W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie zmieniające zasady ustalania ryczałtu w systemie podstawowego szpitalnego zabezpieczenia. Od 13 lutego 2026 r. szpital, który zlikwiduje oddział, otrzyma przez dwa kolejne lata finansowanie odpowiadające 50% wartości świadczeń realizowanych tam rok wcześniej. Nowe rozwiązanie ma stabilizować budżety placówek przechodzących restrukturyzację, ale pojawia się pytanie, czy nie stworzy również impulsu do zamykania profili trudnych finansowo, a potrzebnych lokalnie.
Z tego artykułu dowiesz się…
• Jak działa nowy mechanizm 50% ryczałtu po likwidacji oddziału.
• W jakich sytuacjach przepis może zachęcać dyrektorów do restrukturyzacji.
• Jakie konsekwencje organizacyjne i społeczne mogą wynikać z zamykania profili.
• Jak rozporządzenie może wpłynąć na mapę świadczeń w latach 2026–2029.
Nowy mechanizm ryczałtowy w latach 2026–2029
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 23 stycznia 2026 r. dodaje do regulacji z 2017 r. nowy § 3d. Zgodnie z nim, jeśli współczynnik ΔLl dla świadczeniodawcy spada poniżej 0,98, do liczby wykonanych jednostek sprawozdawczych dolicza się 50% świadczeń z profilu, który został wykreślony na podstawie art. 159a ust. 4 ustawy. Mechanizm obowiązuje w dwóch kolejnych okresach rozliczeniowych po likwidacji profilu.
W praktyce oznacza to, że nawet po zamknięciu oddziału szpital nie doświadcza gwałtownego spadku ryczałtu. Przez dwa lata zachowuje połowę finansowania, które wcześniej generował dany zakres.
Co to oznacza dla dyrektorów szpitali?
Rozwiązanie może być postrzegane jako wsparcie dla placówek zmagających się z deficytem, rosnącymi kosztami pracy czy brakami kadrowymi. Zamknięcie oddziału staje się mniej ryzykowne finansowo, bo szpital nie traci natychmiast części budżetu, która mogłaby zdestabilizować jego sytuację.
Problem pojawia się jednak, gdy taka „zachęta” zaczyna wpływać na decyzje dotyczące profili istotnych dla mieszkańców. W wielu małych miejscowościach każdy ubytek świadczeń bywa odbierany jako realne ograniczenie dostępu do leczenia – nawet jeśli decyzja ma mocne uzasadnienie ekonomiczne.
W komentarzach przywoływanych przez PAP dr Jerzy Gryglewicz z Instytutu Zarządzania w Ochronie Zdrowia zauważa, że każda decyzja o likwidacji oddziału niesie konsekwencje: odprawy dla personelu, ryzyko społecznego sprzeciwu i potencjalne pogorszenie dostępności świadczeń. Wskazuje również, że proces powinien być uważnie monitorowany, aby nie dochodziło do zamykania oddziałów kluczowych z punktu widzenia bezpieczeństwa zdrowotnego.
Czy przepisy mogą niechcący zachęcać do zamykania oddziałów?
Choć celem rozporządzenia jest łagodzenie skutków restrukturyzacji, pojawia się uzasadniona obawa, że część placówek potraktuje 50% ryczałtu jako wygodną ścieżkę cięcia kosztów. Tam, gdzie oddział od lat przynosi straty lub pracuje poniżej potencjału kadrowego, decyzja o zamknięciu może zostać podjęta szybciej niż dotychczas.
Bez weryfikacji dostępności świadczeń w sąsiednich placówkach, decyzje ekonomiczne mogą wywołać konsekwencje trudne do odwrócenia – zwłaszcza w położnictwie, chirurgii ogólnej czy internie, gdzie likwidacja oddziału potrafi „wyjałowić” lokalny system ochrony zdrowia.
Co dalej z dostępem do świadczeń?
Rozporządzenie obowiązuje od 13 lutego 2026 r. i będzie wpływać na ryczałty w latach 2026–2029. To okres, w którym wiele szpitali prowadzi własne audyty kosztowe i przygotowuje scenariusze zmian. Mechanizm 50% może zatem nie tylko stabilizować finanse, ale także realnie kształtować przyszłą dostępność świadczeń.
Kluczowe będzie, czy równolegle pojawią się decyzje wzmacniające nadzór nad likwidacjami oraz narzędzia oceny ich wpływu na bezpieczeństwo pacjentów.
Główne wnioski
- Od 13 lutego 2026 r. szpitale likwidujące oddział otrzymują przez dwa lata 50% finansowania świadczeń, które były tam realizowane rok wcześniej.
- Nowy § 3d w rozporządzeniu pozwala doliczyć 50% jednostek sprawozdawczych z zamkniętego profilu, jeśli ΔLl spada poniżej 0,98.
- Mechanizm może stabilizować finanse, ale jednocześnie stwarza ryzyko szybszych decyzji o zamykaniu oddziałów ważnych lokalnie.
- Kluczowe wyzwanie to nadzór nad likwidacjami i ocena wpływu zmian na realną dostępność leczenia w regionach.
Źródło:
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 stycznia 2026 r.
- PAP
