Zaćma – objawy, leczenie i operacja. Co warto wiedzieć? 

Zaćma to postępujące zmętnienie naturalnej soczewki oka, które prowadzi do stopniowego pogorszenia jakości widzenia. Pacjent może zauważyć zamglony obraz, gorsze widzenie po zmroku, większą wrażliwość na światło, blaknięcie kolorów czy coraz częstsze zmiany korekcji okularowej. Najczęściej zaćma rozwija się wraz z wiekiem, ale może mieć również związek z cukrzycą, urazem oka, stosowaniem kortykosteroidów lub innymi chorobami okulistycznymi. Jedyną metodą pozwalającą usunąć zaćmę jest operacja, podczas której zmętniałą soczewkę zastępuje się sztuczną soczewką wewnątrzgałkową.

Zaćma (łac. cataracta), nazywana również kataraktą, należy do najczęstszych chorób narządu wzroku. Problem ma znaczenie nie tylko kliniczne, ale także społeczne i systemowe. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) szacuje, że na świecie co najmniej 2,2 mld osób żyje z zaburzeniami widzenia do bliży lub dali, a zaćma pozostaje jedną z głównych przyczyn upośledzenia wzroku i ślepoty. Według WHO nieoperowana zaćma odpowiada za zaburzenia widzenia lub ślepotę u około 94 mln ludzi na świecie. Co więcej, globalnie około połowa osób wymagających operacji zaćmy nie ma do niej dostępu. W Polsce operacja zaćmy jest jednym z najczęściej wykonywanych zabiegów okulistycznych. Według danych Centrum e-Zdrowia przywołanych w 2026 roku przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu w 2024 roku wykonano w kraju ponad 300 tys. zabiegów związanych z zaćmą.

Z tego artykułu dowiesz się…

• Czym jest zaćma, jakie są jej pierwsze objawy i dlaczego ryzyko choroby zwiększa się wraz z wiekiem.
• Jakie są najważniejsze przyczyny i czynniki ryzyka zaćmy, w tym cukrzycę, palenie tytoniu, ekspozycję na promieniowanie UV, urazy oka i stosowanie kortykosteroidów.
• Kiedy rozważa się operację zaćmy, jak przebiega zabieg i na czym polega wszczepienie sztucznej soczewki wewnątrzgałkowej.
• Jak postępować po operacji zaćmy, ile może trwać gojenie oka oraz jakie objawy po zabiegu wymagają pilnego kontaktu z okulistą.

Co to jest zaćma?

Zaćma jest chorobą polegającą na utracie przezroczystości naturalnej soczewki oka. Soczewka znajduje się za tęczówką i odpowiada za skupianie promieni świetlnych na siatkówce. U zdrowej osoby jest przezroczysta, dzięki czemu światło może swobodnie przechodzić do wnętrza oka. W przebiegu zaćmy dochodzi do zmian struktury białek i włókien soczewki. W efekcie soczewka stopniowo staje się mętna, a światło docierające do siatkówki jest rozpraszane i częściowo blokowane. Pacjent zaczyna widzieć mniej wyraźnie, obraz może przypominać patrzenie przez zaparowaną lub zabrudzoną szybę.

Zaćma najczęściej rozwija się stopniowo. Początkowo zmiany mogą być niewielkie i nie powodować istotnych problemów w codziennym funkcjonowaniu. Wraz z postępem choroby pogarszają się jednak ostrość wzroku, kontrast oraz zdolność widzenia w trudnych warunkach oświetleniowych. Zaćma może występować w jednym lub obu oczach, przy czym tempo jej rozwoju nie musi być jednakowe. Choroba nie „przechodzi” natomiast z jednego oka na drugie.

Jak powstaje zaćma?

Najważniejszym czynnikiem prowadzącym do powstawania zaćmy jest starzenie się soczewki. National Eye Institute (NEI) wskazuje, że po 40. roku życia białka znajdujące się w soczewce zaczynają podlegać naturalnym zmianom. Z czasem mogą tworzyć obszary zmętnienia, które stopniowo stają się coraz większe. Soczewka może jednocześnie stawać się bardziej żółta lub brunatna. Wpływa to nie tylko na ostrość widzenia, ale również na sposób postrzegania kolorów. Proces ten trwa zwykle latami. Dlatego pierwsze zmiany w soczewce mogą pojawić się znacznie wcześniej niż moment, w którym pacjent zaczyna odczuwać wyraźne pogorszenie wzroku.

Rodzaje zaćmy

Zaćma nie jest jednorodną chorobą. Zmętnienie może pojawiać się w różnych częściach soczewki i rozwijać się z odmienną szybkością.

Zaćma jądrowa

Zmętnienie rozwija się przede wszystkim w centralnej części soczewki, czyli jej jądrze. Ten typ zaćmy jest szczególnie związany z procesem starzenia. Początkowo może dochodzić do zmiany refrakcji i przejściowej poprawy widzenia z bliska, określanej czasem jako „druga młodość wzroku”. Wraz z postępem choroby soczewka staje się jednak coraz bardziej żółta lub brunatna, a ostrość widzenia się pogarsza.

Zaćma korowa

Zmiany dotyczą kory soczewki. Charakterystyczne zmętnienia mogą rozwijać się od jej obwodu w kierunku centrum. Pacjenci mogą odczuwać przede wszystkim zwiększoną wrażliwość na olśnienie oraz problemy z widzeniem w intensywnym świetle.

Zaćma podtorebkowa tylna

Zmętnienie rozwija się w tylnej części soczewki, bezpośrednio przed tylną torebką. Ten typ zaćmy może stosunkowo szybko wpływać na jakość widzenia. Szczególnie problematyczne bywają czytanie, widzenie w jasnym świetle i prowadzenie samochodu po zmroku.

Zaćma urazowa

Może pojawić się po urazie oka. Co istotne, zmętnienie soczewki nie zawsze rozwija się bezpośrednio po urazie – niekiedy ujawnia się dopiero po latach.

Zaćma wrodzona i dziecięca

Niektóre dzieci rodzą się z zaćmą lub rozwija się ona we wczesnym okresie życia. Przyczyną mogą być m.in. czynniki genetyczne, zaburzenia metaboliczne lub zakażenia występujące podczas ciąży. Zaćma u dziecka wymaga szczególnej uwagi, ponieważ zaburzenie prawidłowego dopływu bodźców wzrokowych do rozwijającego się układu nerwowego może prowadzić do niedowidzenia.

Zaćma – objawy

Objawy zaćmy zależą od lokalizacji i stopnia zmętnienia soczewki. We wczesnym okresie choroba może nie powodować zauważalnych dolegliwości. Z czasem najczęściej pojawiają się:

• stopniowe pogorszenie ostrości wzroku,
• zamglone lub nieostre widzenie,
• wrażenie patrzenia przez zabrudzoną albo zaparowaną szybę,
• pogorszenie widzenia po zmroku,
• zwiększona wrażliwość na światło,
• olśnienia powodowane przez reflektory samochodów lub lampy,
• widzenie aureoli wokół źródeł światła,
• zmniejszenie kontrastu obrazu,
• blaknięcie lub żółknięcie kolorów,
• częsta konieczność zmiany okularów lub soczewek kontaktowych,
• podwójne widzenie jednym okiem,
• potrzeba stosowania silniejszego oświetlenia podczas czytania.

Szczególnie charakterystyczne może być pogorszenie widzenia podczas prowadzenia samochodu po zmroku. Światła innych pojazdów mogą powodować silne olśnienie, a rozpoznawanie obiektów znajdujących się w słabiej oświetlonym otoczeniu staje się trudniejsze.

Czy zaćma boli?

Typowa zaćma związana z wiekiem nie powoduje bólu oka. Nie wywołuje również nagłego zaczerwienienia ani gwałtownego pogorszenia widzenia. Dlatego nagły ból oka, gwałtowna utrata lub wyraźne pogorszenie widzenia, błyski, nagłe pojawienie się licznych mętów czy silne zaczerwienienie oka wymagają pilnej oceny okulistycznej. Objawy takie mogą mieć inną przyczynę niż zaćma.

Jakie są pierwsze objawy zaćmy?

Pierwsze objawy bywają mało charakterystyczne. Pacjent może początkowo zauważyć jedynie, że potrzebuje mocniejszego światła podczas czytania, gorzej widzi wieczorem lub częściej zmienia okulary. Niekiedy problemem staje się przede wszystkim olśnienie. Osoba, która w ciągu dnia funkcjonuje stosunkowo dobrze, może mieć duże trudności z prowadzeniem samochodu nocą.

Właśnie dlatego rozpoznania zaćmy nie powinno się opierać wyłącznie na subiektywnej ocenie ostrości wzroku. Znaczenie mają również kontrast, warunki oświetleniowe oraz wpływ pogorszenia widzenia na codzienną aktywność pacjenta.

Zaćma – przyczyny

Najczęstszą przyczyną zaćmy są naturalne zmiany zachodzące w soczewce wraz z wiekiem. Nie oznacza to jednak, że zaćma dotyczy wyłącznie seniorów. Do czynników zwiększających ryzyko rozwoju zaćmy należą:

• starszy wiek,
• cukrzyca,
• palenie tytoniu,
• nadmierna ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe,
• urazy oka,
• przebyte operacje okulistyczne,
• niektóre choroby oczu,
• długotrwałe stosowanie kortykosteroidów,
• radioterapia obejmująca okolice głowy lub górnej części ciała,
• rodzinne występowanie zaćmy,
• nadmierne spożywanie alkoholu.

Szczególną grupę stanowią pacjenci z cukrzycą. Zaburzenia metaboliczne związane z hiperglikemią mogą przyspieszać zmiany zachodzące w soczewce, dlatego zaćma może pojawiać się u nich wcześniej niż w populacji bez cukrzycy.

Czy można zapobiec zaćmie?

Nie istnieje metoda, która gwarantowałaby całkowite zapobieganie zaćmie związanej z wiekiem. Można jednak ograniczać ekspozycję na niektóre modyfikowalne czynniki ryzyka. Znaczenie mogą mieć przede wszystkim zaprzestanie palenia tytoniu, właściwe leczenie cukrzycy, ochrona oczu przed promieniowaniem UV oraz regularne badania okulistyczne. Mayo Clinic podkreśla jednocześnie, że nie wykazano dotąd jednoznacznie, aby określona strategia profilaktyczna mogła zatrzymać rozwój zaćmy. Zdrowy styl życia i kontrola chorób współistniejących mają jednak znaczenie dla ogólnego zdrowia oczu.

Zaćma w Polsce

Zaćma jest jednym z najważniejszych problemów współczesnej okulistyki również w Polsce. Starzenie się społeczeństwa powoduje, że zapotrzebowanie na diagnostykę i leczenie chirurgiczne pozostaje wysokie. Według danych Centrum e-Zdrowia przywołanych w lipcu 2026 roku przez Uniwersytecki Szpital Kliniczny we Wrocławiu w 2024 roku wykonano w Polsce ponad 300 tys. zabiegów związanych z zaćmą. Dane te potwierdzają skalę procedury w krajowym systemie ochrony zdrowia.

Dla porównania w 2023 roku w publicznym systemie ochrony zdrowia wykonano około 327 tys. operacji usunięcia zaćmy, jak wskazywano w danych przywoływanych przez konsultanta krajowego w dziedzinie okulistyki. W podsumowaniach polskiej okulistyki wskazywano również, że około 97 proc. operacji zaćmy wykonywano w trybie jednodniowym. Zmiana organizacji leczenia zaćmy w ostatnich latach miała duże znaczenie dla dostępności świadczeń. Zabiegi mogą być obecnie przeprowadzane w ramach chirurgii jednego dnia, a pacjent po odpowiednim okresie obserwacji zazwyczaj opuszcza placówkę tego samego dnia. Dane regionalne pokazują skalę świadczeń. Małopolski Oddział Wojewódzki NFZ informował przykładowo, że w 2023 roku placówki w regionie przeprowadziły 24,5 tys. zabiegów usunięcia zaćmy, czyli o około tysiąc więcej niż rok wcześniej.

Zapotrzebowanie na takie procedury będzie prawdopodobnie pozostawać wysokie ze względu na strukturę demograficzną Polski i rosnącą liczbę osób w starszych grupach wieku.

Zaćma na świecie – skala problemu

Według WHO co najmniej 2,2 mld ludzi na świecie ma zaburzenia widzenia do bliży lub dali. W przypadku co najmniej miliarda osób problemowi można było zapobiec albo nie został on jeszcze odpowiednio zaopatrzony. WHO szacuje, że nieoperowana zaćma odpowiada za zaburzenia widzenia lub ślepotę u około 94 mln osób.

Problem dostępu do leczenia pozostaje przy tym bardzo nierównomierny. Według WHO około jedna na dwie osoby na świecie wymagające operacji zaćmy nie ma dostępu do takiego zabiegu. Znaczenie zaćmy będzie rosło wraz ze starzeniem się populacji. National Eye Institute podaje, że w Stanach Zjednoczonych ponad połowa osób w wieku co najmniej 80 lat ma zaćmę albo przeszła już operację jej usunięcia.

Jak diagnozuje się zaćmę?

Rozpoznanie zaćmy stawia okulista na podstawie wywiadu i badania narządu wzroku. Diagnostyka może obejmować m.in.:

Badanie ostrości wzroku

Pozwala ocenić zdolność rozpoznawania znaków z określonej odległości. Wynik nie zawsze odzwierciedla jednak wszystkie problemy powodowane przez zaćmę, np. olśnienie czy pogorszenie widzenia nocnego.

Badanie w lampie szczelinowej

Umożliwia dokładną ocenę przedniego odcinka oka, w tym soczewki. Lekarz może określić lokalizację i stopień zmętnienia.

Badanie dna oka po rozszerzeniu źrenic

Pozwala ocenić siatkówkę i nerw wzrokowy oraz sprawdzić, czy pogorszenie widzenia może mieć również inną przyczynę, np. zwyrodnienie plamki związane z wiekiem lub retinopatię cukrzycową.

Pomiary przed operacją

Przed zabiegiem wykonuje się badania umożliwiające dobór mocy soczewki wewnątrzgałkowej. Kluczowe znaczenie ma biometria oka, czyli m.in. pomiar jego długości osiowej oraz parametrów rogówki.

Jak leczy się zaćmę?

We wczesnej fazie choroby można czasowo poprawić komfort funkcjonowania poprzez zmianę korekcji okularowej, zastosowanie mocniejszego oświetlenia lub ograniczenie olśnienia. Takie działania nie usuwają jednak przyczyny choroby. Jednak jedyną metodą pozwalającą usunąć zaćmę jest leczenie operacyjne. Nie ma obecnie kropli do oczu ani leków doustnych o potwierdzonej skuteczności, które mogłyby przywrócić przejrzystość zmętniałej soczewce i zastąpić operację.

Kiedy operować zaćmę?

Nie obowiązuje jedna wartość ostrości wzroku, po osiągnięciu której każdy pacjent powinien automatycznie zostać poddany operacji. Decyzja zależy przede wszystkim od tego, w jakim stopniu zaćma wpływa na funkcjonowanie pacjenta. Operację można rozważyć, gdy pogorszenie wzroku utrudnia m.in.:

• czytanie,
• pracę zawodową,
• prowadzenie samochodu,
• poruszanie się poza domem,
• rozpoznawanie twarzy,
• korzystanie z komputera,
• wykonywanie codziennych czynności,
• samodzielne funkcjonowanie.

Operacja może być wskazana także wtedy, gdy zmętniała soczewka utrudnia lekarzowi ocenę lub leczenie innych chorób oka, np. retinopatii cukrzycowej czy zmian w obrębie siatkówki. Nie ma natomiast potrzeby czekania, aż zaćma „dojrzeje”. To określenie wywodzi się z wcześniejszych metod chirurgicznych i nie powinno być traktowane jako współczesne kryterium kwalifikacji do operacji.

Operacja zaćmy – na czym polega?

Podstawą współczesnego leczenia jest usunięcie zmętniałej naturalnej soczewki i zastąpienie jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową – IOL (intraocular lens). Najczęściej wykorzystuje się technikę fakoemulsyfikacji. Chirurg wykonuje niewielkie nacięcie, rozdrabnia zmętniałą soczewkę i usuwa jej fragmenty, pozostawiając torebkę soczewki. Następnie do oka wprowadzana jest zwijalna sztuczna soczewka, która rozwija się we właściwym miejscu. Małe cięcie zazwyczaj nie wymaga zakładania szwów.

Ile trwa operacja zaćmy?

Sam zabieg jest stosunkowo krótki, choć całkowity czas pobytu pacjenta w placówce jest dłuższy ze względu na przygotowanie do operacji oraz obserwację pooperacyjną. National Eye Institute podaje, że cała procedura chirurgiczna może trwać około godziny, natomiast samo usunięcie zaćmy i wszczepienie soczewki w wielu przypadkach zajmuje znacznie mniej czasu. Przy czym operacja najczęściej wykonywana jest w znieczuleniu miejscowym. Pacjent pozostaje przytomny, ale oko jest znieczulone.

Jak dobiera się soczewkę podczas operacji zaćmy?

Wybór soczewki wewnątrzgałkowej jest jednym z kluczowych elementów przygotowania do zabiegu. Dostępne są różne konstrukcje implantów, m.in. soczewki jednoogniskowe, toryczne przeznaczone do korekcji astygmatyzmu oraz rozwiązania umożliwiające uzyskanie użytecznego widzenia z więcej niż jednej odległości.

Dobór powinien uwzględniać nie tylko parametry oka, ale również choroby współistniejące i potrzeby wzrokowe pacjenta. Nie każda soczewka jest odpowiednia dla każdej osoby. Pacjent powinien również wiedzieć, że operacja zaćmy nie zawsze oznacza całkowitą niezależność od okularów. Konieczność dalszej korekcji zależy m.in. od rodzaju wszczepionej soczewki i uzyskanego efektu refrakcyjnego.

Czy operacja zaćmy jest bezpieczna?

Operacja zaćmy należy do najczęściej wykonywanych procedur chirurgicznych na świecie i charakteryzuje się wysoką skutecznością. National Eye Institute podaje, że około 9 na 10 pacjentów widzi lepiej po operacji zaćmy. Efekt zależy jednak również od stanu pozostałych struktur oka. U pacjenta z zaawansowanym zwyrodnieniem plamki, retinopatią cukrzycową, jaskrą lub uszkodzeniem nerwu wzrokowego usunięcie zmętniałej soczewki nie musi przywrócić pełnej ostrości widzenia. Jak każdy zabieg chirurgiczny, operacja zaćmy wiąże się także z ryzykiem powikłań. Możliwe są m.in.:

• zakażenie wewnątrzgałkowe,
• stan zapalny,
• obrzęk rogówki,
• obrzęk plamki,
• krwawienie,
• zmiany ciśnienia wewnątrzgałkowego,
• przemieszczenie soczewki wewnątrzgałkowej,
• odwarstwienie siatkówki,
• zmętnienie tylnej torebki soczewki.

Poważne powikłania należą jednak do rzadkich.

Co to jest zaćma wtórna?

Określenie „zaćma wtórna” może być mylące. Po operacji usunięta naturalna soczewka nie odrasta i ponownie nie mętnieje. U części pacjentów może natomiast dojść do zmętnienia tylnej torebki soczewki (PCO – posterior capsule opacification), na której podczas operacji opiera się sztuczny implant. Objawy mogą przypominać zaćmę: widzenie ponownie staje się zamglone, pogarsza się kontrast i mogą występować olśnienia.

Według danych przywoływanych przez konsultanta krajowego w dziedzinie okulistyki ryzyko rozwoju zmętnienia tylnej torebki może sięgać około 10 proc. w ciągu dwóch lat od operacji, a następnie rośnie wraz z czasem. Zmętnienie tylnej torebki można leczyć za pomocą kapsulotomii laserowej Nd. Jest to krótka procedura, podczas której laser tworzy otwór w zmętniałej części torebki, przywracając światłu drogę do siatkówki.

Zalecenia po operacji zaćmy

Okres pooperacyjny ma duże znaczenie dla prawidłowego gojenia oka. Szczegółowe zalecenia mogą różnić się zależnie od przebiegu zabiegu, stanu pacjenta oraz praktyki danego ośrodka, dlatego pierwszeństwo mają zawsze instrukcje operatora. Po operacji pacjent powinien przede wszystkim:

• stosować przepisane krople zgodnie z zaleceniem lekarza,
• nie pocierać i nie uciskać operowanego oka,
• przestrzegać zasad higieny podczas podawania kropli,
• chronić oko zgodnie z zaleceniami placówki,
• pojawiać się na zaplanowanych kontrolach okulistycznych,
• unikać czynności zwiększających ryzyko urazu lub zanieczyszczenia oka,
• wracać do wysiłku fizycznego stopniowo, zgodnie z zaleceniami okulisty.

National Eye Institute wskazuje, że w pierwszym okresie po zabiegu lekarz może zalecić ograniczenie m.in. intensywnego wysiłku, podnoszenia ciężkich przedmiotów czy głębokiego pochylania się.

Krople po operacji zaćmy

Po zabiegu stosuje się krople mające ograniczyć stan zapalny i ryzyko powikłań. Schemat terapii ustala lekarz. Pacjent nie powinien samodzielnie zmieniać dawkowania ani odstawiać preparatów tylko dlatego, że oko przestało powodować dolegliwości. Przed zakropleniem należy dokładnie umyć ręce i unikać dotykania końcówką butelki powierzchni oka, powiek lub rzęs.

Czy po operacji zaćmy można się schylać?

W pierwszym okresie po zabiegu lekarz może zalecić unikanie głębokiego pochylania się, szczególnie połączonego z wysiłkiem. Nie oznacza to jednak, że pacjent przez wiele tygodni nie może wykonać żadnego ruchu wymagającego pochylenia. Zakres ograniczeń powinien wynikać z indywidualnych zaleceń operatora.

Kiedy można wrócić do aktywności fizycznej?

Powrót do aktywności powinien następować stopniowo. Spacer i lekkie codzienne czynności są czym innym niż intensywny trening, podnoszenie dużych ciężarów czy sporty kontaktowe. Termin powrotu do bardziej wymagającego wysiłku należy uzgodnić z okulistą.

Kiedy można prowadzić samochód?

Bezpośrednio po operacji pacjent nie powinien prowadzić samochodu i powinien mieć zapewniony transport do domu. Powrót do kierowania pojazdem zależy od ostrości widzenia, przebiegu gojenia, stanu drugiego oka oraz spełnienia wymogów dotyczących widzenia przez kierowców. Decyzja nie powinna opierać się wyłącznie na subiektywnym poczuciu poprawy.

Jak długo goi się oko po operacji zaćmy?

Poprawa widzenia może być zauważalna stosunkowo szybko, jednak nie oznacza to zakończenia procesu gojenia. W pierwszych dniach mogą występować niewielkie dolegliwości, uczucie dyskomfortu, nadwrażliwość na światło lub przejściowe zamglenie widzenia. Według National Eye Institute u większości pacjentów pełny proces gojenia trwa około 8 tygodni. Tempo powrotu dobrej ostrości wzroku jest jednak indywidualne. Znaczenie mają m.in. stan rogówki i siatkówki, choroby współistniejące, stopień zaawansowania zaćmy oraz przebieg operacji.

Kiedy po operacji zaćmy trzeba pilnie skontaktować się z lekarzem?

Niektóre objawy wymagają pilnej konsultacji okulistycznej. Do sygnałów alarmowych należą przede wszystkim:

• nagłe pogorszenie lub utrata widzenia,
• silny albo narastający ból oka,
• wyraźne zaczerwienienie oka,
• nagłe pojawienie się licznych mętów,
• błyski światła,
• gwałtowne pogorszenie jakości obrazu.

Objawów takich nie należy traktować jako typowego elementu rekonwalescencji.

Czy zaćma może wrócić po operacji?

Nie. Podczas operacji zmętniała naturalna soczewka jest usuwana, dlatego ta sama zaćma nie może powstać ponownie. Może natomiast dojść do wspomnianego zmętnienia tylnej torebki soczewki, potocznie określanego jako zaćma wtórna. Stan ten może pojawić się po kilku miesiącach, ale również po kilku latach od operacji.

Czy zaćmę można leczyć bez operacji?

We wczesnym stadium można ograniczać wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie poprzez lepsze oświetlenie, zmianę korekcji okularowej czy ochronę przed olśnieniem. Metody te nie usuwają jednak zmętnienia. Obecnie nie istnieje farmakologiczna metoda leczenia, która mogłaby zastąpić operację i przywrócić przejrzystość zmętniałej soczewki. Dlatego w przypadku zaćmy powodującej istotne pogorszenie jakości widzenia podstawową metodą leczenia pozostaje zabieg chirurgiczny.

Zaćma – najważniejsze pytania

Zaćma rozwija się zazwyczaj przez wiele lat, dlatego pacjenci często mają wątpliwości dotyczące momentu rozpoczęcia leczenia, możliwości zatrzymania choroby oraz efektów operacji. Poniżej odpowiadamy na najczęstsze pytania związane z diagnostyką i leczeniem zaćmy.

Czy zaćma może doprowadzić do utraty wzroku?

Tak. Nieleczona, zaawansowana zaćma może prowadzić do znacznego upośledzenia widzenia, a nawet ślepoty. Jest jednak chorobą, której przyczynę pogorszenia widzenia można w większości przypadków skutecznie usunąć chirurgicznie.

Czy zaćma zawsze dotyczy obu oczu?

Nie. Może występować w jednym lub obu oczach. Jeśli rozwija się obustronnie, jej zaawansowanie często jest różne.

Czy okulary zatrzymują zaćmę?

Nie. Odpowiednio dobrane okulary mogą przez pewien czas poprawiać jakość widzenia, ale nie zatrzymują procesu mętnienia soczewki.

Czy trzeba czekać, aż zaćma dojrzeje?

Nie. We współczesnej chirurgii okulistycznej nie ma potrzeby oczekiwania na całkowite zmętnienie soczewki. Decyzję o zabiegu podejmuje się przede wszystkim na podstawie wpływu choroby na funkcjonowanie pacjenta i wyników badania okulistycznego.

Czy po operacji zaćmy trzeba nosić okulary?

To zależy od rodzaju wszczepionej soczewki, parametrów oka oraz efektu refrakcyjnego zabiegu. Część pacjentów nadal potrzebuje okularów, np. do czytania.

Czy zaćma może pojawić się u młodej osoby?

Tak. Chociaż wiek jest najważniejszym czynnikiem ryzyka, zaćma może rozwinąć się również u osób młodszych, np. w związku z urazem, cukrzycą, stosowaniem kortykosteroidów, inną chorobą oka lub czynnikami genetycznymi.

Źródła

• World Health Organization, „Blindness and vision impairment”: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blindness-and-visual-impairment
• National Eye Institute, „Cataracts”: https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/cataracts
• National Eye Institute, „Causes of Cataracts”: https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/cataracts/causes-cataracts
• National Eye Institute, „Cataract Surgery”: https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/cataracts/cataract-surgery
• National Eye Institute, „Types of Cataract”: https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/cataracts/types-cataract
• Mayo Clinic, „Cataracts – Symptoms and causes”: https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/cataracts/symptoms-causes/syc-20353790
• Cleveland Clinic, „Cataracts: What They Are, Symptoms, Types & Treatment”: https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/8589-cataracts-age-related
• Harvard Health Publishing, „Cataract: Symptoms, diagnosis, and treatment”: https://www.health.harvard.edu/diseases-and-conditions/cataract-symptoms-diagnosis-and-treatment
• Narodowy Fundusz Zdrowia, Małopolski OW, „24,5 tys. zabiegów usunięcia zaćmy w Małopolsce”: 
• https://www.nfz-krakow.pl/dla-mediow/informacje-prasowe/24-5-tys-zabiegow-usuniecia-zacmy-w-malopolsce,142.html
• Wikipedia, „Zaćma”: https://pl.wikipedia.org/wiki/Za%C4%87ma
• Instytut Oka, “Co to jest zaćma? Leczenie zaćmy. Objawy zaćmy”:
  https://instytutoka.pl/zacma-objawy/