Polskie Towarzystwo Lekarzy Menedżerów opublikowało 24 lutego 2026 r. stanowisko dotyczące rozporządzenia Ministra Zdrowia z 23 stycznia 2026 r., które wprowadza możliwość wypłaty 50% ryczałtu przez dwa kolejne okresy rozliczeniowe po likwidacji wybranych zakresów świadczeń w PSZ. Organizacja uznaje, że taki instrument nie wspiera planowej restrukturyzacji, lecz może prowadzić do niekontrolowanych działań pogarszających dostępność świadczeń. PTLM przypomina, że zadłużenie szpitali przekracza dziś 25 mld zł, a problem wynika przede wszystkim z błędów systemowych i niewłaściwej wyceny procedur. W ocenie towarzystwa proponowane rozwiązanie nie odpowiada na realne potrzeby pacjentów ani szpitali.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak PTLM ocenia mechanizm 50% ryczałtu i dlaczego postrzega go jako zagrożenie dla stabilności PSZ.
- Jakie skutki dla szpitali i pacjentów może wywołać niekontrolowana „dzika restrukturyzacja”.
- Dlaczego obecne inwestycje i konstrukcja ryczałtu utrudniają racjonalne zmiany organizacyjne.
- Jakie cztery priorytety PTLM wskazuje jako konieczne do stworzenia skutecznej strategii restrukturyzacji.
Mechanizm 50% nie wspiera racjonalnej restrukturyzacji
PTLM odrzuca koncepcję wypłaty połowy ryczałtu po likwidacji zakresu świadczeń, określając ją jako rozwiązanie niespójne z potrzebami systemu. Towarzystwo podkreśla, że zamiast narzędzi dedykowanych redukcji zadłużenia i wspieraniu merytorycznych zmian organizacyjnych, szpitale otrzymują mechanizm nagradzający de facto niewykonanie świadczeń. W czasie pandemii była to praktyka szeroko opisywana jako generowanie „długu zdrowotnego”, dziś powraca w odmienionej formie.
PTLM zaznacza także, że w wielu umowach z NFZ większość zakresów świadczeń ujęto w jednym ryczałcie, co dodatkowo utrudnia identyfikację tych obszarów, które faktycznie kwalifikowałyby się do wykorzystania nowego mechanizmu. Niepewna konstrukcja narzędzia – zarówno po stronie NFZ, jak i szpitali – zwiększa ryzyko decyzji podejmowanych bez pełnej analizy skutków.
PTLM zwraca uwagę na ryzyko „dzikiej restrukturyzacji”
Według PTLM obecne regulacje mogą doprowadzić do niekontrolowanego zmniejszania liczby łóżek, ale bez jednoczesnego wskazania alternatywnych form zabezpieczenia pacjentów. Towarzystwo ostrzega, że restrukturyzacja bez odgórnego planu krajowego lub wojewódzkiego prowadzi do narastających różnic w dostępie do świadczeń. W efekcie część regionów może utracić kluczowe kompetencje medyczne, co utrudni realizację zadań PSZ.
System potrzebuje sternika, a nie syndyka masy upadłościowej – napisano w stanowisku.
Eksperci przypominają, że PSZ miał być systemem gwarantującym stabilne finansowanie oraz równy dostęp. Dziś – jak wskazuje PTLM – nie spełnia żadnej z tych funkcji. Zadłużone szpitale powiatowe, dla których koszty obsługi zobowiązań przekraczają możliwości bieżącego finansowania, nie mają warunków do samodzielnego wyjścia z kryzysu.
Inwestycje mogą blokować zmiany
PTLM zwraca uwagę na jeszcze jeden element: inwestycje w nieefektywnych oddziałach, zwłaszcza te finansowane ze środków europejskich, często uniemożliwiają późniejsze ich zamknięcie lub zmianę profilu. Mechanizmy trwałości projektów wymuszają utrzymanie działalności, nawet jeśli analiza potrzeb demograficznych i epidemiologicznych wskazuje na konieczność przekształcenia placówki. Towarzystwo podkreśla, że system IOWISZ wymaga modernizacji, ponieważ obecnie nie zapewnia pełnej oceny zasadności inwestycji.
PTLM apeluje o krajową strategię i urealnienie wycen
W stanowisku wskazano cztery kluczowe kierunki działań:
- opracowanie ogólnokrajowej strategii restrukturyzacji opartej na aktualnych mapach potrzeb zdrowotnych, z jasno określonymi zadaniami szpitali na poszczególnych poziomach PSZ
- koordynacja systemu, w tym lecznictwa szpitalnego z ambulatoryjną opieką specjalistyczną, tak aby ograniczać powtarzalne hospitalizacje
- zrównoważenie i urealnienie wyceny świadczeń, aby o alokacji środków decydowały potrzeby zdrowotne, w tym opieki nad pacjentami starszymi i z wielochorobowością, oraz premiowanie efektywności systemowej i jakości zamiast zaprzestania wykonywania świadczeń
- alokację zasobów zgodną z danymi demograficznymi i epidemiologicznymi, tak aby to potrzeby populacyjne, a nie opłacalność procedur, kształtowały strukturę świadczeń
Towarzystwo podkreśla, że celem nie jest jedynie redukcja liczby łóżek, lecz poprawa wyników zdrowotnych populacji i stabilizacja finansowa systemu. Bez spójnego planu i nadzoru – ocenia PTLM – kolejne decyzje będą jedynie pogłębiać chaos organizacyjny.
Główne wnioski
- PTLM negatywnie ocenia mechanizm 50% ryczałtu, wskazując, że może on prowadzić do pogorszenia dostępności świadczeń i zaburzać planową restrukturyzację szpitali.
- Ryzyko „dzikiej restrukturyzacji” wynika z braku ogólnokrajowego planu, co może skutkować redukcją łóżek bez zapewnienia pacjentom alternatywnej opieki.
- Inwestycje współfinansowane ze środków europejskich często uniemożliwiają zmianę profilu lub likwidację nieefektywnych oddziałów, co blokuje potrzebne przekształcenia.
- PTLM wskazuje cztery kluczowe kierunki działań: strategię restrukturyzacji opartą na mapach potrzeb zdrowotnych, koordynację szpitali z AOS, urealnienie wyceny świadczeń oraz alokację zasobów zgodną z danymi populacyjnymi.
Źródło:
- https://ptlm.pl/stanowisko-ptlm-1-2026/
