W 2025 roku z programu profilaktyki raka piersi skorzystało zaledwie 30,5% uprawnionych kobiet. Spośród ponad 4,17 mln kobiet objętych programem mammografię wykonało 1 273 354. Dane z raportu dotyczącego realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej pokazują, że mimo dostępności bezpłatnych badań przesiewowych zgłaszalność pozostaje niska. Eksperci zwracają uwagę na bariery psychologiczne, niedostateczną wiedzę o profilaktyce oraz potrzebę prowadzenia działań edukacyjnych przez cały rok.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jaka była zgłaszalność do programu profilaktyki raka piersi w Polsce w 2025 roku.
- Jakie bariery psychologiczne i edukacyjne utrudniają korzystanie z badań profilaktycznych.
- Dlaczego wsparcie emocjonalne jest ważne dla pacjentów onkologicznych.
- Jaką rolę odgrywają organizacje pacjenckie i fundacje wspierające osoby chorujące na nowotwory.
Mammografia w Polsce. Zgłaszalność do programu wyniosła 30,5%
Z danych przedstawionych w raporcie z realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej wynika, że w 2025 roku do programu profilaktyki raka piersi zgłosiło się 30,5% uprawnionych kobiet. Badanie wykonało 1 273 354 spośród ponad 4,17 mln kobiet objętych programem.
Oznacza to, że większość uprawnionych kobiet nie skorzystała z mammografii w analizowanym okresie. Wyniki wskazują na potrzebę zwiększenia skuteczności działań zachęcających do udziału w badaniach przesiewowych.
Mammografia pozwala wykrywać zmiany nowotworowe również u kobiet, które nie odczuwają żadnych dolegliwości. Dlatego profilaktyka nie powinna być uzależniona od wystąpienia niepokojących objawów.
Dlaczego kobiety rezygnują z badań profilaktycznych?
Przyczyn niskiej zgłaszalności można szukać między innymi w barierach psychologicznych i niewystarczającej wiedzy o dostępnych badaniach. Raport „Dlaczego się nie badamy? Profilaktyka nowotworowa Polek i Polaków”, przygotowany w 2022 roku na zlecenie Stowarzyszenia Pomocy Chorym na Mięsaki i Czerniaki Sarcoma, wskazuje na kilka powodów rezygnacji z profilaktyki. Należą do nich brak poczucia potrzeby wykonania badania, przekonanie o dobrym stanie zdrowia, obawa przed diagnozą oraz niewiedza o możliwościach profilaktycznych.
Choć badanie dotyczyło profilaktyki onkologicznej ogółem, opisane bariery są istotne również dla działań edukacyjnych związanych z rakiem piersi. Sama dostępność bezpłatnej mammografii nie gwarantuje bowiem udziału kobiet w programie.
Pacjentki potrzebują również wsparcia emocjonalnego
Profilaktyka jest jednym z elementów opieki onkologicznej. Równie ważne pozostaje wsparcie osób, które usłyszały już diagnozę i rozpoczynają leczenie. O swoich doświadczeniach opowiada Aleksandra Wysocka, autorka książki „Rok rak. Moja onkohistoria. Podróż bez planu, mapy i przewodnika”. Publikacja przedstawia osobistą historię choroby, trudności związane z leczeniem oraz emocje towarzyszące diagnozie.
– Kiedy zachorowałam, wiele rzeczy było dla mnie zupełnie nowych. Nie wiedziałam, o co pytać, gdzie szukać informacji i czego mogę się spodziewać na kolejnych etapach leczenia. Uczyłam się wszystkiego na bieżąco i dziś wiem, że niektóre rzeczy chciałabym wiedzieć wcześniej – mówi Aleksandra Wysocka.
Autorka wyjaśnia, że zdecydowała się opisać swoje doświadczenia, aby pomóc innym osobom lepiej zrozumieć codzienność pacjenta onkologicznego. Ma również nadzieję, że jej historia zachęci czytelników do regularnych badań.
Organizacje pacjenckie pomagają odnaleźć się po diagnozie
Ważną rolę we wspieraniu osób chorujących na nowotwory odgrywają organizacje pacjenckie i fundacje. Pomagają w dostępie do informacji, wskazują dostępne formy pomocy oraz umożliwiają kontakt z osobami mającymi podobne doświadczenia.
Jak zauważa Karolina Tkaczuk, Senior Director w Forum. MedTech, pacjenci po otrzymaniu diagnozy muszą zmierzyć się nie tylko z leczeniem, ale również z wieloma pytaniami dotyczącymi nowej sytuacji życiowej.
– Potrzebujemy również przestrzeni, w których pacjenci mogą dzielić się swoimi historiami, spotykać osoby o podobnych doświadczeniach i po prostu zostać wysłuchani. Nie każda rozmowa musi kończyć się radą – czasem samo poczucie, że ktoś nas rozumie i jest obok, ma ogromne znaczenie. Budowanie takich społeczności i wzmacnianie organizacji, które je tworzą, powinno być elementem działań na rzecz pacjentów przez cały rok – mówi Karolina Tkaczuk.
Główne wnioski
- W 2025 roku mammografię wykonało 30,5% uprawnionych kobiet – 1 273 354 spośród ponad 4,17 mln objętych programem profilaktyki raka piersi.
- Strach przed diagnozą, brak poczucia potrzeby badań i niewiedza należą do barier wskazanych w raporcie przygotowanym na zlecenie Stowarzyszenia Sarcoma w 2022 roku.
- Wsparcie emocjonalne i dostęp do rzetelnych informacji pomagają pacjentom onkologicznym odnaleźć się po diagnozie i podczas leczenia.
- Organizacje pacjenckie i fundacje zapewniają dostęp do informacji, form wsparcia oraz kontaktu z osobami o podobnych doświadczeniach.
Źródło:
- Mat. prasowy / Oprac. TK
