy, że reformę ochrony zdrowia Lewica pierwszy raz przedstawiła 10 grudnia br.
12% podatek zdrowotny zamiast składki
Przedstawiona propozycja zakłada likwidację składki zdrowotnej i wprowadzenie podatku zdrowotnego: jednolitego, niezależnego od formy zatrudnienia i obejmującego wszystkie podmioty płacące PIT oraz CIT. Stawka wynosiłaby 12%, z pełnym uwzględnieniem kwoty wolnej. Według wyliczeń autorów rozwiązania dla większości podatników obciążenie nie byłoby wyższe niż obecnie, natomiast około 10% osób o najwyższych dochodach zapłaciłabym więcej.
Konieczny zaznaczył, że taki model według analiz Polskiej Sieci Ekonomicznej pozwoliłby na osiągnięcie 9% PKB przeznaczanych na zdrowie w 2030 r., co uczyniłoby finansowanie stabilniejszym i mniej podatnym na polityczne wahania.
Dodatkowe źródła finansowania
Sam podatek zdrowotny, jak podkreślali autorzy planu, nie wystarczyłby do zapewnienia wymaganych nakładów. Lewica zaproponowała więc:
- przeznaczenie części wpływów z CIT na ochronę zdrowia, przy jednoczesnym uprzywilejowaniu firm realnie płacących podatki w Polsce
- pełną stawkę CIT odprowadzoną przez przedsiębiorstwa generujące zyski w kraju, ale dotąd nie partycypujące w obciążeniach
- podatek tłuszczowy kierowany w całości na zdrowie
- przekazanie 80% wpływów z akcyzy na cele zdrowotne, pozostawiając 20% w budżecie państwa
Konieczny ocenił, że dotychczasowe finansowanie było zbyt niskie, a polski system – mimo ograniczeń – działa zadziwiająco efektywnie. Odniósł się krytycznie do tezy, że w ochronie zdrowia „marnuje się pieniądze”, argumentując, że przy 6% PKB systemy zachodnie uległyby paraliżowi.
Głosy krytyczne i pytania z sali
Dyskusja po wystąpieniu była intensywna. Część uczestników zwracała uwagę, że odejście od modelu ubezpieczeniowego może prowadzić do nadmiernej centralizacji. Przypominano, że sam mechanizm ubezpieczeniowy nie był błędny, lecz jego działanie deformowały decyzje polityczne podejmowane w minionych latach.
Uczestnicy pytali również o:
- możliwość realnego wynagradzania świadczeniodawców na podstawie wykonanych usług
- sposób określania koszyka świadczeń zgodnie z potrzebami pacjentów
- mechanizmy ograniczania centralizacji i wzmacniania konkurencyjności
- rozwiązania zapewniające bardziej sprawiedliwy podział środków między regionami
NRL rośnie jako forum konsultacji
Podczas kończącego posiedzenie briefingu prezes NRL Łukasz Jankowski zaznaczył, że samorząd lekarski staje się miejscem, gdzie politycy konsultują swoje pomysły systemowe. Wskazał na szeroką zgodność co do potrzeby całościowej reformy i wzrostu nakładów, jednocześnie wyrażając nadzieję na ponadpartyjny charakter prac.
Spotkanie było realizacją wcześniejszych ustaleń z Marszałkiem Sejmu Włodzimierzem Czarzastym, który zapowiedział, że propozycje Lewicy w pierwszej kolejności będą konsultowane z Naczelną Izbą Lekarską. Udział senatora Koniecznego potwierdził, że NRL staje się przestrzenią merytorycznych rozmów między środowiskiem lekarskim a decydentami.
Główne wnioski
- Lewica przedstawiła w NRL model finansowania oparty na 12% podatku zdrowotnym, obejmującym zarówno PIT, jak i CIT, który zastąpiłby składkę zdrowotną.
- Według wyliczeń Polskiej Sieci Ekonomicznej propozycja ma doprowadzić do osiągnięcia 9% PKB na zdrowie do 2030 r., zwiększając stabilność finansowania sektora.
- Plan zakłada dodatkowe źródła dochodów, m.in. CIT firm płacących podatki w Polsce, podatek tłuszczowy oraz przekazanie 80% wpływów z akcyzy na ochronę zdrowia.
- Dyskusja w NRL ujawniła obawy o centralizację i sprawiedliwy podział środków, potwierdzając jednocześnie rosnącą rolę samorządu lekarskiego jako miejsca konsultacji politycznych.
Źródło:
- https://nil.org.pl/aktualnosci/9119-posiedzenie-nrl-z-udzialem-senatora-wojciecha-koniecznego
