Coraz więcej danych wskazuje, że szczepienia ochronne mogą wpływać nie tylko na ryzyko chorób zakaźnych, lecz także na tempo starzenia się organizmu. Najnowsze badanie amerykańskich naukowców pokazuje, że szczepienie przeciwko półpaścowi może być powiązane z wolniejszym biologicznym starzeniem się u osób w podeszłym wieku – niezależnie od wieku kalendarzowego i innych czynników zdrowotnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak szczepionka przeciwko półpaścowi może wpływać nie tylko na odporność, ale także na tempo biologicznego starzenia się,
- Czym różni się wiek biologiczny od wieku kalendarzowego i dlaczego ma to znaczenie dla oceny zdrowia seniorów,
- Jakie konkretne procesy biologiczne (m.in. stan zapalny, starzenie epigenetyczne) analizowali naukowcy,
- Dlaczego wyniki badania mogą mieć znaczenie dla strategii zdrowego starzenia się u osób po 70. roku życia.
Nowe dane z badania populacyjnego w USA
Badanie zostało przeprowadzone przez naukowców z USC Leonard Davis School of Gerontology i oparto je na danych z reprezentatywnego ogólnokrajowego projektu US Health and Retirement Study. Analizą objęto ponad 3800 osób, które w 2016 roku miały co najmniej 70 lat.
Naukowcy porównali tempo biologicznego starzenia się u osób zaszczepionych przeciwko półpaścowi i u osób niezaszczepionych, uwzględniając przy tym czynniki społeczno-demograficzne oraz stan zdrowia. Wyniki wykazały, że osoby zaszczepione starzały się biologicznie wolniej niż ich niezaszczepieni rówieśnicy. Rezultaty opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Journals of Gerontology, Series A: Biological Sciences and Medical Sciences.
Półpasiec – choroba związana z wiekiem i odpornością
Półpasiec jest chorobą wywoływaną przez reaktywację wirusa ospy wietrznej, który pozostaje w organizmie w stanie uśpienia po przebyciu ospy w dzieciństwie. Ryzyko zachorowania istotnie rośnie po 50. roku życia oraz u osób z osłabioną odpornością.
Szczepienie przeciwko półpaścowi jest obecnie zalecane głównie osobom starszym. Jego podstawowym celem jest zmniejszenie ryzyka zachorowania oraz ograniczenie występowania neuralgii popółpaścowej – przewlekłego, trudnego do leczenia bólu, który może utrzymywać się miesiącami lub latami.
Biologiczne starzenie się – więcej niż wiek z metryki
W przeciwieństwie do wieku chronologicznego, starzenie biologiczne opisuje rzeczywisty stan organizmu i tempo zachodzących w nim zmian. Dwie osoby w tym samym wieku kalendarzowym mogą znacząco różnić się sprawnością narządów, funkcjonowaniem układu odpornościowego czy profilem zapalnym. W badaniu oceniono aż siedem kluczowych obszarów biologicznego starzenia się:
- poziom stanu zapalnego,
- funkcjonowanie odporności wrodzonej,
- odporność adaptacyjną,
- hemodynamikę sercowo-naczyniową,
- markery neurodegeneracji,
- starzenie epigenetyczne,
- starzenie transkryptomu.
Na tej podstawie obliczono również złożony wskaźnik biologicznego starzenia się, pozwalający na całościową ocenę kondycji organizmu.
Wolniejsze starzenie u osób zaszczepionych
Analiza wykazała, że osoby zaszczepione przeciwko półpaścowi charakteryzowały się:
- niższymi markerami przewlekłego stanu zapalnego,
- wolniejszym tempem starzenia epigenetycznego i transkryptomowego,
- korzystniejszymi wartościami złożonego wskaźnika biologicznego starzenia się.
Jak podkreśla główna autorka badania, Jung Ki Kim, wyniki te wspierają hipotezę, że szczepienia mogą modulować funkcjonowanie układu odpornościowego w sposób sprzyjający zdrowszemu starzeniu się organizmu.
Badanie to dostarcza kolejnych dowodów na to, że szczepionki mogą odgrywać rolę w promowaniu zdrowego starzenia się, modulując systemy biologiczne w sposób wykraczający poza zapobieganie zakażeniom – powiedziała Kim.
Rola stanu zapalnego w procesie starzenia
Przewlekły, niskiego stopnia stan zapalny, określany jako „inflammaging”, jest jednym z kluczowych mechanizmów przyspieszających starzenie się organizmu. Wiąże się on z wyższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych, osłabienia fizycznego oraz pogorszenia funkcji poznawczych.
Pomagając w zmniejszeniu tego stanu zapalnego – prawdopodobnie zapobiegając ponownej aktywacji wirusa wywołującego półpasiec – szczepionka może odegrać rolę we wspieraniu zdrowszego starzenia się – zaznaczyła Kim.
Efekt długoterminowy potwierdzony w analizie
Istotnym elementem badania była ocena wpływu czasu, jaki upłynął od szczepienia. Osoby, które przyjęły szczepionkę co najmniej cztery lata przed pobraniem próbek krwi, nadal wykazywały wolniejsze tempo starzenia epigenetycznego, transkryptomowego oraz ogólnego biologicznego starzenia się. Współautorka badania, Eileen Crimmins, podkreśliła trwałość obserwowanego efektu:
Wyniki te wskazują, że szczepienie przeciwko półpaścowi wpływa na kluczowe aspekty procesu starzenia się.
Znaczenie wyników dla strategii zdrowego starzenia
Choć autorzy podkreślają konieczność dalszych badań – zwłaszcza o charakterze długoterminowym i eksperymentalnym – przedstawione wyniki wpisują się w rosnący nurt badań pokazujących, że szczepienia dla dorosłych mogą mieć znaczenie w prewencji chorób neurodegeneracyjnych oraz w spowalnianiu procesów biologicznego starzenia się.
Szczepionka przeciwko półpaścowi może więc być postrzegana nie tylko jako narzędzie ochrony przed konkretną chorobą zakaźną, lecz także jako potencjalny element kompleksowych strategii wspierających zdrowie i odporność w starszym wieku.
Główne wnioski
- Osoby zaszczepione przeciwko półpaścowi starzeją się biologicznie wolniej – analiza ponad 3800 uczestników badania US Health and Retirement Study wykazała korzystniejsze profile starzenia w porównaniu z osobami niezaszczepionymi.
- Korzyści obejmują kluczowe mechanizmy starzenia, w tym niższy poziom przewlekłego stanu zapalnego oraz wolniejsze starzenie epigenetyczne i transkryptomowe.
- Efekt może być długotrwały – wolniejsze tempo biologicznego starzenia obserwowano nawet u osób zaszczepionych co najmniej cztery lata wcześniej.
- Szczepienia mogą wspierać zdrowe starzenie się nie tylko poprzez zapobieganie infekcjom, ale także poprzez modulowanie funkcjonowania układu odpornościowego i procesów związanych z wiekiem.
Źródło:
- University of Southern California
- Journal of Gerontology, Series A: Biological Sciences and Medical Sciences
