Polskie Towarzystwo Okulistyczne (PTO) sprzeciwia się części proponowanych zmian w zasadach zwrotu kosztów leczenia transgranicznego. W stanowisku z 26 października 2026 r. organizacja ostrzega przed ponownym rozwojem komercyjnych wyjazdów na operacje zaćmy finansowane ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia. Zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim możliwości przekazywania refundacji pośrednikom, zniesienia mechanizmu ograniczającego wydatki oraz zapewnienia pacjentom opieki pooperacyjnej. PTO apeluje o zmianę przepisów przed zakończeniem prac legislacyjnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Polskie Towarzystwo Okulistyczne sprzeciwia się części zmian w refundacji leczenia transgranicznego.
- Jakie zastrzeżenia budzi możliwość przekazywania refundacji bezpośrednio na konta pośredników.
- Jakie zagrożenia dla finansowania NFZ i bezpieczeństwa pacjentów wskazuje PTO.
- Jakich zmian w projekcie ustawy domaga się środowisko okulistyczne.
PTO krytykuje projekt zmian w leczeniu transgranicznym
Stanowisko Polskiego Towarzystwa Okulistycznego dotyczy rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 3141, sprawozdanie Komisji Zdrowia nr 3201). PTO popiera uproszczenie procedur administracyjnych i rozwiązania chroniące pacjentów wymagających pilnego leczenia. Sprzeciwia się jednak przepisom, które jego zdaniem mogą sprzyjać organizowaniu planowych operacji zaćmy za granicą przez komercyjnych pośredników.
– Polskie Towarzystwo Okulistyczne sprzeciwia się rozwiązaniom zwiększającym ryzyko ponownego wzrostu skali komercyjnie organizowanych wyjazdów zagranicznych (opieki transgranicznej) na zabiegi usunięcia zaćmy, finansowanych poprzez zwrot tych kosztów przez Narodowy Fundusz Zdrowia – czytamy w stanowisku.
![Ważne decyzje Sejmu dla ochrony zdrowia. Co zmieni się w przepisach? [Lista]](https://alertmedyczny.pl/wp-content/uploads/2026/06/sejm-na-ul-wiejskiej--300x222.webp)
Refundacja na konto pośrednika. PTO chce ograniczenia przepisów
Jednym z głównych zastrzeżeń jest projektowana zmiana art. 42d ust. 4 pkt 10, umożliwiająca przekazanie zwrotu kosztów leczenia na rachunek podmiotu niebędącego osobą fizyczną. Rozwiązanie ma uwzględniać działalność firm organizujących zagraniczne leczenie i finansujących zabiegi w zamian za przeniesienie na nie roszczenia pacjenta wobec NFZ.
Według PTO projekt nie przewiduje wystarczających mechanizmów kontroli takich rozliczeń. Towarzystwo postuluje, aby refundacja trafiała wyłącznie na rachunek pacjenta lub wskazanej przez niego osoby fizycznej.
Jeżeli przepisy zostaną utrzymane, organizacja domaga się obowiązkowego dokumentowania podstawy wypłaty oraz szczegółowego wykazu kosztów, obejmującego operację, soczewkę wewnątrzgałkową, usługi dodatkowe i wynagrodzenie pośrednika. Proponuje również rozważenie zakazu cesji roszczeń o refundację na podmioty trzecie.
Operacje zaćmy za granicą a bezpieczeństwo pacjentów
PTO zwraca uwagę, że bezpieczeństwo leczenia nie kończy się na wykonaniu zabiegu. Istotne są również kwalifikacja do operacji, dobór soczewki, dostęp do dokumentacji medycznej oraz organizacja kontroli pooperacyjnych. Szczególne obawy dotyczą powikłań, takich jak zapalenie wnętrza gałki ocznej, dyslokacja soczewki wewnątrzgałkowej czy torbielowaty obrzęk plamki. Leczenie tych stanów, niekiedy wymagające kolejnej operacji, może obciążać polskie ośrodki okulistyczne.
Towarzystwo wskazuje na ryzyko sytuacji, w której zagraniczny podmiot uzyskuje wynagrodzenie za wykonanie zabiegu, natomiast odpowiedzialność organizacyjna i koszty dalszego leczenia pozostają po stronie krajowego systemu.
Zniesienie limitu wydatków na leczenie transgraniczne budzi zastrzeżenia
Kolejnym problemem wskazanym przez PTO jest planowane uchylenie art. 42h ustawy, przewidującego zawieszenie wypłat refundacji po osiągnięciu określonego limitu. Projekt uzasadnia tę zmianę finansowaniem świadczeń z subfunduszu terapeutyczno-innowacyjnego Funduszu Medycznego. Zdaniem Towarzystwa może to jednak doprowadzić do sytuacji, w której wydatki na leczenie transgraniczne nie będą miały określonej górnej granicy.
PTO zauważa również, że ocena skutków regulacji nie przedstawia prognozy liczby i wartości refundowanych operacji zaćmy. Jedyny wskazany szacunek, wynoszący 680 tys. zł rocznie, dotyczy opinii lekarzy zagranicznych przewidzianych w art. 42f i 42i, a nie wydatków na zabiegi.
Organizacja domaga się zachowania art. 42h lub wprowadzenia innego mechanizmu monitorowania i ograniczania kosztów.
Planowe operacje zaćmy nie wymagają uprzedniej zgody NFZ
PTO odnosi się także do projektowanego art. 42d ust. 3, związanego z wykonaniem wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 września 2020 r. w sprawie C-777/18. Przepis dotyczy możliwości zwrotu kosztów bez uprzedniej zgody NFZ w przypadkach pilnej konieczności leczenia uzasadnionej stanem klinicznym pacjenta.
Towarzystwo zaznacza, że planowe operacje zaćmy, wykonywane jako procedury jednodniowe, nie wymagają takiej zgody. Dlatego proponowany wyjątek nie powinien mieć do nich zastosowania. Inaczej należy oceniać sytuacje nagłe, np. usunięcie zaćmy związane z urazem wymagającym pilnej interwencji.
PTO postuluje również, aby opinie lekarzy zagranicznych dotyczące dopuszczalnego czasu oczekiwania na leczenie były weryfikowane z udziałem niezależnego specjalisty krajowego, np. konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie okulistyki.
PTO apeluje do Ministerstwa Zdrowia i NFZ o analizę skutków zmian
Polskie Towarzystwo Okulistyczne oczekuje od Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia przedstawienia analizy wpływu projektowanych przepisów na krajową chirurgię zaćmy, wydatki publiczne oraz wykorzystanie potencjału polskich placówek.
Organizacja proponuje także coroczne publikowanie danych dotyczących liczby i wartości refundacji operacji zaćmy wykonywanych za granicą oraz przeprowadzenie konsultacji z PTO przed zakończeniem prac legislacyjnych.
Główne wnioski
- Polskie Towarzystwo Okulistyczne sprzeciwia się części zmian w refundacji leczenia transgranicznego przewidzianych w projekcie ustawy (druk sejmowy nr 3141, sprawozdanie Komisji Zdrowia nr 3201).
- PTO chce ograniczenia wypłat refundacji na konta pośredników komercyjnych i postuluje, aby środki trafiały wyłącznie do pacjenta lub wskazanej przez niego osoby fizycznej.
- Planowane uchylenie art. 42h może znieść mechanizm ograniczający wydatki na leczenie transgraniczne. PTO wskazuje, że projekt nie zawiera prognozy liczby i wartości refundowanych operacji zaćmy.
- PTO apeluje do Ministerstwa Zdrowia i NFZ o analizę skutków zmian oraz zapewnienie pacjentom ciągłości opieki pooperacyjnej, także w przypadku powikłań.
Źródło:
- Stanowisko Polskiego Towarzystwa Okulistycznego z dnia 26.10.2026 rok / Oprac. TK
