Glejak wielopostaciowy (glioblastoma, GBM) to najbardziej agresywny złośliwy nowotwór mózgu u dorosłych. Pomimo postępów w neurochirurgii, radioterapii i chemioterapii rokowanie pacjentów od ponad 20 lat pozostaje bardzo niekorzystne. Standardowe leczenie pozwala jedynie na ograniczone wydłużenie życia, a choroba niemal zawsze nawraca.
Nadzieję na zmianę tej sytuacji przynoszą wyniki nowego badania klinicznego przeprowadzonego przez naukowców z Uniwersytetu Alabamy w Birmingham (UAB). Zastosowana immunoterapia komórkowa nie tylko okazała się bezpieczna, ale również ponad dwukrotnie wydłużyła czas przeżycia bez progresji choroby u pacjentów otrzymujących wielokrotne dawki leczenia. Wyniki badania fazy I opublikowano w prestiżowym czasopiśmie The Journal of Clinical Oncology.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czym jest DeltEx DRI i dlaczego jest to pierwsza na świecie immunoterapia wykorzystująca genetycznie modyfikowane komórki T gamma-delta u pacjentów z glejakiem wielopostaciowym,
- Jakie wyniki osiągnięto w badaniu fazy I oraz o ile wydłużył się czas przeżycia bez progresji choroby w porównaniu ze standardowym leczeniem,
- W jaki sposób immunoterapia współpracuje z chemioterapią temozolomidem i dlaczego komórki odpornościowe zostały zmodyfikowane genetycznie,
- Dlaczego wyniki badania INB-200 mogą wyznaczyć nowy kierunek rozwoju terapii jednego z najtrudniejszych do leczenia nowotworów mózgu.
Pierwsza na świecie terapia z wykorzystaniem genetycznie modyfikowanych komórek T gamma-delta
Badanie kliniczne INB-200 było pierwszym na świecie, w którym u ludzi zastosowano genetycznie modyfikowane komórki T gamma-delta jako terapię przeciwko świeżo zdiagnozowanemu glejakowi wielopostaciowemu. W terapii wykorzystano platformę DeltEx DRI, opracowaną przez firmę IN8bio. Jest to autologiczna immunoterapia komórkowa, co oznacza, że wykorzystuje własne komórki odpornościowe pacjenta.
Komórki T gamma-delta zostały genetycznie zmodyfikowane tak, aby zachowywały aktywność pomimo działania temozolomidu – standardowego leku stosowanego w leczeniu glejaka wielopostaciowego. Dzięki temu mogą nadal rozpoznawać i niszczyć komórki nowotworowe, które przetrwały zabieg operacyjny oraz wcześniejsze etapy leczenia. Dodatkowo terapia była podawana bezpośrednio do mózgu, co miało zwiększyć skuteczność odpowiedzi immunologicznej w miejscu rozwoju nowotworu.
Jak działa immunoterapia DeltEx DRI?
Nowa metoda leczenia opiera się na kilku kluczowych elementach:
- pobraniu własnych komórek T gamma-delta od pacjenta,
- ich modyfikacji genetycznej, aby były odporne na działanie chemioterapii,
- namnażaniu komórek poza organizmem,
- podaniu ich bezpośrednio do mózgu podczas leczenia podtrzymującego temozolomidem.
Takie podejście pozwala komórkom układu odpornościowego działać równolegle z chemioterapią zamiast być przez nią niszczonymi, co dotychczas stanowiło jedno z największych ograniczeń immunoterapii u pacjentów z glejakiem.
Badanie fazy I objęło 13 pacjentów
Do badania zakwalifikowano 13 osób ze świeżo rozpoznanym glejakiem wielopostaciowym. Pacjenci zostali podzieleni na trzy kohorty, w których otrzymywali:
- jedną dawkę DeltEx DRI,
- trzy dawki,
- maksymalnie sześć dawek.
Każdy cykl leczenia trwał 28 dni i był prowadzony równolegle ze standardową chemioterapią podtrzymującą. Głównym celem badania fazy I była ocena bezpieczeństwa terapii oraz ustalenie możliwości podawania kolejnych dawek.
Leczenie okazało się dobrze tolerowane
Jednym z najważniejszych wyników badania była korzystna charakterystyka bezpieczeństwa nowej terapii. Badacze nie odnotowali poważnych działań niepożądanych związanych z leczeniem, w tym:
- zespołu uwalniania cytokin (CRS),
- zespołu neurotoksyczności związanej z komórkami efektorowymi układu odpornościowego (ICANS),
czyli powikłań, które należą do najpoważniejszych zagrożeń podczas stosowania wielu terapii komórkowych. Uzyskane wyniki wskazują, że DeltEx DRI można bezpiecznie łączyć ze standardową chemioterapią stosowaną u chorych na glejaka wielopostaciowego.
Ponad dwukrotnie dłuższy czas bez progresji choroby
Największe zainteresowanie wzbudziły wyniki dotyczące skuteczności leczenia. U wszystkich 13 uczestników badania:
- mediana przeżycia bez progresji choroby wyniosła 9,9 miesiąca,
- dla standardowego leczenia historycznie wynosi około 6,9 miesiąca.
Jeszcze lepsze wyniki osiągnęli pacjenci otrzymujący wielokrotne dawki immunoterapii. W tej grupie:
- mediana przeżycia bez progresji choroby osiągnęła 16,1 miesiąca,
- mediana całkowitego przeżycia wyniosła 19,5 miesiąca.
Dla porównania historyczne wyniki standardowego leczenia wskazują na medianę całkowitego przeżycia wynoszącą około 14,6 miesiąca. Oznacza to, że u części pacjentów udało się ponad dwukrotnie wydłużyć okres pozostawania choroby pod kontrolą.
Eksperci podkreślają znaczenie przełomowego badania
Autorzy badania zwracają uwagę, że jest to dopiero początek rozwoju nowej platformy terapeutycznej.
To ważny krok w kierunku rozwoju nowatorskiej immunoterapii komórkowej u pacjentów ze świeżo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym – powiedział dr Burt Nabors, profesor neurologii i dyrektor neuroonkologii w UAB O’Neal Cancer Center.
Naukowcy planują dalszy rozwój technologii oraz zwiększenie skuteczności leczenia.
Współpracujemy z IN8Bio nad szybkim rozwojem tej platformy poprzez zwiększenie produkcji komórek, bezpieczne dostarczanie większej liczby komórek do układu nerwowego i poprawę zdolności komórek do zabijania glejaka – powiedział Nabors.
IN8bio rozwija terapię nowej generacji
Technologia została opracowana przez firmę IN8bio – biofarmaceutyczne przedsiębiorstwo rozwijające terapie wykorzystujące komórki T gamma-delta w leczeniu nowotworów. Istotną rolę w opracowaniu platformy odegrał dr Larry Lamb, były profesor Uniwersytetu Alabamy oraz współzałożyciel i dyrektor naukowy IN8bio. Badacz uczestniczył zarówno w opracowaniu technologii, jak i projektowaniu badań przedklinicznych oraz klinicznych.
Obecnie zespół prowadzi dalsze prace nad zwiększeniem liczby podawanych komórek, poprawą ich aktywności przeciwnowotworowej oraz oceną skuteczności terapii w kolejnych etapach badań klinicznych.
Dlaczego wyniki tego badania są tak istotne?
Immunoterapia od wielu lat zmienia leczenie licznych nowotworów, jednak glejak wielopostaciowy pozostawał jednym z najbardziej opornych nowotworów na tego typu metody. Ograniczona penetracja układu odpornościowego do mózgu, immunosupresyjne mikrośrodowisko guza oraz jednoczesne stosowanie chemioterapii znacząco utrudniały osiągnięcie trwałych efektów terapeutycznych.
Badanie INB-200 pokazuje, że odpowiednio zmodyfikowane komórki T gamma-delta mogą zachować aktywność mimo leczenia temozolomidem i skuteczniej kontrolować rozwój nowotworu. Choć są to wyniki wczesnego badania fazy I, stanowią one ważny dowód, że immunoterapia komórkowa może stać się nowym kierunkiem leczenia jednego z najtrudniejszych nowotworów mózgu.
Główne wnioski
- Badanie INB-200 było pierwszym na świecie badaniem klinicznym z wykorzystaniem genetycznie modyfikowanych komórek T gamma-delta u pacjentów ze świeżo rozpoznanym glejakiem wielopostaciowym.
- U pacjentów otrzymujących wielokrotne dawki DeltEx DRI mediana przeżycia bez progresji choroby wyniosła 16,1 miesiąca, wobec około 6,9 miesiąca obserwowanych historycznie podczas standardowego leczenia.
- Terapia wykazała korzystny profil bezpieczeństwa – nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych typowych dla wielu terapii komórkowych, takich jak zespół uwalniania cytokin (CRS) czy neurotoksyczność (ICANS).
- Wyniki opublikowane w The Journal of Clinical Oncology wskazują, że immunoterapia DeltEx DRI może stać się obiecującym kierunkiem dalszych badań nad leczeniem glejaka wielopostaciowego, choć skuteczność wymaga potwierdzenia w większych badaniach klinicznych.
Źródło:
- https://ascopubs.org/doi/10.1200/JCO-25-02463
- University of Alabama at Birmingham
