Nowe badanie kliniczne opublikowane w Nature Medicine przynosi istotne dowody na to, że stopień przetworzenia żywności wpływa na skuteczność redukcji masy ciała. Uczestnicy spożywający żywność minimalnie przetworzoną (MPF) stracili niemal dwukrotnie więcej na wadze niż ci, którzy odżywiali się produktami ultraprzetworzonymi (UPF), mimo że obie diety były zbilansowane pod względem odżywczym. Badanie przeprowadzono w warunkach zbliżonych do codziennego życia i stanowi najdłuższą dotąd interwencję dietetyczną z udziałem UPF.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego żywność minimalnie przetworzona sprzyja skuteczniejszej utracie masy ciała niż żywność ultraprzetworzona.
- Jak różne diety wpływają na kontrolę nad zachciankami i apetyt.
- Jak zmienia się skład ciała podczas stosowania diety MPF i UPF.
- Dlaczego polityki zdrowotne powinny uwzględniać stopień przetworzenia produktów, a nie tylko ich skład odżywczy.
Przebieg badania i metodologia
Badacze z University College London (UCL) i University College London Hospitals (UCLH) zrekrutowali 55 dorosłych osób, które przeszły dwie różne interwencje dietetyczne. Jedna grupa rozpoczęła od 8-tygodniowej diety opartej na żywności minimalnie przetworzonej (np. płatki owsiane, domowe spaghetti bolognese), a po 4 tygodniach przerwy – na diecie UPF (np. gotowe lasagne, batoniki śniadaniowe). Druga grupa rozpoczęła badanie w odwrotnej kolejności.
Wszystkie posiłki zostały dostarczone uczestnikom do domu i były zgodne z brytyjskim Eatwell Guide, uwzględniając zalecane ilości tłuszczów, węglowodanów, błonnika, białka, soli oraz warzyw i owoców. Uczestników zachęcano, by jedli według apetytu, bez ograniczania ilości.
Wyniki: większa utrata masy ciała przy MPF
Po każdej 8-tygodniowej interwencji odnotowano utratę masy ciała, jednak efekt był wyraźniejszy po diecie MPF – redukcja wyniosła średnio 2,06% masy ciała, w porównaniu do 1,05% po diecie UPF. Odpowiadało to szacowanemu deficytowi kalorycznemu rzędu 290 kcal dziennie na diecie MPF i 120 kcal na diecie UPF.
Utrata masy ciała wiązała się głównie ze spadkiem tkanki tłuszczowej i ilości wody, bez wpływu na masę mięśniową, co wskazuje na zdrowszy skład ciała.
Jak wyjaśnił dr Samuel Dicken z UCL:
W przypadku obu diet zaobserwowaliśmy znaczną redukcję, ale efekt był prawie dwukrotnie większy w przypadku diety niskoprzetworzonej. Chociaż redukcja o 2% może wydawać się niewielka, to jednak tylko w ciągu ośmiu tygodni, bez aktywnych prób ograniczania spożycia.
Zespół badaczy szacuje, że utrzymanie diety MPF przez rok mogłoby skutkować redukcją masy ciała o 13% u mężczyzn i 9% u kobiet, w porównaniu do 4% i 5% przy diecie UPF.
Zachcianki pod kontrolą
Badanie wykazało także wpływ rodzaju żywności na kontrolę nad zachciankami. Uczestnicy stosujący dietę MPF zgłaszali:
- dwukrotnie większą poprawę ogólnej kontroli nad zachciankami,
- czterokrotnie lepszą kontrolę nad zachciankami na potrawy pikantne,
- niemal dwukrotnie lepszą zdolność opierania się ulubionym potrawom.
Efekt ten uznano za istotny, ponieważ zazwyczaj utrata masy ciała wiąże się z nasileniem zachcianek, a nie ich zmniejszeniem.
Co z innymi parametrami zdrowotnymi?
Choć w badaniu oceniano również drugorzędowe markery zdrowia – takie jak ciśnienie krwi, tętno, poziom glukozy, cholesterolu czy czynność wątroby – nie stwierdzono istotnych różnic między dietami. W ocenie autorów, do wyciągnięcia jednoznacznych wniosków potrzebne będą dłuższe obserwacje.
Znaczenie dla polityki żywieniowej
Autorzy badania zwracają uwagę, że globalny system żywnościowy faworyzuje wysokie spożycie żywności ultraprzetworzonej, co przyczynia się do epidemii otyłości. Według prof. Chrisa van Tullekena:
Badanie podkreśla znaczenie ultraprzetwarzania w poprawie stanu zdrowia, oprócz roli składników odżywczych, takich jak tłuszcz, sól i cukier. Konieczne są szersze działania polityczne, takie jak etykiety ostrzegawcze, ograniczenia marketingowe czy dotacje, aby zdrowa dieta była dostępna i atrakcyjna.
Z kolei prof. Rachel Batterham podkreśliła, że:
Najlepszą radą dla ludzi byłoby jak najściślejsze przestrzeganie zaleceń żywieniowych poprzez ograniczenie całkowitego spożycia energii, ograniczenie spożycia soli, cukru i tłuszczów nasyconych oraz priorytetowe traktowanie produktów bogatych w błonnik.
👉 Wyniki oraz opis badań znajdziesz pod TYM LINKIEM
Główne wnioski
- Dieta oparta na żywności minimalnie przetworzonej (MPF) prowadziła do niemal dwukrotnie większej utraty masy ciała (2,06%) niż dieta ultraprzetworzona (1,05%).
- Uczestnicy diety MPF wykazywali lepszą kontrolę nad zachciankami – ogólną, na potrawy pikantne i na ulubione produkty – mimo większej utraty wagi.
- Skład ciała poprawiał się głównie dzięki redukcji tłuszczu i wody, bez utraty masy mięśniowej, co świadczy o zdrowej formie odchudzania.
- Badanie potwierdza konieczność uwzględniania stopnia przetworzenia żywności w działaniach zdrowotnych i regulacyjnych, niezależnie od składu makroskładników.
Źródło:
- University College London
- Nature Medicine
