Stany Zjednoczone mierzą się z największą od 1991 roku liczbą zachorowań na odrę. Według danych Centers for Disease Control and Prevention (CDC) w 2026 roku potwierdzono już 5182 przypadki tej wysoce zakaźnej choroby, w tym 18 wśród osób odwiedzających USA z zagranicy. Zakażenia odnotowano w 45 stanach i Dystrykcie Kolumbii, a stanowe służby zdrowia poinformowały o co najmniej ośmiu zgonach. Eksperci wskazują, że spadek poziomu wyszczepienia sprzyja ponownemu rozprzestrzenianiu się wirusa, mimo że odra została uznana za wyeliminowaną z USA w 2000 roku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Ile przypadków odry i zgonów odnotowano w USA w 2026 roku oraz dlaczego jest to najwyższy poziom zachorowań od 35 lat.
- Jak spadek poziomu wyszczepienia przyczynia się do rozprzestrzeniania odry i zagraża utrzymaniu statusu jej eliminacji w Stanach Zjednoczonych.
- Jakie są najczęstsze objawy odry, najgroźniejsze powikłania oraz które grupy pacjentów są szczególnie narażone na ciężki przebieg choroby.
- Jak skuteczna jest szczepionka MMR i dlaczego wysoki poziom wyszczepienia ma kluczowe znaczenie dla ochrony zdrowia publicznego.
Ponad 5182 przypadki odry w USA. Najwięcej od 1991 roku
Najnowsze dane amerykańskich Centrów Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), opublikowane 6 listopada 2026 roku, wskazują na gwałtowny wzrost zachorowań na odrę w Stanach Zjednoczonych. Od początku roku zarejestrowano łącznie 5182 potwierdzone przypadki, co stanowi najwyższy wynik od 35 lat. Spośród wszystkich zgłoszonych zakażeń 5164 dotyczyły przypadków odnotowanych w 45 stanach i Dystrykcie Kolumbii, natomiast 18 stwierdzono u osób odwiedzających Stany Zjednoczone z zagranicy.
Skala wzrostu jest szczególnie widoczna w zestawieniu z poprzednim rokiem. W całym 2025 roku CDC zarejestrowało 2289 przypadków odry. Oznacza to, że liczba zachorowań zgłoszonych w 2026 roku jest już ponad dwukrotnie wyższa niż w całym 2025 roku. Co ważne, rzeczywista liczba zakażeń może być większa od wartości przedstawianych w oficjalnych statystykach federalnych. System monitorowania odry prowadzony przez Johns Hopkins University odnotował do 6 listopada około 5400 przypadków. Różnica wynika przede wszystkim z metod gromadzenia danych oraz czasu potrzebnego na ich weryfikację.
Podczas gdy CDC publikuje potwierdzone dane epidemiologiczne, badacze z Johns Hopkins University wykorzystują również bieżące informacje stanowych i lokalnych departamentów zdrowia. Dzięki temu ich zestawienia mogą szybciej odzwierciedlać rozwój ognisk epidemicznych.
Co najmniej osiem zgonów. Wśród ofiar są małe dzieci
Rosnąca liczba zachorowań przekłada się również na poważne konsekwencje zdrowotne. Według informacji przekazanych przez stanowe służby zdrowia w 2026 roku co najmniej osiem osób zmarło w związku z odrą, w tym bardzo małe dzieci. Na początku listopada poinformowano o kolejnych tragicznych przypadkach:
- W stanie Nowy Jork zmarło dziecko z hrabstwa Lewis. Był to pierwszy od ponad 30 lat zgłoszony zgon dziecka związany z odrą w tym stanie.
- W Pensylwanii służby zdrowia poinformowały o szóstym w 2026 roku zgonie związanym z odrą.
- W Wisconsin potwierdzono śmierć niemowlęcia.
Specjaliści chorób zakaźnych podkreślają, że odra nie jest wyłącznie łagodną chorobą wieku dziecięcego. Zakażenie może prowadzić do ciężkich powikłań, hospitalizacji, trwałych następstw neurologicznych, a nawet śmierci. Adam Ratner, pediatra i specjalista chorób zakaźnych, w wypowiedzi dla agencji AFP określił zgony spowodowane odrą jako tragiczne zdarzenia, którym można zapobiegać dzięki szczepieniom.
Szczególnie narażone są niemowlęta, które nie osiągnęły jeszcze wieku umożliwiającego rutynowe szczepienie, osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby niezaszczepione.
Dlaczego odra ponownie rozprzestrzenia się w Stanach Zjednoczonych?
Jedną z najważniejszych przyczyn obecnej sytuacji epidemiologicznej jest spadek poziomu wyszczepienia przeciwko odrze. Według CDC odsetek amerykańskich dzieci rozpoczynających naukę w przedszkolu, które otrzymały szczepionkę MMR, zmniejszył się z 95,2% w roku szkolnym 2019/2020 do 92,4% w roku 2025/2026. Oznacza to, że około 280 tys. dzieci w tej grupie wiekowej pozostaje zagrożonych zakażeniem. Tymczasem dla utrzymania odporności populacyjnej przeciwko odrze konieczne jest osiągnięcie wyszczepienia na poziomie około 95%.
Problem pogłębiają lokalne różnice w dostępie do szczepień oraz skupiska osób niezaszczepionych. Nawet w stanach o stosunkowo wysokim poziomie wyszczepienia mogą występować społeczności szczególnie podatne na szybkie rozprzestrzenianie się wirusa. Dodatkowym czynnikiem jest wzrost liczby zachorowań na odrę na świecie, zwiększający prawdopodobieństwo zawleczenia zakażenia do USA.
Według CDC w 2026 roku zarejestrowano już 43 nowe ogniska odry, a aż 96% potwierdzonych przypadków było związanych z ogniskami epidemicznymi rozpoczętymi w 2025 lub 2026 roku.
Odra została wyeliminowana z USA w 2000 roku. Co oznacza jej powrót?
W 2000 roku Stany Zjednoczone oficjalnie uzyskały status kraju, w którym wyeliminowano endemiczną transmisję odry. Było to jedno z najważniejszych osiągnięć amerykańskiego systemu zdrowia publicznego, możliwe dzięki wieloletnim programom szczepień. Eliminacja nie oznacza jednak całkowitego zniknięcia wirusa. Oznacza przerwanie utrzymującej się transmisji endemicznej na określonym obszarze.
Obecny wzrost zachorowań pokazuje, że utrzymanie tego osiągnięcia wymaga wysokiego poziomu odporności populacyjnej. Jeżeli wirus zostanie zawleczony do społeczności, w której znaczna część mieszkańców nie jest zaszczepiona, może szybko doprowadzić do rozległego ogniska epidemicznego. Wzrost liczby przypadków nie jest sam w sobie równoznaczny z formalną utratą statusu eliminacji. Jednak długotrwała transmisja wirusa stanowi poważne zagrożenie dla utrzymania tego statusu.
Odra – objawy, zakaźność i najgroźniejsze powikłania
Odra jest ostrą chorobą wirusową wywoływaną przez wirusa z rodzaju Morbillivirus. Należy do najbardziej zakaźnych chorób człowieka i rozprzestrzenia się drogą powietrzną. Wirus może utrzymywać się w powietrzu nawet przez dwie godziny po opuszczeniu pomieszczenia przez osobę zakażoną. Dlatego do zakażenia nie jest konieczny bezpośredni kontakt z chorym.
Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj po 7–14 dniach od zakażenia. Należą do nich wysoka gorączka, kaszel, katar, zapalenie spojówek oraz charakterystyczne plamki Koplika na błonie śluzowej policzków. Następnie występuje plamisto-grudkowa wysypka, która zwykle rozpoczyna się na twarzy i stopniowo obejmuje pozostałe części ciała. Choć większość zakażonych powraca do zdrowia, choroba może prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak:
- zapalenie płuc, będące jedną z najważniejszych przyczyn zgonów związanych z odrą;
- zapalenie mózgu, które może powodować trwałe uszkodzenia neurologiczne;
- odwodnienie i ciężkie zaburzenia ogólnoustrojowe;
- podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE), rzadkie, ale śmiertelne późne powikłanie odry.
Przed wprowadzeniem szczepionki w latach 60. XX wieku w Stanach Zjednoczonych każdego roku hospitalizowano z powodu odry około 48 tys. osób, a 400–500 umierało.
Szczepienia MMR pozostają najskuteczniejszą ochroną przed odrą
Szczepionka MMR, chroniąca przed odrą, świnką i różyczką, pozostaje podstawowym narzędziem zapobiegania zakażeniom i ograniczania transmisji wirusa. Według CDC skuteczność jednej dawki szczepionki w zapobieganiu odrze wynosi około 93%, natomiast dwóch dawek – około 97%. Oznacza to, że szczepienia nie eliminują całkowicie ryzyka zachorowania, ale znacząco je ograniczają. Wysoki poziom wyszczepienia chroni również osoby, które ze względu na wiek lub przeciwwskazania medyczne nie mogą zostać zaszczepione.
Amerykańscy epidemiolodzy podkreślają, że odbudowa zaufania do szczepień oraz identyfikacja społeczności o niskim poziomie odporności są niezbędne do zahamowania obecnych ognisk epidemicznych.
Kryzys zaufania do szczepień wyzwaniem dla zdrowia publicznego
Powrót odry w USA wywołał również dyskusję dotyczącą polityki zdrowotnej i komunikacji społecznej. Część ekspertów krytykuje sekretarza zdrowia USA Roberta F. Kennedy’ego Jr. za wcześniejsze wypowiedzi podważające bezpieczeństwo szczepionek i bagatelizujące zagrożenia związane z odrą. Jednocześnie sytuacja epidemiologiczna wskazuje na konieczność prowadzenia komunikacji zdrowotnej opartej na dowodach naukowych, skutecznego nadzoru epidemiologicznego oraz zapewnienia dostępu do szczepień.
Główne wnioski
- Rekordowa liczba zachorowań. W 2026 roku CDC potwierdziło 5182 przypadki odry w USA – najwięcej od 35 lat.
- Co najmniej 8 zgonów. Wśród ofiar odry są małe dzieci. Choroba może powodować zapalenie płuc i mózgu.
- Spada poziom wyszczepienia. Odsetek dzieci zaszczepionych przeciwko odrze zmniejszył się z 95,2% do 92,4%.
- Szczepienia MMR chronią przed odrą. Dwie dawki zapewniają około 97% skuteczności w zapobieganiu zachorowaniu.
Źródła:
- https://www.cdc.gov/measles/data-research/index.html
- https://www.washingtonpost.com/health/2026/11/07/cdc-has-recorded-more-than-5000-measles-cases-this-year/
