Spożywanie alkoholu od lat uznawane jest za jeden z najważniejszych czynników ryzyka chorób wątroby. Najnowsze badania wskazują jednak, że kluczowa może być nie tylko ilość wypijanego alkoholu, ale również sposób jego spożywania. Analiza danych ponad 8000 dorosłych uczestników badania populacyjnego sugeruje, że nawet sporadyczne epizody nadmiernego picia mogą znacząco zwiększać ryzyko poważnych uszkodzeń wątroby – szczególnie u osób ze stłuszczeniową chorobą wątroby związaną z dysfunkcją metaboliczną (MASLD). Wyniki te rzucają nowe światło na zagrożenia związane z tzw. weekendowym piciem alkoholu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego okazjonalne nadmierne picie alkoholu może znacząco zwiększać ryzyko zwłóknienia wątroby, nawet u osób pijących umiarkowanie.
- Jak stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną (MASLD) wpływa na podatność organizmu na uszkodzenia wątroby.
- Jakie wyniki przyniosła analiza danych ponad 8000 dorosłych uczestników badania NHANES dotycząca wzorców spożycia alkoholu.
- Dlaczego sposób spożywania alkoholu – a nie tylko jego całkowita ilość – może mieć kluczowe znaczenie dla ryzyka chorób wątroby.
Nowe dane podważają popularne przekonanie o „bezpiecznym weekendowym piciu”
Wielu ludzi zakłada, że sporadyczne intensywne spożycie alkoholu – na przykład podczas weekendowego spotkania – nie stanowi poważnego zagrożenia dla zdrowia, jeśli w pozostałe dni tygodnia alkohol jest spożywany w umiarkowanych ilościach. Najnowsze badania naukowców z Keck Medicine of USC sugerują jednak, że taki sposób myślenia może być błędny.
Badanie opublikowane w czasopiśmie Clinical Gastroenterology and Hepatology wskazuje, że epizodyczne nadmierne picie alkoholu może znacząco zwiększać ryzyko rozwoju zaawansowanego zwłóknienia wątroby – szczególnie u osób cierpiących na stłuszczeniową chorobę wątroby związaną z dysfunkcją metaboliczną (MASLD). Co istotne, ryzyko to może być nawet trzykrotnie wyższe w porównaniu z osobami spożywającymi podobną ilość alkoholu, ale rozłożoną równomiernie w czasie.
MASLD – najczęstsza choroba wątroby u dorosłych
Stłuszczeniowa choroba wątroby związana z dysfunkcją metaboliczną (MASLD) jest obecnie jedną z najczęściej diagnozowanych chorób wątroby. Szacuje się, że dotyka ona około jednej trzeciej dorosłych osób. Schorzenie to występuje szczególnie często u osób z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak:
- otyłość
- nadwaga
- cukrzyca typu 2
- nadciśnienie tętnicze
- podwyższony poziom cholesterolu
Choć MASLD nie jest formalnie uznawane za chorobę wywołaną alkoholem, nowe badania wskazują, że alkohol może znacząco pogarszać przebieg choroby i przyspieszać proces uszkodzenia wątroby.
Epizodyczne nadmierne picie – jak definiują je naukowcy
W badaniu zastosowano definicję epizodycznego nadmiernego picia alkoholu (ang. binge drinking), która oznacza spożycie:
- czterech lub więcej drinków w ciągu jednego dnia u kobiet
- pięciu lub więcej drinków w ciągu jednego dnia u mężczyzn
co najmniej raz w miesiącu. Choć takie zachowanie bywa traktowane jako sporadyczne, dane naukowe pokazują, że nawet pojedyncze epizody mogą wywoływać poważne konsekwencje biologiczne.
Badanie obejmowało ponad 8000 dorosłych
Zespół badawczy kierowany przez dr. Briana P. Lee przeanalizował dane pochodzące z National Health and Nutrition Examination Survey (NHANES) – jednego z największych i najbardziej reprezentatywnych badań epidemiologicznych dotyczących zdrowia populacji w Stanach Zjednoczonych. Analiza objęła ponad 8000 dorosłych uczestników, a dane pochodziły z lat 2017–2023. Badacze skoncentrowali się na ocenie związku pomiędzy wzorcami spożycia alkoholu a ryzykiem zaawansowanego zwłóknienia wątroby. W szczególności porównano osoby:
- w podobnym wieku
- tej samej płci
- o podobnym średnim tygodniowym spożyciu alkoholu
Różnił je jednak sposób picia – część uczestników spożywała alkohol w sposób równomierny, natomiast inni deklarowali epizodyczne nadmierne picie. Wyniki analizy były jednoznaczne: osoby z MASLD, które doświadczały epizodów nadmiernego picia alkoholu, miały niemal trzykrotnie większe ryzyko rozwoju zaawansowanego zwłóknienia wątroby.
Sposób picia może być równie ważny jak ilość alkoholu
Zdaniem autorów badania wyniki te podważają dotychczasowe podejście do oceny ryzyka uszkodzenia wątroby.
To badanie jest ogromnym sygnałem ostrzegawczym, ponieważ tradycyjnie lekarze przy określaniu ryzyka dla wątroby zwracali uwagę na całkowitą ilość spożytego alkoholu, a nie na sposób jego spożycia – powiedział dr Brian P. Lee, MAS, hepatolog i specjalista od przeszczepów wątroby w Keck Medicine oraz główny badacz w tym badaniu.
Ekspert podkreślił również znaczenie edukacji zdrowotnej w tym obszarze.
Nasze badania wskazują, że społeczeństwo musi być o wiele bardziej świadome zagrożeń związanych z okazjonalnym piciem dużych ilości alkoholu i powinno tego unikać, nawet jeśli przez resztę czasu pije umiarkowanie.
Dlaczego jednorazowe duże dawki alkoholu są szczególnie niebezpieczne
Naukowcy sugerują, że epizodyczne nadmierne picie może szkodzić wątrobie zarówno bezpośrednio, jak i pośrednio. Jednorazowe spożycie dużej ilości alkoholu może:
- przeciążyć zdolności metaboliczne wątroby
- nasilić procesy zapalne
- zwiększyć stres oksydacyjny
- przyspieszyć proces bliznowacenia wątroby
Proces ten prowadzi do zwłóknienia wątroby, które w zaawansowanych stadiach może przejść w marskość oraz zwiększać ryzyko raka wątrobowokomórkowego. Ryzyko jest szczególnie wysokie u osób z chorobami metabolicznymi. Wcześniejsze badania zespołu Lee wskazują, że takie czynniki jak otyłość czy nadciśnienie mogą ponad dwukrotnie zwiększać ryzyko chorób wątroby.
Problem może dotyczyć znacznej części populacji
Wyniki badania pokazują również skalę zjawiska. Ponad połowa dorosłych uczestników badania przyznała się do epizodycznego nadmiernego spożycia alkoholu. Co więcej, niemal 16% osób z MASLD deklarowało podobne wzorce picia. Jednocześnie w ostatnich dwóch dekadach obserwuje się wyraźny wzrost liczby chorób wątroby związanych z alkoholem. Według badaczy liczba takich przypadków ponad dwukrotnie wzrosła. Do czynników, które mogą napędzać ten trend, należą m.in.:
- wzrost spożycia alkoholu w czasie pandemii COVID-19
- rosnąca częstość otyłości i cukrzycy typu 2
- starzenie się populacji
- pogarszające się wskaźniki zdrowia metabolicznego.
Znaczenie dla praktyki klinicznej i profilaktyki
Autorzy badania podkreślają, że wyniki mogą mieć znaczenie nie tylko dla pacjentów z MASLD, ale również dla szerszej populacji. Lekarze mogą w przyszłości częściej zwracać uwagę nie tylko na całkowitą ilość alkoholu spożywanego przez pacjenta, lecz także na wzorce jego spożycia. W praktyce klinicznej może to oznaczać większy nacisk na:
- identyfikację epizodycznego nadmiernego picia
- edukację pacjentów z chorobami metabolicznymi
- wczesną diagnostykę zwłóknienia wątroby.
Główne wnioski
- Osoby z MASLD, które doświadczają epizodów nadmiernego picia alkoholu, mają prawie trzykrotnie wyższe ryzyko zaawansowanego zwłóknienia wątroby.
- Badanie obejmujące ponad 8000 dorosłych uczestników NHANES wykazało, że sposób spożywania alkoholu może być równie ważny jak jego całkowita ilość.
- Ponad połowa dorosłych deklaruje epizodyczne nadmierne picie alkoholu, co czyni problem istotnym wyzwaniem zdrowia publicznego.
- Rosnąca częstość otyłości, cukrzycy i zaburzeń metabolicznych może zwiększać podatność populacji na uszkodzenia wątroby związane z alkoholem.
Źródło:
- https://news.keckmedicine.org/occasional-heavy-drinking-may-triple-the-risk-of-liver-damage/
- Clinical Gastroenterology and Hepatology
