Narodowy Instytut Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy, Oddział w Gliwicach, znalazł się w gronie beneficjentów konkursu TRANSMED I organizowanego przez Agencję Badań Medycznych. Instytut otrzyma 11 123 761 zł na realizację projektu, którego celem jest opracowanie nowoczesnej, spersonalizowanej terapii dla pacjentów z glejakiem wielopostaciowym (GBM) – jednym z najbardziej agresywnych nowotworów mózgu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Na co Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach otrzymał 11 123 761 zł z Agencji Badań Medycznych i jakie cele ma projekt TRANSMED I,
- Jak działa molekularnie celowana terapia radionuklidowa (TRT) oraz dlaczego może zwiększyć skuteczność leczenia glejaka wielopostaciowego,
- Jakie znaczenie w projekcie ma obrazowanie molekularne immuno-PET i jak może pomóc w kwalifikacji pacjentów do terapii,
- Jakie etapy obejmie projekt oraz jakie korzyści może przynieść pacjentom i systemowi ochrony zdrowia.
Ponad 11 mln zł na rozwój terapii radioizotopowej nowej generacji
Dofinansowanie zostało przyznane na realizację projektu „Celowana terapia radioizotopowa wspomagana obrazowaniem zmienia mikrośrodowisko immunologiczne guza w glejaku wielopostaciowym”. Głównym celem przedsięwzięcia jest opracowanie innowacyjnej strategii leczenia glejaka wielopostaciowego z wykorzystaniem molekularnie celowanej terapii radionuklidowej (Targeted Radionuclide Therapy – TRT).
Technologia ta wykorzystuje specjalnie zaprojektowane cząsteczki rozpoznające komórki nowotworowe. Po połączeniu z radioizotopami emitującymi promieniowanie alfa lub beta trafiają one bezpośrednio do guza, gdzie niszczą komórki nowotworowe od wewnątrz. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie uszkodzeń zdrowej tkanki mózgowej, co stanowi jedno z największych wyzwań w leczeniu nowotworów ośrodkowego układu nerwowego.
Immuno-PET ma zwiększyć precyzję leczenia
Integralnym elementem projektu będzie wykorzystanie nowoczesnego obrazowania molekularnego PET z zastosowaniem tzw. immuno-PET. Metoda pozwala na nieinwazyjną ocenę obecności oraz ilości określonych białek na powierzchni komórek nowotworowych. Dzięki temu lekarze będą mogli znacznie dokładniej kwalifikować pacjentów do terapii, planować leczenie oraz monitorować jego skuteczność.
Glejak wielopostaciowy nadal pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej onkologii
Glejak wielopostaciowy (GBM) należy do najbardziej agresywnych pierwotnych nowotworów mózgu. Charakteryzuje się dużą heterogennością, wysoką inwazyjnością oraz znaczną opornością na standardowe metody leczenia. Pomimo postępów chirurgii, radioterapii i chemioterapii mediana przeżycia pacjentów nadal nie przekracza około 15 miesięcy.
Leczenie jest wyjątkowo trudne z kilku powodów. Guz rozwija się w obrębie niezwykle wrażliwych struktur mózgu, przez co całkowite jego usunięcie często nie jest możliwe bez ryzyka ciężkich powikłań neurologicznych. Nawet po pozornie skutecznej operacji pozostające pojedyncze komórki nowotworowe mogą doprowadzić do nawrotu choroby. To właśnie dlatego poszukiwanie nowych metod terapeutycznych pozostaje jednym z najważniejszych kierunków badań w neuroonkologii.
Trzy najważniejsze kierunki badań
Jak wyjaśnia prof. Gabriela Krämer-Marek, kierownik Zakładu Radiofarmacji i Obrazowania Przedklinicznego PET w Narodowym Instytucie Onkologii w Gliwicach oraz główny badacz projektu:
Dążąc do rozszerzenia opcji terapeutycznych w leczeniu glejaka wielopostaciowego, skupimy się na trzech najważniejszych kierunkach: walidacji terapeutycznych radioligandów opartych o beta- (Tb-161) oraz alfa- (Ac-225) emitery, ocenie leczenia skojarzonego i przygotowaniu radiofarmaceutyków do badań klinicznych.
Badania mają stworzyć podstawy do opracowania nowych radiofarmaceutyków przeznaczonych do przyszłych badań klinicznych.
Pierwszy etap obejmie walidację nowych radioligandów
Na początku naukowcy skoncentrują się na ocenie skuteczności oraz bezpieczeństwa terapeutycznych radioligandów w modelach komórkowych i zwierzęcych. Analizie podlegać będą między innymi:
- biodostępność nowych związków,
- ich stabilność,
- cytotoksyczność,
- wpływ na mikrośrodowisko nowotworu,
- odpowiedź układu odpornościowego,
- mechanizmy śmierci komórek nowotworowych.
Dodatkowo, we współpracy ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym w Katowicach, przeprowadzona zostanie analiza ekspresji celów molekularnych w próbkach pobranych od pacjentów z glejakiem.
Naukowcy sprawdzą skuteczność leczenia skojarzonego
Drugim etapem projektu będzie ocena możliwości łączenia terapii radionuklidowej z nowoczesnymi metodami immunoterapii oraz terapiami ukierunkowanymi molekularnie. Badacze zweryfikują między innymi połączenie TRT z inhibitorami punktów kontrolnych układu immunologicznego (anty-PD-1/PD-L1) oraz inhibitorami PARP. Jak podkreśla prof. Gabriela Krämer-Marek:
Coraz więcej danych wskazuje, że samo niszczenie komórek nowotworowych może nie wystarczyć do uzyskania trwałej odpowiedzi terapeutycznej. Chcemy sprawdzić, czy odpowiednio dobrane leczenie skojarzone pozwoli jednocześnie uszkodzić guz i pobudzić układ odpornościowy do skuteczniejszej walki z chorobą. Badania przedkliniczne pokażą, które kombinacje mają największy potencjał do dalszego rozwoju klinicznego.
Ostatni etap przygotuje terapię do badań z udziałem pacjentów
Końcowa faza projektu obejmie opracowanie procesu produkcji radiofarmaceutyków zgodnego z wymaganiami klinicznymi. To niezwykle istotny etap, ponieważ umożliwi przygotowanie nowych preparatów do przyszłych badań klinicznych z udziałem pacjentów.
Autorzy projektu zakładają, że jego rezultaty przyczynią się do opracowania bardziej skutecznych i spersonalizowanych metod leczenia glejaka wielopostaciowego, zwiększając szanse chorych na dłuższe przeżycie oraz poprawę jakości życia.
Korzyści mogą odnieść zarówno pacjenci, jak i system ochrony zdrowia
Jak podkreśla dr hab. n. med. Sławomir Blamek, prof. NIO-PIB, dyrektor Narodowego Instytutu Onkologii w Gliwicach, projekt może otworzyć drogę do wdrożenia nowej generacji terapii radioizotopowych w praktyce klinicznej.
Rozwiązanie to mogłoby szczególnie pomóc pacjentom, u których nie jest możliwe całkowite usunięcie guza lub którzy nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego. Dla tych chorych dostępne obecnie metody terapii są bardzo ograniczone, a rokowanie pozostaje niekorzystne. Co więcej, zwiększona skuteczność terapii przyniesie wymierne korzyści ekonomiczne w postaci obniżenia kosztów hospitalizacji i obciążeń społecznych związanych z ciężkim przebiegiem choroby oraz opieką paliatywną. Dodatkowo, potwierdzenie skuteczności tego rodzaju terapii w przypadku glejaka otwiera drogę do zastosowania badanych radioligandów do leczenia innych nowotworów, co wpisuje się w ogólnoświatowy trend dynamicznego rozwoju terapii radioizotopowych. Dzięki uruchomieniu nowego Oddziału Terapii Izotopowej, Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach jest w pełni przygotowany do sprostania wymaganiom związanym z wykorzystaniem w terapii przeciwnowotworowej innowacyjnych rozwiązań z zakresu medycyny nuklearnej, zarówno w zakresie diagnostyki, jak i wyrafinowanych metod leczenia.
Projekt będzie realizowany z udziałem partnerów naukowych i przemysłowych
Przedsięwzięcie zostanie zrealizowane we współpracy ze Śląskim Uniwersytetem Medycznym w Katowicach oraz firmami WPD Pharmaceuticals i AffibodyAB. Partnerzy zapewnią dostęp do nowoczesnych rekombinowanych białek rozpoznających receptory IL13Rα2 oraz EGFR, które stanowią istotne cele terapeutyczne w glejaku wielopostaciowym. Jak podsumowuje prof. Gabriela Krämer-Marek:
Wspólna realizacja projektu zwiększy szanse na prowadzenie kolejnych badań oraz wymianę doświadczeń i poszerzenie wiedzy. Potwierdzeniem tego jest współpraca między powyższymi ośrodkami w ramach projektu „Ocena odpowiedzi immunologicznej u chorych leczonych pembrolizumabem z nowo zdiagnozowanym glejakiem wielopostaciowym mózgu”, który również jest finansowany przez ABM.
Główne wnioski
- Narodowy Instytut Onkologii w Gliwicach otrzymał z Agencji Badań Medycznych 11 123 761 zł na realizację projektu dotyczącego opracowania nowoczesnej terapii radioizotopowej dla pacjentów z glejakiem wielopostaciowym w ramach konkursu TRANSMED I.
- Projekt zakłada połączenie molekularnie celowanej terapii radionuklidowej z zaawansowanym obrazowaniem immuno-PET, co ma umożliwić precyzyjniejsze kwalifikowanie pacjentów, planowanie leczenia oraz monitorowanie jego skuteczności.
- Badania zostaną przeprowadzone w trzech etapach: walidacji nowych radioligandów, oceny leczenia skojarzonego z immunoterapią i inhibitorami PARP oraz przygotowania radiofarmaceutyków do przyszłych badań klinicznych.
- W realizację projektu zaangażowani są Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, WPD Pharmaceuticals i AffibodyAB, a jego wyniki mogą przyczynić się do rozwoju spersonalizowanego leczenia glejaka oraz innych nowotworów z wykorzystaniem terapii radioizotopowych.
Źródło:
- Materiał prasowy
