Regularne uczestnictwo w kulturze i sztuce może mieć znacznie większe znaczenie dla zdrowia, niż dotychczas sądzono. Nowe badanie naukowców z University College London wskazuje, że aktywności takie jak czytanie książek, słuchanie muzyki czy odwiedzanie muzeów mogą wiązać się ze spowolnieniem biologicznego procesu starzenia się organizmu. Wyniki opublikowane w czasopiśmieInnovation in Agingpokazują, że osoby regularnie angażujące się w sztukę wykazywały korzystniejsze zmiany biologiczne związane z wiekiem. Co istotne, efekty były porównywalne z korzyściami obserwowanymi przy regularnej aktywności fizycznej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- W jaki sposób regularny kontakt ze sztuką może wpływać na biologiczne tempo starzenia się organizmu
- Jakie znaczenie mają zmiany epigenetyczne DNA w ocenie wieku biologicznego
- Dlaczego efekty uczestnictwa w kulturze mogą być porównywalne do korzyści wynikających z aktywności fizycznej
- Jakie aktywności artystyczne naukowcy powiązali ze spowolnieniem procesów starzenia
Naukowcy przeanalizowali dane ponad 3500 osób
Badanie objęło 3556 dorosłych mieszkańców Wielkiej Brytanii uczestniczących w projekcie UK Household Longitudinal Study. Naukowcy analizowali zarówno odpowiedzi ankietowe dotyczące uczestnictwa w kulturze, jak i próbki krwi badanych. Celem było sprawdzenie, czy istnieje zależność pomiędzy zaangażowaniem w sztukę a zmianami epigenetycznymi związanymi ze starzeniem biologicznym.
Badacze wykorzystali siedem tzw. zegarów epigenetycznych, które analizują metylację DNA – proces chemicznych modyfikacji materiału genetycznego wpływających na funkcjonowanie organizmu bez zmiany samego kodu DNA. Szczególną uwagę zwrócono na nowoczesne modele DunedinPoAm oraz DunedinPACE, które pozwalają ocenić tempo biologicznego starzenia się organizmu.
Sztuka może działać podobnie jak aktywność fizyczna
Najbardziej zaskakującym wnioskiem badania okazało się to, że regularne uczestnictwo w kulturze wiązało się z efektami biologicznymi porównywalnymi do regularnych ćwiczeń fizycznych. Osoby angażujące się w aktywności artystyczne co najmniej raz w tygodniu starzały się biologicznie o około 4 proc. wolniej niż osoby, które uczestniczyły w takich aktywnościach rzadziej niż trzy razy w roku. Podobny efekt zaobserwowano wcześniej u osób regularnie ćwiczących. Według badaczy nawet umiarkowane uczestnictwo w kulturze przynosiło mierzalne korzyści:
- aktywność artystyczna co najmniej trzy razy w roku wiązała się ze spowolnieniem starzenia o 2 proc.,
- uczestnictwo raz w miesiącu wiązało się ze spowolnieniem o 3 proc.,
- aktywność cotygodniowa wiązała się ze spowolnieniem o 4 proc.
Regularny kontakt ze sztuką wiązał się z „młodszym” wiekiem biologicznym
Naukowcy wykorzystali również test PhenoAge, który służy do szacowania wieku biologicznego organizmu. Analiza wykazała, że osoby angażujące się w sztukę i kulturę przynajmniej raz w tygodniu były biologicznie średnio o około rok młodsze niż osoby uczestniczące w takich aktywnościach sporadycznie.
Dla porównania osoby regularnie ćwiczące były biologicznie młodsze średnio o nieco ponad pół roku. Badacze podkreślają, że zależność utrzymywała się nawet po uwzględnieniu innych czynników wpływających na zdrowie, takich jak:
- BMI,
- palenie papierosów,
- poziom wykształcenia,
- dochód.
Najsilniejsze efekty obserwowano u osób po 40. roku życia.
Jak sztuka może wpływać na organizm?
Autorzy badania wskazują, że aktywności artystyczne mogą oddziaływać na zdrowie wielowymiarowo – zarówno psychicznie, społecznie, jak i biologicznie. Profesor Daisy Fancourt podkreśliła:
Te wyniki dowodzą wpływu sztuki na zdrowie na poziomie biologicznym. Dostarczają dowodów na to, że sztuka i zaangażowanie kulturalne są uznawane za zachowania prozdrowotne, podobnie jak ćwiczenia fizyczne.
Ekspertka zaznaczyła również, że różnorodność aktywności może mieć szczególne znaczenie.
Nasze badanie sugeruje również, że angażowanie się w różnorodne zajęcia artystyczne może być pomocne. Może to wynikać z faktu, że każda aktywność zawiera inne „składniki” sprzyjające zdrowiu, takie jak stymulacja fizyczna, poznawcza, emocjonalna lub społeczna.
Sztuka może wpływać na stres i stan zapalny
Dr Feifei Bu zwraca uwagę, że badanie wpisuje się w rosnącą liczbę dowodów naukowych dotyczących wpływu sztuki na zdrowie.
Nasze badanie dostarcza pierwszych dowodów na to, że sztuka i zaangażowanie w kulturę są powiązane ze spowolnieniem tempa biologicznego starzenia się. Badaczka podkreśliła również: Opiera się to na rosnącym zbiorze dowodów na wpływ sztuki na zdrowie, a wykazano, że aktywność artystyczna zmniejsza stres, zmniejsza stany zapalne i zmniejsza ryzyko chorób układu krążenia, podobnie jak ćwiczenia fizyczne.
Nie wszystkie „zegary biologiczne” wykazały zależność
Autorzy zaznaczają jednak, że nie wszystkie analizowane wskaźniki epigenetyczne potwierdziły korzyści związane ze sztuką i aktywnością fizyczną. Starsze modele zegarów biologicznych nie wykazały istotnych zależności. Zdaniem naukowców może to wynikać z ich mniejszej czułości na subtelne zmiany związane z funkcjonowaniem organizmu i sprawnością wraz z wiekiem.
Badacze podkreślają jednak, że nowoczesne modele epigenetyczne coraz lepiej odzwierciedlają rzeczywiste procesy starzenia biologicznego oraz ryzyko chorób związanych z wiekiem.
Sztuka coraz częściej postrzegana jako element profilaktyki zdrowotnej
Badanie wpisuje się w coraz silniejszy trend traktowania aktywności kulturalnej jako elementu wspierającego zdrowie publiczne. Profesor Daisy Fancourt od lat prowadzi badania dotyczące wpływu sztuki na zdrowie psychiczne i fizyczne. Jest także dyrektorką Centrum Współpracy Światowej Organizacji Zdrowia ds. sztuki i zdrowia działającego przy UCL.
Eksperci podkreślają, że wyniki mogą mieć znaczenie nie tylko dla indywidualnych zaleceń zdrowotnych, ale również dla polityki zdrowotnej związanej ze starzeniem się społeczeństw.
Główne wnioski
- Badanie obejmujące 3556 osób wykazało, że regularne uczestnictwo w kulturze i sztuce może wiązać się ze spowolnieniem biologicznego starzenia się organizmu.
- Osoby angażujące się w aktywności artystyczne co najmniej raz w tygodniu starzały się biologicznie nawet o 4 proc. wolniej niż osoby uczestniczące w nich sporadycznie.
- W analizie wykorzystano nowoczesne zegary epigenetyczne, m.in. DunedinPACE i PhenoAge, badające zmiany metylacji DNA związane z wiekiem.
- Naukowcy z University College London wskazują, że sztuka może wpływać na zdrowie poprzez redukcję stresu, stanów zapalnych i poprawę funkcjonowania psychicznego oraz społecznego.
Źródło:
- University College London
- https://academic.oup.com/innovateage/advance-article/doi/10.1093/geroni/igag038/8669801
