Umiarkowane i ciężkie zaburzenia widzenia mogą wiązać się ze znacznie wyższym ryzykiem rozwoju demencji. Wskazują na to wyniki 16-letniego badania obejmującego ponad 15,5 tys. osób starszych w Hongkongu. Naukowcy wykazali, że znaczenie ma nie tylko stopień upośledzenia wzroku, ale również tempo jego pogarszania się. Wyniki opublikowano w czasopiśmie „Alzheimer’s & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring”.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak pogorszenie ostrości wzroku wiąże się z ryzykiem rozwoju demencji na podstawie 16-letniego badania obejmującego 15 576 seniorów w Hongkongu.
- Jakie są wyniki wskazujące, że umiarkowane upośledzenie wzroku wiązało się z o 42%, a ciężkie z o 57% wyższym ryzykiem demencji w porównaniu z osobami o prawidłowym widzeniu.
- Dlaczego tempo pogarszania się wzroku może mieć znaczenie dla oceny ryzyka demencji i jakie różnice zaobserwowano między grupami wiekowymi.
- Czy korekcja wzroku i leczenie chorób oczu mogą zapobiegać demencji oraz dlaczego naukowcy wskazują na potrzebę dalszych badań.
16 lat obserwacji i ponad 15 tys. uczestników
Badanie przeprowadzono wśród 15 576 mieszkańców Hongkongu w wieku co najmniej 65 lat, którzy na początku obserwacji nie mieli rozpoznanej demencji. Średnia wieku wynosiła 74,5 roku, a kobiety stanowiły 63,8% uczestników. Naukowcy analizowali dane gromadzone przez okres do 16 lat w 18 publicznych ośrodkach opieki zdrowotnej dla seniorów. Ostrość wzroku oceniano za pomocą tablicy Snellena, natomiast rozpoznanie demencji opierało się na kryteriach klinicznych i testach funkcji poznawczych niewymagających sprawnego widzenia.
Uczestników podzielono na cztery grupy: osoby z prawidłowym wzrokiem oraz z łagodnym, umiarkowanym i ciężkim upośledzeniem widzenia. Co istotne, aby ograniczyć ryzyko odwrotnej zależności przyczynowo-skutkowej, badacze w analizie głównej uwzględnili przypadki demencji rozpoznane dopiero po pierwszych sześciu latach obserwacji.
Gorszy wzrok wiązał się z nawet 57% wyższym ryzykiem demencji
W całym okresie obserwacji odnotowano 3643 nowe przypadki demencji, co odpowiadało 23,4% uczestników. Analiza wykazała wyraźną zależność między stopniem pogorszenia ostrości wzroku a ryzykiem rozwoju choroby. W porównaniu z osobami o prawidłowym widzeniu:
- Umiarkowane upośledzenie wzroku wiązało się z o 42% wyższym ryzykiem demencji (HR = 1,42).
- Ciężkie upośledzenie wzroku wiązało się z o 57% wyższym ryzykiem demencji (HR = 1,57).
- Łagodne upośledzenie wzroku nie wykazało statystycznie istotnej zależności w analizie uwzględniającej sześcioletni okres wykluczenia (p = 0,06).
Zależności te utrzymywały się po uwzględnieniu innych analizowanych czynników ryzyka. Wyniki sugerują zatem, że im większe upośledzenie ostrości wzroku, tym silniejszy związek z późniejszym wystąpieniem demencji. Nie oznacza to jednak, że pogorszenie widzenia bezpośrednio wywołuje chorobę.
Ciężkie zaburzenia widzenia a czas życia bez demencji
Badacze sprawdzili również, jak stopień upośledzenia wzroku wiązał się z długością okresu pozostawania bez demencji. W analizie statystycznej oszacowano, że osoby z umiarkowanym upośledzeniem wzroku miały średnio o 1,5 roku krótszy okres bez demencji, natomiast w przypadku ciężkiego upośledzenia różnica wynosiła 2,1 roku względem uczestników z prawidłowym widzeniem.
Warto podkreślić, że są to oszacowania na poziomie badanych grup, odnoszące się do 16-letniego okresu obserwacji, a nie prognozy dotyczące konkretnego pacjenta.
Tempo pogarszania się wzroku również ma znaczenie
Jednym z istotnych elementów badania była ocena zmian ostrości wzroku w czasie. W przeciwieństwie do wielu wcześniejszych analiz naukowcy nie ograniczyli się do pojedynczego pomiaru. Wykazano, że szybsze pogarszanie się widzenia dodatkowo nasilało związek między słabą ostrością wzroku, a ryzykiem demencji.
Z kolei u uczestników, których ostrość wzroku poprawiała się, zależność ta była słabsza niż u osób doświadczających dalszego pogorszenia widzenia. Nie dowodzi to jednak, że zastosowanie okularów korekcyjnych lub leczenie chorób oczu zmniejsza ryzyko demencji. Potwierdzenie takiego efektu wymaga badań interwencyjnych.
Związek między wzrokiem a demencją zależał od wieku
Naukowcy zaobserwowali również różnice między grupami wiekowymi. Zależność między upośledzeniem wzroku, a demencją była silniejsza u osób w wieku 65–74 lat. Natomiast w grupie uczestników mających co najmniej 75 lat nie osiągnęła istotności statystycznej.
Nie oznacza to, że pogorszenie widzenia u najstarszych seniorów pozostaje bez znaczenia. Wynik wskazuje jedynie, że w tej grupie badanie nie dostarczyło wystarczających dowodów na niezależny związek statystyczny. Ponadto zaćma i jaskra nie wykazywały niezależnego związku z demencją po uwzględnieniu ostrości wzroku.
Czy pogorszenie wzroku może być wczesnym sygnałem demencji?
Interpretacja wyników wymaga ostrożności. Zaburzenia widzenia mogą współwystępować z procesami neurodegeneracyjnymi, ale nie wiadomo, czy stanowią ich przyczynę, następstwo czy też odzwierciedlają wspólne czynniki ryzyka. Co więcej, zmiany prowadzące do demencji mogą rozwijać się przez wiele lat przed pojawieniem się objawów poznawczych.
Autorzy zwracają uwagę, że regularne monitorowanie ostrości wzroku może stanowić dodatkowy element oceny ryzyka demencji u osób starszych. Badanie miało jednak charakter obserwacyjny i obejmowało wyłącznie starszych mieszkańców Hongkongu korzystających z określonych placówek medycznych. Dlatego jego wyników nie można automatycznie odnosić do wszystkich populacji.
Główne wnioski
- 16-letnie badanie obejmujące 15 576 osób w wieku co najmniej 65 lat wykazało związek między pogorszeniem wzroku a ryzykiem demencji. W okresie obserwacji demencję rozpoznano u 3643 uczestników, czyli 23,4% badanej populacji.
- Umiarkowane upośledzenie wzroku wiązało się z o 42% wyższym ryzykiem demencji, a ciężkie z o 57% wyższym ryzykiem w porównaniu z osobami o prawidłowej ostrości wzroku. W przypadku ciężkich zaburzeń widzenia oszacowany okres życia bez demencji był krótszy o 2,1 roku.
- Szybsze pogarszanie się ostrości wzroku dodatkowo nasilało związek z ryzykiem demencji. Zależność była silniejsza u osób w wieku 65–74 lat, natomiast w grupie uczestników mających co najmniej 75 lat nie osiągnęła istotności statystycznej.
- Regularne badania wzroku mogą wspierać ocenę ryzyka demencji u seniorów. Badanie opublikowane w „Alzheimer’s & Dementia: Diagnosis, Assessment & Disease Monitoring” nie dowodzi jednak, że pogorszenie widzenia powoduje demencję ani że korekcja wzroku lub leczenie chorób oczu zapobiegają jej rozwojowi.
Źródło:
- https://alz-journals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/dad2.70499
