Zespół policystycznych jajników (PCOS), określany również jako zespół policystyczno-metabolicznych jajników (PMOS), może mieć znaczenie nie tylko dla zdrowia metabolicznego i reprodukcyjnego, ale także dla funkcjonowania mózgu. Przegląd badań opublikowany w „Journal of the Endocrine Society” wskazuje na możliwy związek tego schorzenia z zaburzeniami pamięci, funkcji poznawczych oraz chorobą Alzheimera i innymi postaciami demencji. Naukowcy podkreślają jednak, że kluczową rolę mogą odgrywać współistniejące zaburzenia metaboliczne.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Czy zespół policystycznych jajników (PCOS/PMOS) może zwiększać ryzyko choroby Alzheimera i demencji.
- Jak PCOS/PMOS wpływa na pamięć, funkcje poznawcze i zdrowie mózgu.
- Dlaczego insulinooporność, otyłość i zaburzenia metaboliczne mogą odgrywać kluczową rolę w rozwoju zaburzeń poznawczych.
- Co wykazał przegląd badań opublikowany w „Journal of the Endocrine Society” i jakie kwestie wymagają dalszych analiz.
PCOS/PMOS a ryzyko choroby Alzheimera
Zespół policystycznych jajników dotyczy około 10–15% kobiet na świecie. Schorzenie wiąże się z zaburzeniami hormonalnymi i metabolicznymi oraz zwiększonym ryzykiem m.in. cukrzycy typu 2, chorób układu krążenia, depresji, niepłodności i raka endometrium. Naukowcy zwracają obecnie uwagę na możliwe długoterminowe konsekwencje neurologiczne PCOS/PMOS.
W przeglądzie opublikowanym w 2026 roku przeanalizowano badania dostępne w bazie PubMed do października 2025 roku. Wyniki sugerują, że u kobiet z tym zespołem mogą częściej występować subtelne zaburzenia pamięci i funkcji wykonawczych, odpowiedzialnych m.in. za planowanie, koncentrację i podejmowanie decyzji. W części badań obserwowano również zmiany strukturalne i funkcjonalne mózgu. Nie oznacza to jednak, że u kobiet z PCOS nieuchronnie rozwinie się demencja.
Insulinooporność i otyłość mogą odgrywać kluczową rolę
Zdaniem autorów potencjalny związek PCOS/PMOS z chorobą Alzheimera może wynikać przede wszystkim z zaburzeń metabolicznych, które często towarzyszą temu zespołowi. Szczególne znaczenie przypisuje się insulinooporności i otyłości, ponieważ oba czynniki mogą wpływać na zdrowie naczyń krwionośnych, metabolizm mózgu oraz procesy związane z pogorszeniem funkcji poznawczych. Oznacza to, że samo rozpoznanie PCOS nie musi być niezależnym czynnikiem ryzyka choroby Alzheimera. Istotne mogą być natomiast długotrwałe konsekwencje współistniejących zaburzeń metabolicznych.
Czy PCOS zwiększa ryzyko demencji? Potrzebne dalsze badania
Autorzy przeglądu podkreślają, że dostępne dowody nie pozwalają jeszcze jednoznacznie określić, czy PCOS/PMOS bezpośrednio zwiększa ryzyko zachorowania na chorobę Alzheimera. Dotychczasowe badania wskazują na możliwe powiązania, jednak konieczne są dalsze obserwacje, szczególnie obejmujące kobiety w średnim i starszym wieku.
Ważnym kierunkiem badań będzie ustalenie, czy skuteczna kontrola insulinooporności, masy ciała i innych czynników metabolicznych może ograniczać ryzyko pogorszenia funkcji poznawczych.
Główne wnioski
- Zespół policystycznych jajników (PCOS/PMOS) może być powiązany z chorobą Alzheimera i innymi postaciami demencji. Przegląd badań opublikowany w 2026 roku w „Journal of the Endocrine Society” wskazuje na możliwe zaburzenia pamięci, funkcji wykonawczych oraz zmiany strukturalne i funkcjonalne mózgu u kobiet z tym schorzeniem.
- PCOS/PMOS dotyczy około 10–15% kobiet na świecie. Zespół wiąże się z licznymi problemami zdrowotnymi, w tym cukrzycą typu 2, chorobami sercowo-naczyniowymi, otyłością i zaburzeniami metabolicznymi, które mogą mieć znaczenie dla długoterminowego zdrowia mózgu.
- Insulinooporność i otyłość mogą być głównymi czynnikami łączącymi PCOS/PMOS z zaburzeniami poznawczymi. Zdaniem autorów potencjalne zwiększenie ryzyka choroby Alzheimera może wynikać przede wszystkim z chorób współistniejących, a nie z niezależnego działania samego zespołu policystycznych jajników.
- Nie potwierdzono dotychczas bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między PCOS/PMOS a demencją. Autorzy przeglądu, obejmującego publikacje dostępne w PubMed do października 2025 roku, wskazują na potrzebę dalszych badań nad długoterminowym ryzykiem neurologicznym i znaczeniem kontroli zaburzeń metabolicznych.
Źródło:
- Potential Links Between PCOS/PMOS and Alzheimer’s Disease and Related Dementias, „Journal of the Endocrine Society” (2026).
