Przed sezonem wakacyjnym eksperci ponownie apelują o większą świadomość zagrożeń związanych z czerniakiem i innymi nowotworami skóry. Ruszyła XV edycja Tygodnia Świadomości Czerniaka organizowanego przez Akademię Czerniaka pod hasłem „Mapa skóry. Bezpieczny początek podróży”. Tegoroczna kampania koncentruje się na profilaktyce, regularnej obserwacji znamion oraz świadomej ochronie przeciwsłonecznej. Eksperci przypominają, że czerniak należy do nowotworów, które często rozwijają się na widocznej powierzchni skóry, dlatego szybkie rozpoznanie zmian może znacząco zwiększyć szanse skutecznego leczenia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego eksperci porównują skórę do „mapy”, którą należy regularnie obserwować
- Jakie są najważniejsze zasady profilaktyki czerniaka i ochrony przed promieniowaniem UV
- Jak rozpoznać niepokojące znamiona według zasady ABCDE
- Dlaczego kampanie edukacyjne pozostają kluczowe w walce z rosnącą liczbą nowotworów skóry
„Mapa skóry” jako symbol profilaktyki
Tegoroczna kampania Akademii Czerniaka wykorzystuje metaforę „mapy skóry”, która ma zachęcać pacjentów do regularnego obserwowania znamion oraz świadomego planowania ochrony przeciwsłonecznej. Eksperci zwracają uwagę, że podobnie jak planujemy wakacyjną podróż, powinniśmy planować także ochronę skóry przed promieniowaniem UV.
Skóra jest jak mapa podróży – pełna punktów orientacyjnych, sygnałów i znaków ostrzegawczych. Znajomość własnych znamion i zasad profilaktyki pozwala bezpiecznie poruszać się po tej mapie przez całe życie – wyjaśniają eksperci Akademii Czerniaka.
Kampanię wspiera aktorka Masza Wągrocka, która została ambasadorką XV Tygodnia Świadomości Czerniaka.
Liczba zachorowań na nowotwory skóry pozostaje wysoka
Według danych przedstawionych przez Akademię Czerniaka, w Polsce każdego roku diagnozuje się około 50 tys. nowych nowotworów skóry, w tym ponad 4500 przypadków czerniaka. Szczególnie niepokojący pozostaje fakt, że około 1300–1400 przypadków rozpoznawanych jest dopiero w stadium regionalnie zaawansowanym lub przerzutowym. Eksperci podkreślają, że mimo rosnącej świadomości społecznej długoterminowy trend epidemiologiczny nadal wskazuje na wzrost liczby zachorowań. Jednocześnie obserwuje się poprawę wyników leczenia.
Dane Narodowej Strategii Onkologicznej pokazują, że w ciągu ostatnich ośmiu lat przeżycia pacjentów z czerniakiem poprawiły się o około 20%, osiągając poziom wyższy niż średnia Unii Europejskiej. Eksperci wskazują, że wpływ na to mają:
- kampanie edukacyjne,
- wcześniejsza diagnostyka,
- lepsza organizacja leczenia,
- większa dostępność nowoczesnych terapii.
Czerniak jest nowotworem, który można zauważyć
Jednym z najważniejszych przekazów tegorocznej kampanii pozostaje podkreślanie roli samoobserwacji skóry.
Współczesna onkologia dysponuje coraz skuteczniejszymi metodami leczenia czerniaka, jednak naszym nadrzędnym celem pozostaje ograniczenie liczby zachorowań poprzez właściwą profilaktykę i wczesne rozpoznanie zmian nowotworowych – podkreśla prof. dr hab. med. Piotr Rutkowski, Kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków, Pełnomocnik Dyrektora ds. Narodowej Strategii Onkologicznej i Badań Klinicznych, Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy Warszawa, Przewodniczący Zespołu Ministra Zdrowia ds. Narodowej Strategii Onkologicznej, Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Przewodniczący Rady Agencji Badań Medycznych, Przewodniczący Rady Naukowej Akademii Czerniaka.
Ekspert zwraca uwagę, że czerniak rozwija się zwykle na powierzchni skóry, co daje przewagę diagnostyczną.
Czerniak jest nowotworem szczególnym – rozwija się głównie na powierzchni skóry, a jego pierwsze objawy w wielu przypadkach są możliwe do zauważenia gołym okiem. To daje nam realną przewagę diagnostyczną, pod warunkiem że potrafimy ją wykorzystać – zaznacza prof. Rutkowski.
ABCDE czerniaka nadal pozostaje podstawą samoobserwacji
Eksperci przypominają o zasadzie ABCDE czerniaka, która pomaga rozpoznać potencjalnie niebezpieczne zmiany skórne. Najważniejsze sygnały alarmowe obejmują:
- A – asymetrię znamienia,
- B – nierówne brzegi,
- C – niejednolity kolor,
- D – duży rozmiar powyżej 5–6 mm,
- E – ewolucję, czyli szybkie zmiany wyglądu znamienia.
Specjaliści podkreślają, że każda nowa lub zmieniająca się zmiana skórna powinna zostać oceniona przez dermatologa lub chirurga onkologa.
Solarium nadal pozostaje jednym z największych zagrożeń
Akademia Czerniaka po raz kolejny przypomina również o konieczności unikania solarium.
Niezwykle istotnym elementem profilaktyki pozostaje również bezwzględne unikanie solarium, które w sposób udokumentowany zwiększa ryzyko rozwoju czerniaka i innych nowotworów skóry – podkreśla prof. Piotr Rutkowski.
Eksperci zaznaczają, że ryzyko związane z ekspozycją na promieniowanie UV ma charakter kumulacyjny i dotyczy zarówno naturalnego słońca, jak i sztucznego opalania.
Ochrona przeciwsłoneczna powinna być całoroczna
Specjaliści podkreślają, że profilaktyka czerniaka nie może ograniczać się wyłącznie do okresu wakacyjnego.
Ochrona skóry przed promieniowaniem UV jest kluczowa w każdym wieku i przez cały rok – nie tylko latem i nie tylko w pełnym słońcu – przypomina prof. dr hab. n med. Grażyna Kamińska-Winciorek, Kierownik Zespołu ds. Raka i Czerniaka Skóry w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym, Oddział w Gliwicach, Przewodnicząca Sekcji Dermoskopii i Innych Technik Obrazowania Skóry Polskiego Towarzystwa Dermatologii, Krajowy Koordynator europejskiej kampanii EUROMELANOMA POLSKA, ekspert Akademii Czerniaka.
Ekspertka rekomenduje stosowanie:
- kremów z filtrem minimum SPF 30,
- filtrów SPF 50 dla skóry twarzy,
- regularnej reaplikacji preparatów co dwie godziny,
- odzieży ochronnej,
- nakryć głowy i okularów przeciwsłonecznych.
Istotne znaczenie ma również odpowiednia ilość stosowanego preparatu.
Krem należy nałożyć 15-30 minut przed ekspozycją na słońce i ponawiać aplikację co dwie godziny, zwłaszcza po kąpieli w wodzie, intensywnym poceniu się czy wycieraniu ręcznikiem – podkreśla ekspertka.
Regularne badania mogą uratować życie
Eksperci przypominają, że dermoskopia pozostaje jednym z podstawowych narzędzi wczesnego wykrywania czerniaka. Badanie jest:
- szybkie,
- bezbolesne,
- nieinwazyjne.
Zaleca się wykonywanie kontroli znamion przynajmniej raz w roku, a w przypadku zauważenia niepokojących zmian – niezwłocznie.
Dermoskop ia jest badaniem szybkim, bezbolesnym i nieinwazyjnym, a jej wykonanie pozwala rozwiać wątpliwości lub odpowiednio wcześnie podjąć dalsze kroki – zaznacza prof. Kamińska-Winciorek.
Profilaktyka ma być procesem, a nie sezonową modą
Tegoroczna kampania przypomina, że skuteczna profilaktyka wymaga systematyczności. Eksperci apelują o:
- samoobserwację skóry co 2–3 miesiące,
- unikanie nadmiernej ekspozycji słonecznej między 11:00, a 16:00,
- regularne kontrole dermatologiczne,
- świadome korzystanie z ochrony przeciwsłonecznej przez cały rok.
Profilaktyka powinna być przemyślanym, długofalowym procesem, a nie sezonowym działaniem. Tylko takie podejście realnie zmniejsza ryzyko zachorowania i pozwala bezpiecznie poruszać się po mapie skóry przez całe życie – podkreśla prof. Rutkowski.
Akademia Czerniaka kontynuuje działania edukacyjne
Akademia Czerniaka od lat prowadzi działania edukacyjne dotyczące profilaktyki nowotworów skóry i promocji wczesnej diagnostyki. Organizatorzy tegorocznej kampanii przypominają, że świadoma ochrona skóry ma znaczenie nie tylko dla dorosłych, ale również dla dzieci i młodzieży. Hasło XV Tygodnia Świadomości Czerniaka brzmi:
Zanim zaplanujesz wakacje – zaplanuj ochronę skóry. Bo najważniejszą mapę nosisz na sobie.
Główne wnioski
- W Polsce diagnozuje się rocznie około 50 tys. nowych nowotworów skóry, w tym ponad 4,5 tys. przypadków czerniaka.
- Eksperci podkreślają, że wczesne wykrycie czerniaka znacząco zwiększa skuteczność leczenia i szanse przeżycia.
- XV Tydzień Świadomości Czerniaka promuje regularną samoobserwację skóry oraz ochronę przeciwsłoneczną przez cały rok.
- W ciągu ostatnich ośmiu lat przeżycia pacjentów z czerniakiem w Polsce poprawiły się o około 20%.
Źródło:
- Informacja prasowa
