Ministerstwo Zdrowia przedstawiło aktualny stan negocjacji dotyczących traktatu pandemicznego Światowej Organizacji Zdrowia (WHO). Choć główny tekst dokumentu przyjęto w maju 2025 r., państwa członkowskie nadal nie uzgodniły załącznika regulującego dostęp do patogenów i podział związanych z nimi korzyści. Polska, która wstrzymała się od głosu podczas przyjmowania rezolucji, nie podjęła jeszcze decyzji dotyczącej przystąpienia do traktatu. Resort zapowiada analizę dokumentu dopiero po zakończeniu wszystkich negocjacji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Polska wstrzymała się od głosu podczas przyjmowania traktatu pandemicznego WHO.
- Jak przebiegają negocjacje załącznika PABS dotyczącego dostępu do patogenów i podziału korzyści.
- Jakie warunki muszą zostać spełnione, aby traktat pandemiczny wszedł w życie.
- Kiedy Polska podejmie decyzję o ewentualnym przystąpieniu do traktatu.
Traktat pandemiczny WHO. Polska wstrzymała się od głosu
Negocjacje głównego tekstu traktatu pandemicznego zakończono 16 kwietnia 2025 r. Prace prowadzone od 2022 r. w ramach Międzyrządowego Ciała Negocjacyjnego (Intergovernmental Negotiating Body – INB) obejmowały 13 oficjalnych sesji oraz liczne rozmowy nieformalne.
Rezolucję przyjmującą traktat zatwierdzono podczas 78. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia, która odbyła się w Genewie w dniach 19-27 maja 2025 r. Za dokumentem opowiedziały się 124 państwa, 11 wstrzymało się od głosu, a żadne nie zagłosowało przeciw.
Wśród państw wstrzymujących się była Polska. Jak wyjaśnia Ministerstwo Zdrowia, decyzja miała charakter proceduralny i wynikała z przyjęcia tekstu głównego traktatu pomimo niezakończonych negocjacji dotyczących jednego z jego istotnych elementów.
Polska zastrzegła sobie możliwość przeprowadzenia wewnętrznej analizy całego dokumentu po opracowaniu brakującego załącznika. Resort zaznacza, że wstrzymanie się od głosu nie jest równoznaczne z wycofaniem poparcia dla wielostronnej współpracy międzynarodowej w dziedzinie zdrowia.
Załącznik PABS nadal przedmiotem negocjacji
Od maja 2025 r. państwa członkowskie WHO negocjują załącznik do art. 12 traktatu pandemicznego. Dokument ma określać zasady funkcjonowania systemu Pathogen Access and Benefit Sharing (PABS), dotyczącego dostępu do patogenów oraz podziału wynikających z tego korzyści.
Za negocjacje odpowiada Międzyrządowa Grupa Robocza ds. załącznika PABS do Traktatu Pandemicznego WHO (IGWG), powołana podczas 78. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia.
Według stanu na październik 2026 r. nie osiągnięto porozumienia w sprawie kluczowych postanowień załącznika. Uczestnikom negocjacji udało się jedynie częściowo zbliżyć stanowiska dotyczące przepisów technicznych i instytucjonalnych.
Obecnie rozmowy są kontynuowane w formule nieformalnej. Po ich zakończeniu planowana jest kolejna runda oficjalnych negocjacji.
Kiedy traktat pandemiczny WHO wejdzie w życie?
Zgodnie z informacją Ministerstwa Zdrowia traktat zostanie przedstawiony państwom członkowskim do podpisu dopiero po opracowaniu załącznika PABS, który ma stanowić jego integralną część.
Warunkiem wejścia dokumentu w życie będzie podpisanie i ratyfikowanie go przez co najmniej 60 państw członkowskich. Traktat ma zacząć obowiązywać miesiąc po spełnieniu tego warunku.
Czy Polska przystąpi do traktatu pandemicznego?
Ministerstwo Zdrowia informuje, że decyzja dotycząca ewentualnego rozpoczęcia procedury przyjęcia traktatu w Polsce zapadnie dopiero po analizie jego kompletnej treści, obejmującej również załącznik PABS. Ocena dokumentu zostanie przeprowadzona w porozumieniu z właściwymi organami administracji publicznej. Zastosowanie znajdą krajowe przepisy regulujące zawieranie umów międzynarodowych, w szczególności ustawa o umowach międzynarodowych.
Główne wnioski
- Traktat pandemiczny WHO przyjęto w maju 2025 r. Za rezolucją zagłosowały 124 państwa, 11 wstrzymało się od głosu, w tym Polska.
- Załącznik PABS nadal nie został uzgodniony. Według stanu na październik 2026 r. państwa członkowskie WHO nie osiągnęły porozumienia w sprawie jego kluczowych postanowień.
- Do wejścia traktatu w życie konieczne jest podpisanie i ratyfikowanie go przez co najmniej 60 państw członkowskich. Dokument ma zacząć obowiązywać miesiąc po spełnieniu tego warunku.
- Polska nie podjęła decyzji o przystąpieniu do traktatu. Ministerstwo Zdrowia zapowiada analizę kompletnego dokumentu, łącznie z załącznikiem PABS, przed ewentualnym rozpoczęciem krajowej procedury.
Źródło:
- MZ
