Europejskie Towarzystwo Menopauzy i Andropauzy (EMAS) po 10 latach aktualizuje podejście do opieki nad kobietami w okresie okołomenopauzalnym. Eksperci odchodzą od modelu skoncentrowanego przede wszystkim na łagodzeniu objawów na rzecz szerszej opieki obejmującej profilaktykę chorób przewlekłych, ocenę indywidualnego ryzyka, współpracę różnych specjalistów oraz wsparcie kobiet w miejscu pracy. W zaleceniach znalazło się również miejsce dla telemedycyny, sztucznej inteligencji i narzędzi pozwalających monitorować objawy. W Polsce w tym obszarze działa od kwietnia 2026 r. bezpłatna platforma MenoPedia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak po 10 latach zmienia się model opieki nad kobietami w okresie menopauzy.
- Dlaczego EMAS większą rolę przypisuje profilaktyce chorób przewlekłych i współpracy różnych specjalistów.
- Jakie znaczenie w opiece mają mieć telemedycyna, sztuczna inteligencja i aplikacje do monitorowania objawów.
- Jakie rozwiązania EMAS wskazuje w zakresie wsparcia kobiet w miejscu pracy.
Menopauza jako czas na profilaktykę chorób przewlekłych
Według aktualnych szacunków na świecie żyje ponad miliard kobiet w wieku powyżej 50 lat, a okres po zakończeniu zdolności reprodukcyjnych stanowi obecnie średnio ponad jedną trzecią ich życia. Wydłużanie życia sprawia, że większego znaczenia nabiera jednocześnie zapobieganie chorobom przewlekłym i wielochorobowości.
Z tego powodu eksperci EMAS traktują transformację menopauzalną nie tylko jako okres wymagający kontroli charakterystycznych dolegliwości, ale również jako moment pozwalający wcześniej identyfikować zagrożenia dla zdrowia w kolejnych dekadach życia.
Zaktualizowane podejście zakłada spersonalizowaną ocenę czynników ryzyka i odpowiednio dobraną profilaktykę. Opieka ma więc obejmować zarówno aktualne problemy pacjentki, jak i działania służące utrzymaniu zdrowia i sprawności w późniejszym wieku.
Objawy menopauzy mogą dotyczyć wielu układów
Jednym z wyzwań pozostaje różnorodność dolegliwości pojawiających się w okresie menopauzalnym. Zmiany hormonalne nakładają się na procesy związane ze starzeniem i mogą wpływać na funkcjonowanie różnych układów organizmu.
Wśród problemów wymieniane są uderzenia gorąca, zaburzenia snu i koncentracji, zmiany nastroju, dolegliwości urogenitalne oraz utrata masy kostnej i mięśniowej. Poszczególne objawy mogą występować jednocześnie, co komplikuje ocenę stanu zdrowia.
Pacjentki poszukujące przyczyny pogorszenia samopoczucia mogą trafiać kolejno do lekarzy różnych specjalności, zanim zgłaszane problemy zostaną powiązane z transformacją menopauzalną. Znaczenie ma również historia dolegliwości – ich częstotliwość, nasilenie i zmiany zachodzące w czasie.
EMAS wskazuje na potrzebę współpracy różnych specjalistów
Zaktualizowany model zakłada stopniowanie zakresu opieki zależnie od potrzeb konkretnej pacjentki. Jednym z jego elementów jest współpraca ginekologów z lekarzami i specjalistami innych dziedzin.
EMAS wskazuje m.in. na kardiologów, endokrynologów, reumatologów, psychiatrów oraz fizjoterapeutów uroginekologicznych. Przy bardziej złożonych problemach rolę mają odgrywać wyspecjalizowane ośrodki zapewniające dostęp do opieki wielospecjalistycznej.
Takiego wsparcia mogą potrzebować przede wszystkim kobiety z wielochorobowością, objawami opornymi na leczenie, przeciwwskazaniami do terapii hormonalnej oraz pacjentki przechodzące przedwczesną menopauzę, np. wskutek leczenia onkologicznego lub zabiegów chirurgicznych.
Menopauza może wpływać na aktywność zawodową kobiet
EMAS zwraca również uwagę na miejsce pracy. Transformacja menopauzalna często przypada na okres pełnej aktywności zawodowej, a uderzenia gorąca, problemy ze snem, zmęczenie czy zaburzenia koncentracji mogą utrudniać wykonywanie obowiązków.
Konsekwencją może być spadek efektywności, większa absencja, a w części przypadków również wcześniejsze wycofanie się z aktywności zawodowej. Z tego powodu adresatami zaleceń są nie tylko przedstawiciele ochrony zdrowia, ale także pracodawcy.
Wśród możliwych rozwiązań wymieniane są elastyczne godziny pracy, możliwość pracy zdalnej, zapewnienie odpowiedniej temperatury i wentylacji pomieszczeń, dostęp do miejsca odpoczynku, swoboda w doborze stroju czy czasowe dostosowanie obciążenia obowiązkami. Celem jest stworzenie warunków pozwalających kobietom pozostać aktywnymi zawodowo pomimo okresowego nasilenia dolegliwości.
Telemedycyna, AI i aplikacje mają wspierać opiekę nad pacjentkami
Istotną zmianą w porównaniu z podejściem sprzed dekady jest uwzględnienie możliwości oferowanych przez technologie cyfrowe. EMAS wskazuje na telemedycynę, sztuczną inteligencję oraz aplikacje służące do monitorowania objawów.
Takie rozwiązania mogą pomagać pacjentkom w systematycznym zapisywaniu dolegliwości, a następnie przekazywaniu uporządkowanych informacji lekarzowi. Mają jednak stanowić uzupełnienie opieki medycznej, a nie ją zastępować.
Wraz z wykorzystaniem technologii pojawia się kwestia ochrony informacji o zdrowiu. Eksperci zwracają uwagę na ograniczanie zakresu gromadzonych danych oraz przejrzyste zasady ich przetwarzania.
Drugim istotnym obszarem jest dostęp do sprawdzonych informacji. Kierowanie kobiet do wiarygodnych źródeł wiedzy ma ograniczać wpływ nieprawdziwych lub wprowadzających w błąd treści dotyczących menopauzy rozpowszechnianych w internecie i mediach społecznościowych.
MenoPedia działa w Polsce od kwietnia 2026 roku
Przykładem cyfrowego rozwiązania poświęconego menopauzie jest działająca w Polsce od kwietnia 2026 r. MenoPedia – bezpłatny i anonimowy serwis edukacyjno-technologiczny.
Platforma składa się m.in. z MenoBiblioteki zawierającej treści edukacyjne oraz MenoNawigatora, który umożliwia zapisywanie objawów i ich nasilenia, a następnie tworzenie na tej podstawie wykresów i statystyk. Z materiałów edukacyjnych można korzystać bez rejestracji. Konto potrzebne do prowadzenia historii dolegliwości wymaga podania adresu e-mail.
– Świadomość i wiedza to fundament partnerstwa w gabinecie lekarskim. Uporządkowana historia symptomów – ich częstotliwości, skali i zmian w czasie – ułatwia dialog, a później pomaga oceniać efekty wspólnie ustalonego postępowania – mówi Monika Ścianek, Główna Analityczka Naukowa MenoPedii i członkini Europejskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy.
Nowy model proponowany przez EMAS zakłada, że zakres pomocy powinien zmieniać się wraz z potrzebami kobiety – od dostępu do wiarygodnej wiedzy i narzędzi cyfrowych, przez konsultację z odpowiednio przygotowanym specjalistą, aż po wielospecjalistyczną opiekę w bardziej złożonych przypadkach. Uzupełnieniem tego modelu mają być standardy jakości, regulacje oraz rozwiązania systemowe pozwalające dostosowywać opiekę zarówno do sytuacji zdrowotnej, jak i zawodowej pacjentek.
Główne wnioski
- EMAS po 10 latach aktualizuje model opieki nad kobietami w okresie menopauzy, rozszerzając go m.in. o profilaktykę chorób przewlekłych i indywidualną ocenę czynników ryzyka.
- Nowe podejście zakłada stopniowanie opieki i współpracę wielu specjalistów, szczególnie w przypadku kobiet z wielochorobowością, objawami opornymi na leczenie czy przeciwwskazaniami do terapii hormonalnej.
- Telemedycyna, sztuczna inteligencja i aplikacje do śledzenia objawów mają wspierać opiekę i komunikację pacjentki z lekarzem, ale nie zastępować bezpośredniej opieki medycznej.
- W Polsce od kwietnia 2026 r. działa bezpłatna platforma MenoPedia, która udostępnia wiedzę edukacyjną oraz narzędzie do monitorowania objawów i ich nasilenia.
Źródło:
- Mat. prasowy / Oprac. TK
