Ministerstwo Zdrowia zdecydowało o wydłużeniu programu pilotażowego dotyczącego dostępu do antykoncepcji awaryjnej w aptekach. Zgodnie z projektem nowelizacji rozporządzenia tabletka „dzień po” będzie mogła być nadal wydawana na podstawie recepty farmaceutycznej aż do 30 czerwca 2028 roku. Resort argumentuje, że przedłużenie programu ma zapewnić ciągłość dostępu do antykoncepcji awaryjnej oraz utrzymać wypracowany model organizacyjny funkcjonujący od 2024 roku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się wydłużyć pilotaż dotyczący antykoncepcji awaryjnej
- Jak wygląda dostęp do tabletki „dzień po” w aptekach i jakie są zasady programu
- Jakie dane dotyczące liczby recept i wydanych preparatów przedstawił resort zdrowia
- Dlaczego MZ uważa, że uproszczona ścieżka dostępu zwiększyła skuteczność działania antykoncepcji awaryjnej
Ministerstwo Zdrowia przedłuża pilotaż do 2028 roku
Ministerstwo Zdrowia przygotowało projekt nowelizacji rozporządzenia dotyczącego programu pilotażowego w zakresie usług farmaceutycznych związanych ze zdrowiem reprodukcyjnym. Program funkcjonuje od 2024 roku i umożliwia uzyskanie antykoncepcji awaryjnej w aptece na podstawie recepty wystawionej przez farmaceutę po przeprowadzeniu wywiadu farmaceutycznego.
Dotychczas pilotaż miał zakończyć się 30 czerwca 2026 roku. Resort zdrowia zdecydował jednak o jego wydłużeniu do 30 czerwca 2028 roku. W uzasadnieniu projektu Ministerstwo Zdrowia podkreśla:
W związku ze zbliżającym się terminem zakończenia programu pilotażowego w zakresie usług farmaceutycznych dotyczących zdrowia reprodukcyjnego proponuje się wydłużenie etapu realizacji programu pilotażowego do dnia 30 czerwca 2028 r., mając na uwadze konieczność zapewnienia nieprzerwanego dostępu do antykoncepcji awaryjnej w aptekach.
Tabletka „dzień po” dostępna po wywiadzie farmaceutycznym
Model funkcjonujący w ramach pilotażu zakłada możliwość uzyskania recepty farmaceutycznej bez konieczności wcześniejszej wizyty u lekarza. Farmaceuta przeprowadza wywiad dotyczący m.in.:
- czasu od stosunku,
- przeciwwskazań zdrowotnych,
- przyjmowanych leków,
- bezpieczeństwa zastosowania preparatu.
Program dotyczy produktów zawierających octan uliprystalu stosowanych jako antykoncepcja awaryjna. Jak podkreśla resort zdrowia, uproszczona ścieżka dostępu ma szczególne znaczenie z punktu widzenia skuteczności działania preparatu.
Ministerstwo: czas zastosowania ma kluczowe znaczenie
Ministerstwo Zdrowia zwraca uwagę, że skuteczność antykoncepcji awaryjnej jest bezpośrednio związana z czasem przyjęcia preparatu. W uzasadnieniu projektu podkreślono:
Wzrost ten wskazuje na zwiększenie dostępności oraz wykorzystania antykoncepcji awaryjnej, co należy wiązać w szczególności z uruchomieniem nowej, uproszczonej ścieżki uzyskania recepty w aptece, bez konieczności wcześniejszej wizyty lekarskiej. Ma to kluczowe znaczenie z punktu widzenia skuteczności antykoncepcji awaryjnej, której działanie jest bezpośrednio uzależnione od czasu zastosowania.
Eksperci od dawna wskazują, że opóźnienia związane z koniecznością uzyskania recepty lekarskiej mogą zmniejszać skuteczność działania antykoncepcji awaryjnej.
Ponad 24 tys. wywiadów farmaceutycznych w pierwszym roku programu
Ministerstwo Zdrowia przedstawiło również dane dotyczące pierwszego roku funkcjonowania programu pilotażowego. W okresie od 1 maja 2024 roku do 30 kwietnia 2025 roku:
- przeprowadzono 24 487 wywiadów farmaceutycznych,
- 22 601 przypadków zakończyło się wystawieniem recepty farmaceutycznej,
- oznacza to, że receptę wystawiono w 92,3 proc. przypadków.
Resort podkreśla również wyraźny wzrost liczby wydawanych preparatów zawierających octan uliprystalu.
Liczba wydanych preparatów wzrosła o ponad 34 proc.
Według danych Ministerstwa Zdrowia liczba wydanych z aptek opakowań preparatów zawierających octan uliprystalu wzrosła z 121 045 przed uruchomieniem programu do 162 681 po jego wdrożeniu. Oznacza to:
- wzrost o 41 636 opakowań,
- wzrost procentowy na poziomie 34,4 proc.
Zdaniem resortu dane te wskazują na zwiększenie dostępności antykoncepcji awaryjnej dzięki możliwości uzyskania recepty bez wizyty lekarskiej.
Tylko część aptek przystąpiła do programu
Ministerstwo Zdrowia zwraca jednocześnie uwagę, że program ma charakter dobrowolny. Do pilotażu przystąpiło nieco ponad 10 proc. aptek ogólnodostępnych w Polsce. Zdaniem resortu pokazuje to, że konieczne jest dalsze rozwijanie i utrzymywanie wypracowanego modelu organizacyjnego.
W projekcie nowelizacji wskazano również potrzebę zachowania ciągłości umów zawartych pomiędzy Narodowym Funduszem Zdrowia, a aptekami uczestniczącymi w programie.
Mapa aptek uczestniczących w pilotażu dostępna jest pod tym linkiem: https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/antykoncepcja-awaryjna-w-aptekach
Resort zdrowia: bez przedłużenia pilotażu dostęp zostałby ograniczony
Ministerstwo Zdrowia argumentuje, że zakończenie programu bez wdrożenia nowych rozwiązań ustawowych mogłoby doprowadzić do ograniczenia dostępu do antykoncepcji awaryjnej. W uzasadnieniu projektu zapisano:
Zakończenie etapu realizacji programu pilotażowego w jego pierwotnym założeniu, przy jednoczesnym braku rozwiązań ustawowych, prowadziłoby do faktycznego ograniczenia dostępu do antykoncepcji awaryjnej oraz do utraty wypracowanych rozwiązań organizacyjnych.
Farmaceuci coraz ważniejszym elementem systemu ochrony zdrowia
Eksperci podkreślają, że program pilotażowy wpisuje się w szerszy trend rozszerzania kompetencji farmaceutów w systemie ochrony zdrowia. W ostatnich latach rośnie znaczenie usług farmaceutycznych obejmujących m.in.:
- szczepienia,
- przeglądy lekowe,
- konsultacje farmaceutyczne,
- działania profilaktyczne,
- wystawianie recept farmaceutycznych w określonych sytuacjach.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że pilotaż dotyczący antykoncepcji awaryjnej stanowi obecnie instrument pozwalający wypełnić istniejącą lukę organizacyjną i zwiększyć dostępność świadczeń zdrowotnych.
Główne wnioski
- Ministerstwo Zdrowia chce wydłużyć pilotaż dotyczący wydawania tabletki „dzień po” przez farmaceutów do 30 czerwca 2028 roku.
- W pierwszym roku programu przeprowadzono 24 487 wywiadów farmaceutycznych, z czego 92,3 proc. zakończyło się wystawieniem recepty.
- Liczba wydanych preparatów zawierających octan uliprystalu wzrosła o 34,4 proc. po uruchomieniu pilotażu.
- Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że szybki dostęp do antykoncepcji awaryjnej ma kluczowe znaczenie dla skuteczności działania preparatu.
Źródło:
- RCL
