Ministerstwo Zdrowia skierowało do konsultacji publicznych projekt ustawy o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw. To jeden z najważniejszych elementów zapowiadanej reformy systemu ochrony zdrowia. Dokument przewiduje szerokie zmiany dotyczące zatrudniania i wynagradzania personelu medycznego, nowych kompetencji Narodowego Funduszu Zdrowia, zasad taryfikacji świadczeń, podwykonawstwa oraz praw pacjentów.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany Ministerstwo Zdrowia proponuje w zasadach zatrudniania pracowników medycznych.
- Jak mają wyglądać limity wynagrodzeń finansowanych przez NFZ.
- Jakie nowe uprawnienia mają otrzymać NFZ i AOTMiT.
- Jak projekt zmienia zasady podwykonawstwa oraz prawa pacjentów.
Ważne zmiany w ochronie zdrowia
21 lipca jako pierwsi informowaliśmy, że do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów wpisano założenia drugiego projektu ustawy. Razem z projektem dotyczącym jawności umów w ochronie zdrowia oraz czterema projektami rozporządzeń tworzy on pierwszy pakiet reform przygotowany przez Ministerstwo Zdrowia.
Teraz projekt z 24 lipca 2026 r. został skierowany do konsultacji publicznych. Oznacza to rozpoczęcie kolejnego etapu prac legislacyjnych.
Nowe zasady zatrudniania pracowników medycznych
Najobszerniejsza część projektu dotyczy organizacji pracy osób wykonujących zawody medyczne udzielających świadczeń finansowanych przez NFZ.
Ministerstwo Zdrowia proponuje m.in.:
- ograniczenie łącznego czasu pracy u wszystkich świadczeniodawców do równowartości dwóch pełnych etatów,
- obowiązek składania oświadczenia o łącznym wymiarze zatrudnienia przed rozpoczęciem pracy u kolejnego świadczeniodawcy,
- wprowadzenie minimalnego wymiaru zatrudnienia wynoszącego co najmniej połowę etatu lub jego równoważnika dla osób udzielających świadczeń w leczeniu szpitalnym oraz przyszpitalnej ambulatoryjnej opiece specjalistycznej,
- uzależnienie podjęcia pracy u kolejnego szpitalnego świadczeniodawcy od zgody pierwszego pracodawcy, który będzie mógł odmówić wyłącznie z powodu niezaspokojonych potrzeb kadrowych.
Projekt zakłada również obowiązek szczegółowego określania w umowach liczby wykonywanych zadań, liczby godzin oraz stawek godzinowych wynagrodzenia. Dodatkowo w przypadku umów innych niż umowa o pracę konieczne będzie wskazanie liczby godzin udzielania świadczeń oraz harmonogramu ich wykonywania.
Limity wynagrodzeń finansowanych ze środków NFZ
Jedną z najbardziej dyskutowanych propozycji są limity wynagrodzeń finansowanych ze środków publicznych. Projekt przewiduje:
- maksymalną stawkę godzinową w wysokości 240 zł brutto za udzielanie świadczeń finansowanych przez NFZ,
- maksymalne miesięczne wynagrodzenie na poziomie 76 800 zł brutto, odpowiadające 16-krotności minimalnego wynagrodzenia przy pracy w wymiarze dwóch pełnych etatów,
- objęcie tymi zasadami zarówno osób zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, jak i kontraktów cywilnoprawnych.
Jednocześnie projekt dopuszcza możliwość wypłacania dodatkowego wynagrodzenia za zadania kierownicze, dydaktyczne, naukowe, organizacyjne, związane z nadzorem nad jakością, koordynacją procesu leczenia oraz – w wyjątkowych sytuacjach – za wykonywanie świadczeń wymagających szczególnych kwalifikacji lub ponadstandardowego obciążenia pracą.
Projekt zakazuje również uzależniania wynagrodzenia od procentu środków otrzymywanych przez świadczeniodawcę z NFZ. W uzasadnieniu Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że rozwiązanie ma wyeliminować automatyczny wzrost wynagrodzeń po każdej podwyżce wyceny świadczeń, zahamować narastającą spiralę płacową w publicznej ochronie zdrowia oraz ograniczyć zadłużanie się podmiotów leczniczych.
NFZ otrzyma nowe uprawnienia kontrolne
Projekt zawiera również szereg zmian dotyczących funkcjonowania Narodowego Funduszu Zdrowia. Do najważniejszych należą propozycje rozszerzenia kompetencji kontrolnych Funduszu.
NFZ ma uzyskać możliwość pozyskiwania danych także od podmiotów udzielających świadczeń komercyjnych. Ma to umożliwić weryfikację rzeczywistej dostępności osób wykonujących zawody medyczne pracujących jednocześnie w sektorze publicznym i prywatnym.
Wśród najważniejszych propozycji znalazły się także:
- zwiększenie zatrudnienia w NFZ o około 480 etatów, z czego 432 mają trafić do Departamentu Kontroli,
- przywrócenie zasady, zgodnie z którą dyrektorów oddziałów wojewódzkich NFZ będzie powoływał i odwoływał Prezes NFZ.
Zmiany w taryfikacji świadczeń i nowe zadania AOTMiT
Projekt przewiduje również zmiany dotyczące taryfikacji świadczeń. Prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji będzie mógł inicjować postępowania taryfikacyjne także poza planem taryfikacji, jeżeli analiza danych będzie wskazywała na istotne niedoszacowanie lub przeszacowanie wycen.
AOTMiT otrzyma również nowe zadanie polegające na stałym analizowaniu kosztów osobowych u świadczeniodawców. Dane mają być przetwarzane co najmniej dwa razy w roku i obejmować około miliona osób zatrudnionych u blisko 17,6 tys. świadczeniodawców. Analizy mają wykorzystywać m.in. numery PESEL i prawa wykonywania zawodu w celu monitorowania przestrzegania projektowanych limitów wynagrodzeń.
W związku z nowymi obowiązkami Agencja ma zwiększyć zatrudnienie o osiem etatów.
Nowe zasady podwykonawstwa w ochronie zdrowia
Projekt zmienia również przepisy dotyczące zawierania umów na udzielanie świadczeń zdrowotnych. Ministerstwo chce ograniczyć możliwość wykorzystywania fikcyjnych podmiotów leczniczych do omijania przepisów dotyczących czasu pracy.
Zasadą ma być zawieranie takich umów z osobami fizycznymi wykonującymi zawody medyczne prowadzącymi działalność leczniczą w formie indywidualnej lub indywidualnej specjalistycznej praktyki zawodowej. Dotyczy to w szczególności lekarzy, lekarzy dentystów, pielęgniarek, położnych, fizjoterapeutów oraz diagnostów laboratoryjnych.
Wyjątek przewidziano dla podmiotów leczniczych udzielających świadczeń we własnych zakładach leczniczych, np. prowadzących laboratoria diagnostyczne lub pracownie radiologiczne.
Projekt przewiduje także obowiązek określania w takich umowach zakresu i liczby świadczeń zdrowotnych, łącznej liczby godzin ich udzielania oraz łącznego wymiaru zatrudnienia u wszystkich świadczeniodawców, który nie będzie mógł przekroczyć równowartości dwóch pełnych etatów.
Nowe prawo pacjenta
Projekt przewiduje także zmianę ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
Do katalogu praw pacjenta ma zostać wprost wpisane prawo do niedyskryminującego i równego traktowania. Nowe przepisy mają obowiązywać niezależnie od tego, czy świadczenie jest finansowane ze środków publicznych, czy prywatnych.
Kiedy nowe przepisy miałyby wejść w życie?
Projekt zakłada, że ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia. Jednocześnie przewidziano okres przejściowy – podmioty lecznicze będą miały czas na dostosowanie się do nowych wymagań do 31 grudnia 2026 r.
Główne wnioski
- Projekt trafił do konsultacji publicznych i obejmuje zmiany dotyczące zatrudniania personelu medycznego, wynagradzania, funkcjonowania NFZ, AOTMiT, podwykonawstwa oraz praw pacjentów.
- Projekt przewiduje limit 240 zł brutto za godzinę oraz maksymalne miesięczne wynagrodzenie w wysokości 76 800 zł brutto dla świadczeń finansowanych przez NFZ.
- NFZ ma otrzymać nowe uprawnienia kontrolne, zwiększyć zatrudnienie o około 480 etatów oraz uzyskać możliwość pozyskiwania danych także od podmiotów udzielających świadczeń komercyjnych.
- Projekt zakłada wejście ustawy w życie po 14 dniach od ogłoszenia, a podmioty lecznicze będą miały czas na dostosowanie się do nowych przepisów do 31 grudnia 2026 r.
Źródło:
- https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12412802/katalog/13217609#13217609
