Niewielka miejscowość Bolotana na Sardynii może dołączyć do grona tzw. niebieskich stref, czyli obszarów wyróżniających się wyjątkową długowiecznością mieszkańców. Naukowcy z międzynarodowego zespołu, w którym uczestniczył badacz University of Illinois Chicago (UIC), ustalili, że kobiety z tej miejscowości mają znacznie większe prawdopodobieństwo dożycia 100 lat niż ich rówieśniczki we Włoszech i Stanach Zjednoczonych. Wyniki opublikowane w czasopiśmie „Frontiers in Aging” mogą pomóc lepiej zrozumieć czynniki sprzyjające zdrowemu starzeniu się.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego sardyńska miejscowość Bolotana może zostać uznana za nową niebieską strefę długowieczności i czym wyróżnia się na tle innych regionów świata.
- Jakie są wyniki badania opublikowanego w „Frontiers in Aging”, w którym oszacowano, że 13,8 proc. kobiet z Bolotany osiągających 70. rok życia dożywa 100 lat, w porównaniu z około 3,5 proc. we Włoszech i 3,6 proc. w Stanach Zjednoczonych.
- Jak naukowcy z University of Illinois Chicago i międzynarodowego zespołu potwierdzili wyjątkową długowieczność mieszkańców, wykorzystując historyczne akty urodzenia, zgonu i chrztu.
- Jakie czynniki mogą sprzyjać długowieczności mieszkańców Sardynii, w tym dieta, codzienna aktywność fizyczna, silne więzi społeczne i uwarunkowania genetyczne.
Bolotana na Sardynii może być nową niebieską strefą
Bolotana to górska miejscowość na włoskiej Sardynii, licząca około 2300 mieszkańców. Choć wyspa od dawna przyciąga uwagę badaczy długowieczności, najnowsza analiza wskazuje, że ta niewielka społeczność wyróżnia się szczególnie wysoką przeżywalnością kobiet. W badaniu, którego współautorem jest S. Jay Olshansky, emerytowany profesor epidemiologii University of Illinois Chicago, przeanalizowano dane demograficzne i historyczne mieszkańców Bolotany.
Według szacunków aż 13,8 proc. kobiet z Bolotany, które osiągnęły 70. rok życia, dożywa 100 lat. Dla porównania analogiczny wskaźnik wynosi około 3,5 proc. we Włoszech i 3,6 proc. w Stanach Zjednoczonych. Oznacza to niemal czterokrotnie większe prawdopodobieństwo osiągnięcia wieku 100 lat niż w porównywanych populacjach.
Wyjątkowa koncentracja stulatków w niewielkiej społeczności
Badacze oceniali dwa podstawowe wskaźniki długowieczności: oczekiwaną dalszą długość życia po ukończeniu 70 lat oraz prawdopodobieństwo dożycia setnych urodzin. Według przedstawionych danych w 2024 roku w Bolotanie mieszkało sześć osób w wieku co najmniej 100 lat. W przeliczeniu na liczbę mieszkańców oznaczało to około 11-krotnie większą koncentrację stulatków niż w Stanach Zjednoczonych.
Dodatkowo analiza historyczna wykazała, że spośród 3060 osób urodzonych w Bolotanie w latach 1900–1925 aż 38 osiągnęło wiek 100 lat. To szczególnie interesujące wyniki, ponieważ dotyczą niewielkiej społeczności, w której możliwe było dokładne prześledzenie historii życia kolejnych pokoleń.
Naukowcy potwierdzili wiek stulatków na podstawie dokumentów
Jednym z najważniejszych elementów badania była szczegółowa weryfikacja wieku mieszkańców. Doniesienia o wyjątkowej długowieczności niektórych populacji bywają kwestionowane ze względu na niekompletne lub błędne dane historyczne. W Bolotanie badacze mieli jednak dostęp do rozbudowanych archiwów miejskich i kościelnych.
Porównując akty urodzenia, zgonu i chrztu, mogli niezależnie potwierdzić wiek osób, które osiągnęły 100 lat. Wiarygodność dokumentacji jest istotnym atutem badania, ponieważ ogranicza ryzyko zawyżania wieku mieszkańców i pozwala dokładniej ocenić skalę długowieczności. Projekt realizował międzynarodowy zespół naukowców przy wsparciu National Geographic.
Kobiety z Bolotany żyją dłużej niż mieszkanki wielu innych regionów świata
Sardynia jest jedną z najbardziej znanych lokalizacji badań nad długowiecznością. Jej pierwotna niebieska strefa, zidentyfikowana ponad dwie dekady temu, wyróżniała się przede wszystkim niezwykle wysoką przeżywalnością mężczyzn. Tymczasem w Bolotanie to kobiety osiągają najbardziej wyjątkowe wyniki. Według szacunków mieszkanki tej miejscowości, które ukończyły 70 lat, mogą oczekiwać jeszcze niemal 21 lat życia.
W międzynarodowym porównaniu wskaźników długowieczności kobiety z Bolotany ustępują jedynie mieszkankom Hongkongu, zarówno pod względem dalszej oczekiwanej długości życia po 70. roku życia, jak i prawdopodobieństwa dożycia 100 lat. Odkrycie jest interesujące również dlatego, że w historycznie badanej sardyńskiej niebieskiej strefie różnice w długowieczności kobiet i mężczyzn były mniej wyraźne niż w większości populacji świata.
Co może odpowiadać za wyjątkową długowieczność mieszkańców Sardynii?
Badanie potwierdziło niezwykły wzorzec przeżywalności w Bolotanie, ale nie pozwoliło jednoznacznie określić jego przyczyn. Naukowcy wskazują jednak kilka czynników, które mogą mieć znaczenie dla zdrowego starzenia się mieszkańców. Pierwszym jest codzienna aktywność fizyczna. Bolotana położona jest na pagórkowatym terenie, a strome uliczki sprzyjają przemieszczaniu się pieszo. Ruch stanowi więc naturalny element codziennego życia.
Drugim potencjalnym czynnikiem jest tradycyjny sposób odżywiania. Mieszkańcy korzystają z lokalnie produkowanej żywności, w tym oliwy z oliwek, będącej źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. Istotne mogą być również silne więzi rodzinne i społeczne. W niewielkiej społeczności rodziny często mieszkają blisko siebie, a starsi mieszkańcy mogą liczyć na wsparcie bliskich.
Badacze nie wykluczają także wpływu uwarunkowań genetycznych. Prawdopodobnie wyjątkowa długowieczność jest wynikiem współdziałania wielu czynników biologicznych, środowiskowych i społecznych. Należy jednak podkreślić, że przedstawiona analiza nie wykazała, które z tych elementów rzeczywiście odpowiadają za obserwowaną przewagę w przeżywalności.
Czym są niebieskie strefy długowieczności?
Niebieskie strefy, określane również jako Blue Zones, to obszary geograficzne, w których obserwuje się ponadprzeciętną liczbę osób osiągających bardzo zaawansowany wiek. Do najbardziej znanych należą Sardynia, Okinawa w Japonii oraz półwysep Nicoya w Kostaryce.
Badania tych społeczności koncentrują się na identyfikacji czynników sprzyjających długiemu życiu, takich jak aktywność fizyczna, dieta, relacje społeczne i uwarunkowania genetyczne. Bolotana może stanowić szczególnie wartościowy obszar dalszych badań, ponieważ łączy wysoką koncentrację stulatków z dobrze udokumentowaną historią demograficzną.
Główne wnioski
- Bolotana na Sardynii może być nową niebieską strefą długowieczności. Badanie międzynarodowego zespołu z udziałem naukowca University of Illinois Chicago, opublikowane w „Frontiers in Aging”, wykazało wyjątkowo wysoką przeżywalność kobiet. Szacuje się, że 13,8 proc. mieszkanek, które osiągnęły 70 lat, dożywa 100. roku życia, w porównaniu z 3,5 proc. we Włoszech i 3,6 proc. w Stanach Zjednoczonych.
- W Bolotanie występuje niezwykle wysoka koncentracja stulatków. W 2024 roku w miejscowości liczącej około 2300 mieszkańców żyło sześć osób w wieku co najmniej 100 lat, co oznaczało około 11-krotnie większą koncentrację stulatków niż w USA. Analiza historyczna potwierdziła również 38 stulatków wśród 3060 osób urodzonych w Bolotanie w latach 1900–1925.
- Kobiety z Bolotany należą do najdłużej żyjących populacji na świecie. Mieszkanki, które ukończyły 70 lat, mają przed sobą średnio niemal 21 kolejnych lat życia. W międzynarodowym porównaniu wskaźników długowieczności ustępują jedynie kobietom z Hongkongu. Wiarygodność wyników wzmacnia szczegółowa weryfikacja wieku na podstawie archiwów miejskich i kościelnych.
- Za wyjątkową długowiecznością mieszkańców Sardynii może stać połączenie stylu życia, środowiska i genetyki. Naukowcy wskazują na znaczenie tradycyjnej diety, codziennej aktywności fizycznej, bliskich relacji rodzinnych i wsparcia społecznego. Badanie nie wykazało jednak, które czynniki bezpośrednio odpowiadają za długowieczność, dlatego konieczne są dalsze analizy.
Źródło:
- https://www.frontiersin.org/journals/aging/articles/10.3389/fragi.2026.1951042/full
- https://today.uic.edu/sardinian-village-may-be-a-new-longevity-hotspot-uic-research-finds/
