Przez dekady medycyna zakładała, że uszkodzenie mięśnia sercowego po zawale jest w dużej mierze nieodwracalne. Najnowsze badania pokazują jednak, że to przekonanie wymaga rewizji. Zespół naukowców z University of Sydney wykazał, że ludzkie serce jest zdolne do regeneracji komórek mięśniowych po zawale, co może otworzyć nowy rozdział w leczeniu chorób układu krążenia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy ludzkie serce potrafi się regenerować po zawale i co dokładnie odkryli naukowcy z Uniwersytetu w Sydney.
- Dlaczego to badanie jest przełomowe na skalę światową, także pod względem zastosowanej metodologii.
- Jakie znaczenie kliniczne ma odkrycie nowych komórek mięśniowych dla pacjentów po zawale serca.
- Jakie możliwości otwierają się dla terapii regeneracyjnych w leczeniu niewydolności serca.
Przełomowe odkrycie w badaniach nad sercem
Badanie przeprowadzone przez ekspertów z Uniwersytetu w Sydney, Instytutu Bairda oraz Royal Prince Alfred Hospital wykazało, że po zawale serca w ludzkim mięśniu sercowym zachodzi proces tworzenia nowych komórek mięśniowych. Wyniki opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Circulation Research. Pierwszy autor badania, dr Robert Hume z Wydziału Medycyny i Zdrowia oraz Centrum Charlesa Perkinsa, wyjaśnia znaczenie odkrycia następująco:
Do tej pory myśleliśmy, że ponieważ komórki serca obumierają po zawale serca, te obszary serca ulegają nieodwracalnemu uszkodzeniu, przez co serce traci zdolność pompowania krwi do narządów ciała. Dodaje również: nasze badania pokazują, że chociaż po zawale serca na sercu pozostają blizny, produkuje ono nowe komórki mięśniowe, co otwiera nowe możliwości.
Regeneracja – obiecująca, lecz niewystarczająca
Choć odkrycie ma ogromne znaczenie naukowe, badacze podkreślają, że naturalna regeneracja nie jest na tyle wydajna, aby zapobiec ciężkim konsekwencjom zawału serca. Jak zaznacza dr Hume:
Chociaż to nowe odkrycie regeneracji komórek mięśniowych jest ekscytujące, nie wystarczy, aby zapobiec niszczycielskim skutkom zawału serca. Dlatego mamy nadzieję, że z czasem uda nam się opracować terapie, które wzmocnią naturalną zdolność serca do produkcji nowych komórek i regeneracji serca po zawale.
Dotychczas podobne zjawisko zwiększonej mitozy obserwowano jedynie w badaniach na myszach. Jest to pierwsze potwierdzenie takiego procesu u ludzi.
Choroby serca – globalna skala problemu
Choroby układu krążenia pozostają główną przyczyną zgonów na świecie. W samej Australii odpowiadają za około 24% wszystkich zgonów. Zawał serca może prowadzić do utraty nawet jednej trzeciej komórek mięśnia sercowego, a mimo znacznej poprawy przeżywalności wielu pacjentów rozwija niewydolność serca.
Skala problemu jest szczególnie widoczna w kontekście leczenia zaawansowanej niewydolności serca. Przy około 144 000 pacjentów cierpiących na to schorzenie i jedynie 115 przeszczepach serca rocznie, różnica między potrzebami a dostępnymi terapiami pozostaje ogromna.
Nowatorskie techniki badań na żywej tkance
Badanie wyróżnia się również zastosowaną metodologią. Po raz pierwszy na świecie wykorzystano próbki tkanek pobrane od żywych pacjentów podczas operacji pomostowania aortalno-wieńcowego. Próbki pochodziły zarówno z obszarów zdrowych, jak i uszkodzonych mięśnia sercowego.
Metodę pobierania „przedśmiertnych” próbek opracowali profesor Paul Bannon oraz profesor Sean Lal, współpracujący w ramach Uniwersytetu w Sydney, Szpitala Royal Prince Alfred i Instytutu Bairda. Dzięki temu badacze uzyskali unikatowy model laboratoryjny ludzkiego serca.
Nowe perspektywy terapii regeneracyjnych
Profesor Sean Lal, starszy autor badania i kardiolog specjalizujący się w niewydolności serca, podkreśla kliniczne znaczenie odkrycia:
Ostatecznym celem jest wykorzystanie tego odkrycia do wytworzenia nowych komórek serca, które będą w stanie odwrócić niewydolność serca. Dodaje również: Wykorzystywanie w naszej pracy modeli żywej tkanki serca ludzkiego oznacza, że będziemy dysponować dokładniejszymi i bardziej wiarygodnymi danymi, które pozwolą nam opracowywać nowe terapie chorób serca.
Co istotne, badania z wykorzystaniem tych próbek pozwoliły już zidentyfikować kilka białek znanych wcześniej z procesów regeneracji serca u myszy, co stwarza realną szansę na przełożenie tych mechanizmów na leczenie ludzi.
Główne wnioski
- Ludzkie serce wytwarza nowe komórki mięśniowe po zawale, co po raz pierwszy potwierdzono bezpośrednio w badaniach na tkankach pacjentów.
- Badanie wykorzystało unikatowe próbki żywej tkanki serca pobrane podczas operacji pomostowania aortalno-wieńcowego.
- Choć naturalna regeneracja nie zapobiega niewydolności serca, stanowi punkt wyjścia do wzmacniania tego procesu terapiami.
- Odkrycie stwarza podstawy do rozwoju nowych metod leczenia regeneracyjnego, które mogą w przyszłości ograniczyć potrzebę przeszczepów serca.
Źródło:
- University of Sydney
- https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCRESAHA.125.327486
