Choć kwasy omega-3 od lat uchodzą za filar zdrowej diety sercowo-naczyniowej, najnowsze doniesienia naukowe budzą wątpliwości co do bezpieczeństwa ich suplementacji. Badanie opublikowane w „BMJ Medicine” wskazuje, że przyjmowanie oleju rybiego przez osoby zdrowe może zwiększać ryzyko udaru mózgu i migotania przedsionków.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy suplementy omega-3 faktycznie chronią przed chorobami serca.
- Jakie ryzyko niesie ze sobą regularne przyjmowanie oleju rybiego przez osoby zdrowe.
- Co wykazało badanie UK Biobank z udziałem ponad 415 000 uczestników.
- Dlaczego warto postawić na omega-3 z diety, a nie z kapsułki.
Kwasy omega-3 – rola i źródła w diecie
EPA i DHA – dwa główne kwasy omega-3 – znane są ze swojego działania przeciwzapalnego, korzystnego wpływu na poziom trójglicerydów i poprawę przepływu krwi. Ich spożycie wiązano z redukcją ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, obniżeniem ciśnienia tętniczego, a także wsparciem dla funkcji poznawczych.
Główne źródła EPA i DHA to tłuste ryby morskie – łosoś, makrela, sardynki, tuńczyk. Alternatywą dla osób na diecie roślinnej są algi, orzechy włoskie, nasiona chia, siemię lniane czy olej rzepakowy, bogaty w kwas ALA. Eksperci coraz częściej podkreślają, że to właśnie naturalna dieta, a nie suplementy, powinna być podstawowym źródłem omega-3.
Suplementy omega-3: rynek wart miliardy
Szacuje się, że globalny rynek suplementów omega-3 osiągnął wartość 8,3 mld dolarów. Około 20% osób po 60. roku życia regularnie przyjmuje preparaty z olejem rybim. Wciąż jednak brakuje jednoznacznych dowodów na ich skuteczność w prewencji pierwotnej.
Badanie BMJ: ryzyko udaru i arytmii u osób zdrowych
Zaskakujące wyniki opublikowano w BMJ Medicine w 2024 r. Badanie wykazało, że przyjmowanie oleju rybiego przez osoby bez zdiagnozowanej choroby serca wiąże się ze wzrostem ryzyka udaru mózgu o 5% i migotania przedsionków aż o 13%.
W analizowanym badaniu, przeprowadzonym w ramach brytyjskiego projektu UK Biobank, udział wzięło 415 737 osób w wieku od 40 do 69 lat. Stan zdrowia uczestników był systematycznie obserwowany przez blisko 12 lat, co pozwoliło naukowcom na długoterminową ocenę wpływu suplementacji oleju rybiego na ryzyko chorób układu sercowo-naczyniowego.
Wnioski te zostały wsparte metaanalizą 36 badań, które wskazują na możliwy związek między suplementacją omega-3 a chorobą niedokrwienną serca. Jako potencjalny mechanizm wskazuje się zakłócenia w przewodnictwie elektrolitowym w tkance serca, które mogą sprzyjać arytmiom.
Problemy jakościowe suplementów: utlenianie i zanieczyszczenia
W przeciwieństwie do leków, suplementy omega-3 nie podlegają tak restrykcyjnej kontroli jakości. Analiza przeprowadzona w Journal of Dietary Supplements wykazała, że aż 45% z 72 badanych marek miało cechy jełczenia. Co więcej, część produktów zawierała dodatki zapachowe maskujące zjełczały smak.
Eksperci ostrzegają również przed ryzykiem zanieczyszczeń metalami ciężkimi i niską zawartością deklarowanych kwasów tłuszczowych. Nadużywanie suplementów może prowadzić do skutków ubocznych, takich jak rozrzedzenie krwi, krwawienia, zaburzenia trawienia, a nawet osłabienie odporności.
Co rekomendują eksperci?
Zarówno amerykańscy, jak i europejscy eksperci, tacy jak JoAnn Manson z Harvard Medical School, zgodnie podkreślają, że korzystniejsze – i bezpieczniejsze – jest zwiększanie poziomu omega-3 poprzez dietę. Suplementacja może mieć uzasadnienie jedynie w określonych grupach pacjentów, po konsultacji z lekarzem.
Główne wnioski
- Badanie BMJ wykazało, że suplementacja oleju rybiego może zwiększać ryzyko udaru o 5% i migotania przedsionków o 13% u osób bez chorób serca.
- W badaniu UK Biobank obserwowano przez niemal 12 lat ponad 415 000 osób w wieku 40–69 lat, analizując wpływ suplementów omega-3 na zdrowie sercowo-naczyniowe.
- Aż 45% popularnych suplementów omega-3 wykazuje cechy jełczenia, a część produktów może zawierać zanieczyszczenia lub zbyt małą ilość aktywnych składników.
- Eksperci zalecają pozyskiwanie kwasów omega-3 z diety – tłustych ryb, alg, orzechów – zamiast stosowania suplementów bez wskazań medycznych.
Źródło:
- https://bmjmedicine.bmj.com/content/3/1/e000451
- nationalgeographic.com
- Journal of Dietary Supplements
