Naczelna Izba Aptekarska chce zmian w projekcie nowelizacji Prawa farmaceutycznego dotyczącym reklamy aptek. Samorząd wskazuje przede wszystkim na możliwość wykorzystywania w reklamach osób jedynie sugerujących posiadanie wykształcenia farmaceutycznego oraz wizerunków generowanych przez sztuczną inteligencję. Zastrzeżenia dotyczą również odpowiedzialności za organizowanie i finansowanie nielegalnej reklamy. Prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej dr Marek Tomków zapowiedział podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu, że farmaceuci będą zabiegać o poprawki na kolejnych etapach prac legislacyjnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zastrzeżenia NIA zgłasza do projektu nowych zasad reklamy aptek.
- Dlaczego samorząd sprzeciwia się wykorzystywaniu farmaceutów oraz ich wizerunków generowanych przez AI w reklamach.
- Na czym polega wskazywana przez NIA luka dotycząca odpowiedzialności za niedozwoloną reklamę.
- Dlaczego Polska zmienia obowiązujący od 2012 r. zakaz reklamy aptek.
NIA chce zmian w przepisach o reklamie aptek
Projekt nowelizacji Prawa farmaceutycznego ma zmienić obowiązujące od 2012 r. zasady dotyczące reklamy aptek i punktów aptecznych. Rada Ministrów przyjęła projekt na początku sierpnia 2026 r., a 2 września sejmowa Komisja Zdrowia opowiedziała się za nim wraz z poprawkami.
Naczelna Izba Aptekarska ocenia jednak, że projekt nadal zawiera rozwiązania, które mogą negatywnie wpłynąć na sposób przedstawiania zawodu farmaceuty. Jednym z głównych problemów jest możliwość wykorzystania w reklamie osoby, która w rzeczywistości farmaceutą nie jest.
– Każdy stolarz, każdy hydraulik czy każdy fryzjer, który założyłby fartuch i napisał „jestem magistrem farmacji”, mógłby już reklamować apteki – mówił podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu dr Marek Tomków, prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej.
Jak zaznaczył, jest to dla samorządu zawodowego jeden z krytycznych punktów projektu. NIA chce, aby przepisy chroniły wizerunek farmaceuty i nie pozwalały na sugerowanie posiadania kwalifikacji zawodowych przez osoby, które ich nie mają.
NIA nie chce wykorzystywania farmaceutów do reklamowania aptek
NIA zwraca uwagę, że problem nie sprowadza się wyłącznie do sposobu przedstawiania farmaceuty w reklamie. Samorząd sprzeciwia się również samej możliwości wykorzystywania przedstawicieli tego zawodu do promowania aptek.
– Nie chcemy być jedynym spośród 25 zawodów medycznych, który mógłby reklamować apteki – mówił Marek Tomków.
Prezes NRA argumentował, że farmaceuci są samodzielnym zawodem medycznym, a projektowane przepisy nie powinny tworzyć rozwiązania, które pozwalałoby wykorzystywać ich zawodowy autorytet do reklamy placówki.
Osobnym problemem jest możliwość wykorzystania sztucznej inteligencji. Zdaniem samorządu projektowane regulacje mogą pozwolić na tworzenie na potrzeby reklamy cyfrowych postaci przedstawianych jako farmaceuci.
– Te przepisy pozwalają wykorzystać nasz wizerunek, również wygenerowany przez sztuczną inteligencję. A więc kompletnie bez naszego udziału, kompletnie bez naszego nadzoru jako samorządu, kompletnie bez kontroli można byłoby tworzyć wizerunki farmaceutów, którzy reklamowaliby apteki – mówił Marek Tomków.
Organizator reklamy może uniknąć odpowiedzialności
Kolejne zastrzeżenie dotyczy sankcji za naruszenie nowych regulacji. Według prezesa NRA projekt pozostawia lukę, która może pozwalać na uniknięcie odpowiedzialności przez podmioty faktycznie organizujące lub finansujące niedozwoloną reklamę.
– Osoby, które organizowałyby czy finansowałyby reklamę aptek, nie podlegałyby karze – wskazywał Tomków.
Jak tłumaczył, w takim modelu realizacja reklamy mogłaby zostać formalnie powierzona podmiotowi, od którego późniejsze wyegzekwowanie kary byłoby niemożliwe lub bardzo trudne. Prezes NRA przywołał przy tym wcześniejsze doświadczenia Inspekcji Farmaceutycznej z egzekwowaniem sankcji za niedozwoloną reklamę aptek.
Zdaniem NIA odpowiedzialność powinna obejmować również podmioty stojące za organizacją i finansowaniem reklamy, a nie wyłącznie jej formalnych wykonawców.
Reklama aptek bez presji i straszenia pacjentów
Samorząd farmaceutów chce również zabezpieczeń dotyczących treści reklamowych. Przekaz nie powinien wykorzystywać lęku pacjenta, wywierać na niego presji ani posługiwać się mechanizmami szczególnie problematycznymi w przypadku dzieci.
– Chcemy, żeby się to odbywało w zgodzie z zasadami etyki. Żeby nie można było wykorzystać mechanizmu, w którym straszy się pacjenta. Żeby nie można było wywierać na niego presji – mówił prezes NRA.
NIA przypomina przy tym, że apteka jest placówką ochrony zdrowia, a rola farmaceuty nie ogranicza się do wydawania produktów leczniczych i realizacji recept. Farmaceuci udzielają również świadczeń zdrowotnych, dlatego – zdaniem samorządu – zasady reklamy powinny uwzględniać medyczny charakter wykonywanego przez nich zawodu.
Farmaceuci przypominają, jak wyglądała reklama aptek przed 2012 rokiem
W dyskusji o nowych regulacjach NIA odwołuje się do praktyk stosowanych na rynku przed wprowadzeniem całkowitego zakazu reklamy aptek. Marek Tomków przypomniał w Karpaczu m.in. programy lojalnościowe, karty stałego klienta, punkty przyznawane za zakupy związane z chorobą, korzyści za realizację recept oraz akcje promocyjne wykorzystujące produkty niezwiązane z działalnością leczniczą apteki.
– Ci z Państwa, którzy pracują mniej niż kilkanaście lat, nie pamiętają tych najgorszych czasów wydawania patelni, koców czy innych dziwnych rzeczy, które nigdy nie powinny znaleźć się w aptece – mówił prezes NRA.
Według Tomkowa przez ostatnich 16 lat udało się wypracować rozwiązania chroniące zarówno pacjentów i apteki, jak również zawodowy wizerunek farmaceutów. Samorząd obawia się, że niewystarczająco precyzyjne przepisy mogą ponownie otworzyć drogę do praktyk, które uznaje za sprzeczne z charakterem apteki jako placówki ochrony zdrowia.
Tomków zapowiada walkę o poprawki w Sejmie i Senacie
Naczelna Izba Aptekarska prowadzi rozmowy z Ministerstwem Zdrowia i zamierza przekonywać parlamentarzystów do zmian w projekcie. Samorząd zapowiedział również skierowanie szerszego apelu do osób mających wpływ na dalsze prace nad ustawą.
– To jest dla nas taki krytyczny punkt, o który będziemy walczyli do samego końca w Sejmie, Senacie i u Prezydenta – zapowiedział Marek Tomków, odnosząc się do ochrony wizerunku farmaceutów.
Zmiana Prawa farmaceutycznego jest następstwem wyroku TSUE
Nowelizacja wynika z konieczności dostosowania polskich regulacji do prawa Unii Europejskiej. Całkowity zakaz reklamy aptek i punktów aptecznych obowiązuje w Polsce od 2012 r.
W 2024 r. Komisja Europejska skierowała przeciwko Polsce skargę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. W czerwcu 2025 r. TSUE uznał, że polskie przepisy naruszają unijne zasady dotyczące swobody przedsiębiorczości i swobody świadczenia usług.
Rządowa nowelizacja ma wykonać wyrok Trybunału. Projekt nie przewiduje jednak pełnej liberalizacji reklamy aptek – ma określić zasady, na jakich określone działania reklamowe będą dozwolone. Zgodnie z oceną skutków regulacji zmiany dotyczą rynku liczącego około 12,5 tys. aptek.
Główne wnioski
- NIA chce zmian w projekcie nowych zasad reklamy aptek – zastrzeżenia dotyczą m.in. wykorzystywania wizerunku farmaceutów, osób sugerujących posiadanie kwalifikacji oraz postaci generowanych przez AI.
- Prezes NRA Marek Tomków wskazuje, że farmaceuci nie chcą być jedynym spośród 25 zawodów medycznych, który mógłby reklamować apteki.
- NIA wskazuje na lukę dotyczącą odpowiedzialności organizatorów i podmiotów finansujących niedozwoloną reklamę, która może utrudniać skuteczne egzekwowanie kar.
- Nowelizacja Prawa farmaceutycznego jest następstwem wyroku TSUE z czerwca 2025 r., a projektowane zmiany dotyczą rynku około 12,5 tys. aptek.
Źródło:
- NIA
