Sprawa dr. Jarosława Górnickiego wywołała ogólnopolski rezonans, gdy okazało się, że w ciągu dwóch tygodni wystawił on 600 recept na tabletki „dzień po”. Pomimo że jego działania motywowane były troską o zdrowie i godność pacjentek, sąd lekarski w Warszawie ukarał go naganą za odmowę przekazania dokumentacji medycznej wybranych pacjentek. Sprawa unaocznia napięcie między obowiązującym prawem, a praktyką lekarską opartą na wartościach etycznych i prawach kobiet.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego sąd lekarski w Warszawie ukarał dr. Jarosława Górnickiego naganą.
- Jakie były motywy lekarza, który w dwa tygodnie wystawił 600 recept na tabletki „dzień po”.
- Jakie argumenty padły w sądzie i jak sprawę komentuje Fundacja Federa.
- W jakim kontekście prawnym toczy się dyskusja o dostępie do antykoncepcji awaryjnej w Polsce.
600 recept w dwa tygodnie – reakcja systemu
Dr Jarosław Górnicki, pediatra i alergolog z ponad 45-letnim doświadczeniem, od lat wystawiał recepty na antykoncepcję awaryjną ellaOne. W pierwszych dwóch tygodniach stycznia 2024 r., czyli w czasie zwiększonego zapotrzebowania po sylwestrze i w okresie karnawału, wystawił ponad 600 recept. Jak tłumaczył:
Nie było na to mojej zgody, więc starałem się wszelkimi siłami pomóc kobietom zdobyć tę receptę.
Recepty wystawiał za symboliczną opłatą – początkowo 1 zł, następnie 10 zł, od których odprowadzał podatek. Część wpływów przekazywał na rzecz organizacji kobiecych. Na stronie swojego gabinetu zamieścił informację:
Ze względu na krzywdzącą kobiety decyzję Ministra Zdrowia w rządzie PiS, wydaję recepty na antykoncepcję awaryjną ellaOne. Lek ten w Unii Europejskiej wydawany jest bez recepty.
O co chodziło w postępowaniu sądu lekarskiego?
Ministerstwo Zdrowia po analizie liczby wystawionych recept zawiadomiło samorząd lekarski, podejrzewając, że może chodzić o działalność komercyjną. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej zwrócił się do dr. Górnickiego o udostępnienie dokumentacji medycznej 15 pacjentek. Lekarz odmówił, powołując się na ochronę prywatności i godności pacjentek.
Pacjentki mają prawo do zachowania anonimowości, dlatego że pogwałcono ich prawo dostępności do tabletki ‘dzień po’ bez recepty. To jest przemocowe zachowanie naszego państwa. – argumentował podczas rozprawy.
Ostatecznie Okręgowy Sąd Lekarski w Warszawie uznał lekarza za winnego nieudostępnienia dokumentacji i wymierzył karę nagany oraz kosztów postępowania w wysokości blisko 3000 zł. Jak podkreśliła przewodnicząca składu orzekającego:
Nie antykoncepcji dotyczyła ta sprawa. Nie. Ta sprawa dotyczyła wyłącznie nieudostępnienia dokumentacji medycznej.
Głos obrony i zapowiedź odwołania
Obrończynią dr. Górnickiego była adwokatka Kamila Ferenc, wiceprezeska Fundacji Federa, która komentowała wyrok jako próbę dyscyplinowania lekarza:
Wyrok był podyktowany) chęcią zdyscyplinowania go. Za to, że to on ośmielił się ocenić, która dokumentacja medyczna pacjentek może być udostępniona, która nie.
Na sali sądowej Ferenc podkreśliła też, jak ważni są lekarze tacy jak Górnicki dla praw pacjentek:
My kobiety, my pacjentki, potrzebujemy takiego lekarza.
Zespół prawników reprezentujący lekarza zapowiedział odwołanie od decyzji sądu lekarskiego.
Kontekst systemowy – prawo vs. praktyka
Sprawa dr. Górnickiego nie dotyczy wyłącznie jednej osoby, ale jest efektem obowiązującego w Polsce od 2017 roku prawa, zgodnie z którym tabletka ellaOne dostępna jest wyłącznie na receptę. W większości krajów Unii Europejskiej lek ten można kupić bez recepty od 2009 r.
Sam lekarz w swoich wypowiedziach krytycznie odnosił się do tej regulacji:
Tego procesu w ogóle by nie było, gdyby prawo upokarzające kobiety nie było wprowadzone. Dostęp do tabletki ‘dzień po’ w całym cywilizowanym świecie jest bez recepty. To jest hańba, że to jest ciągle prawo.
EllaOne zawiera octan uliprystalu, który opóźnia owulację i nie powoduje przerwania istniejącej ciąży. Produkt jest dopuszczony do jednorazowego stosowania w nagłych sytuacjach, a jego skuteczność potwierdzono zarówno u dorosłych, jak i u młodocianych kobiet.
Główne wnioski
- Okręgowy Sąd Lekarski w Warszawie ukarał dr. Jarosława Górnickiego naganą i kosztami postępowania (ok. 3000 zł) za odmowę udostępnienia dokumentacji medycznej 15 pacjentek, którym wypisał recepty na tabletki „dzień po”.
- W ciągu dwóch tygodni lekarz wystawił 600 recept na antykoncepcję awaryjną, tłumacząc, że chciał pomóc kobietom w dostępie do leku ellaOne, który w większości krajów UE jest dostępny bez recepty.
- Fundacja Federa zapowiedziała odwołanie od wyroku, uznając decyzję sądu za próbę zdyscyplinowania lekarza i ograniczania prawa pacjentek do prywatności.
- Sprawa uwidoczniła konflikt między obowiązującym prawem a praktyką lekarską opartą na wartościach etycznych i prawie kobiet do godnego traktowania w systemie ochrony zdrowia.
Źródło:
- opracowanie własne, TVN24, Onet, Polityka
