30 października 2026 r. w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia opublikowano Program Szczepień Ochronnych (PSO) na 2027 rok. Dokument ogłoszony komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego określa harmonogram szczepień obowiązkowych i zalecanych dla dzieci, młodzieży oraz dorosłych. Choć Ministerstwo Zdrowia zapowiadało wprowadzenie od 1 stycznia 2027 roku obowiązkowych szczepień przeciw HPV dla dzieci w wieku 9-15 lat, w opublikowanym kalendarzu nadal figurują one jako zalecane. Projekt rozporządzenia dotyczącego tej zmiany pozostaje jednak w procesie legislacyjnym.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie szczepienia obowiązkowe przewidziano dla dzieci i młodzieży w 2027 roku.
- Dlaczego szczepienia przeciw HPV nadal pozostają dobrowolne mimo wcześniejszych zapowiedzi Ministerstwa Zdrowia.
- Jakie szczepienia zalecane uwzględniono dla dzieci, młodzieży i dorosłych.
- W jakim wieku i według jakich schematów przewidziano poszczególne szczepienia.
Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok – podstawa prawna
Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok został ogłoszony na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675 oraz z 2026 r. poz. 26 i 791).
Dokument określa harmonogram szczepień ochronnych na kolejny rok, rozróżniając szczepienia obowiązkowe i zalecane. Stanowi podstawę planowania szczepień w placówkach medycznych, szczególnie w podstawowej opiece zdrowotnej.
Przypomnijmy, że od 1 września 2024 r. bezpłatne szczepienia przeciw HPV w ramach programu powszechnego obejmują dzieci i młodzież w wieku od 9 do 14 lat. Z kolei od 1 października 2026 r. do 31 maja 2027 r. Ministerstwo Zdrowia finansuje zakup szczepionek również dla osób w wieku 18-26 lat. O rozszerzeniu finansowania na tę grupę wiekową informowaliśmy jako pierwsi na łamach Alertu Medycznego.
Kalendarz szczepień obowiązkowych na 2027 rok
Zgodnie z opublikowanym harmonogramem szczepienia obowiązkowe dzieci i młodzieży obejmują ochronę przed następującymi chorobami:
- Gruźlicą (BCG) – szczepienie noworodków w pierwszej dobie życia, nie później niż do dnia wypisu ze szpitala.
- Wirusowym zapaleniem wątroby typu B (HBV) – dawki przewidziane po urodzeniu oraz w 2. i 7. miesiącu życia.
- Rotawirusami (RV) – 2 lub 3 dawki, zależnie od charakterystyki produktu leczniczego. Szczepienia można rozpocząć po ukończeniu 6. tygodnia życia.
- Błonicą, tężcem i krztuścem (DTP, DTaP, Tdap, Td) – szczepienia podstawowe w 2., 3.-4. i 5.-6. miesiącu życia, następnie dawki przypominające w 16.-18. miesiącu życia. Następnie dawki przypominające: w 6. roku życia (DTaP), w 14. roku życia (Tdap) oraz w 19. roku życia (Td).
- Poliomyelitis (IPV) – szczepienia w 3.-4. i 5.-6. miesiącu życia oraz dawki przypominające w 16.-18. miesiącu życia i w 6. roku życia.
- Zakażeniami Haemophilus influenzae typu b (Hib) – szczepienia w 2., 3.-4. i 5.-6. miesiącu życia oraz dawka przypominająca w 16.-18. miesiącu życia.
- Pneumokokami (PCV) – szczepienia w 2. i 4. miesiącu życia oraz dawka przypominająca w 13.-15. miesiącu życia.
- Odrą, świnką i różyczką (MMR) – szczepienia w 13.-15. miesiącu życia oraz w 6. roku życia.
- Ospą wietrzną (VZV) – u dzieci i młodzieży należących do grup wskazanych w części I.B Programu Szczepień Ochronnych. Szczepienia przewidziano od 10.-12. miesiąca życia, zgodnie ze szczegółowymi wskazaniami programu.
Szczepienia przeciw HPV nadal dobrowolne. Co z zapowiadanym obowiązkiem?
Przez 2026 rok pojawiały się zapowiedzi Ministerstwa Zdrowia dotyczące wprowadzenia od 1 stycznia 2027 roku obowiązkowych, finansowanych ze środków publicznych szczepień przeciw HPV dla dzieci w wieku 9-15 lat. Opublikowany Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok nadal jednak klasyfikuje je jako szczepienia zalecane.
Nie oznacza to rezygnacji z planowanych zmian. Pod koniec października 2026 r. wiceministra zdrowia Katarzyna Kęcka informowała, że projekt odpowiedniego rozporządzenia pozostaje w procesie legislacyjnym. Termin wprowadzenia obowiązku nie został więc ostatecznie przesądzony.
Szczepienia zalecane dla dzieci i młodzieży w 2027 roku
Program zawiera osobny kalendarz szczepień zalecanych. Obejmuje on szczepienia przeciw:
- Meningokokom (MenB i MenACWY) – szczepienia zalecane od 2. miesiąca życia, według schematu zależnego od wieku dziecka i rodzaju szczepionki.
- Grypie – od 7. miesiąca życia, jedna dawka w każdym sezonie infekcyjnym. Przy pierwszym szczepieniu dzieci do 8. roku życia zaleca się 2 dawki w odstępie 4 tygodni.
- COVID-19 – od 7. miesiąca życia, jedna dawka przypominająca lub szczepienie podstawowe u osób wcześniej nieszczepionych, zgodnie z komunikatami Ministra Zdrowia i Charakterystyką Produktu Leczniczego.
- Ospie wietrznej – od 9-11. miesiąca życia, 2 dawki w odstępie co najmniej 3 miesięcy.
- Kleszczowemu zapaleniu mózgu – od 13.-15. miesiąca życia, 3 dawki w schemacie podstawowym oraz dawki przypominające co 3-5 lat.
- Wirusowemu zapaleniu wątroby typu A (WZW A) – od 13.-15. miesiąca życia, 2 dawki w odstępie 6-12 miesięcy.
- Ludzkiemu wirusowi brodawczaka (HPV) – od 9. roku życia, 2 dawki w wieku 9-14 lat lub 3 dawki w wieku 15-18 lat.
Kalendarz szczepień zalecanych dla dorosłych na 2027 rok
W programie uwzględniono również szczepienia zalecane osobom dorosłym, z podziałem na trzy grupy wiekowe: 19-49 lat, 50-64 lata oraz 65 lat i więcej.
W kalendarzu dla dorosłych przewidziano:
- COVID-19 – 1 dawka zgodnie z aktualnymi komunikatami Ministerstwa Zdrowia, niezależnie od grupy wiekowej.
- Grypę – 1 dawka w każdym sezonie infekcyjnym, najlepiej na jego początku, we wszystkich grupach wiekowych.
- Syncytialnego wirusa oddechowego (RSV) – 1 dawka, szczególnie zalecana osobom po 50. roku życia.
- Meningokoki (MenB i MenACWY) – u osób w wieku 65 lat i starszych: 2 dawki szczepionki MenB lub 1 dawka MenACWY.
- Pneumokoki – w wieku 19-49 lat szczepienie zalecane osobom z grup ryzyka. Od 50. roku życia schemat obejmuje 1 dawkę PCV13 i 1 dawkę PPSV23 albo szczepienie PCV20 lub PCV21.
- Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – 3 dawki w schemacie podstawowym oraz dawki przypominające co 3-5 lat, niezależnie od wieku.
- Wirusowe zapalenie wątroby typu B (WZW B) – 3 dawki u osób wcześniej nieszczepionych, we wszystkich grupach wiekowych.
- Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW A) – 2 dawki u osób wcześniej nieszczepionych, niezależnie od wieku.
- Odrę, świnkę i różyczkę (MMR) – 2 dawki u osób wcześniej nieszczepionych, które nie przechorowały odry.
- Błonicę, tężec i krztusiec – 1 dawka przypominająca co 10 lat, niezależnie od grupy wiekowej.
- Ludzkiego wirusa brodawczaka (HPV) – 3 dawki u osób w wieku 19-49 lat. Po ukończeniu 50. roku życia szczepienie po konsultacji z lekarzem.
- Ospę wietrzną (VZV) – 2 dawki u osób wcześniej nieszczepionych, które nie przechorowały ospy wietrznej.
- Półpasiec – 2 dawki u wszystkich osób po ukończeniu 50. roku życia oraz u osób od 18. roku życia należących do grup ryzyka.
Na jakiej podstawie opracowywany jest kalendarz szczepień?
Zalecenia merytoryczne dotyczące Programu Szczepień Ochronnych przygotowują Rada Sanitarno-Epidemiologiczna przy Głównym Inspektorze Sanitarnym oraz Zespół ds. Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia.
Przy opracowywaniu programu uwzględniane są krajowe dane epidemiologiczne dotyczące zakażeń i zachorowań, a także rekomendacje międzynarodowe, m.in. Europejskiego Centrum Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC) oraz Światowej Organizacji Zdrowia (WHO).
Szczegółowe wytyczne Programu Szczepień Ochronny na 2027 r. dostępne są: TUTAJ.
Główne wnioski
- Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok został opublikowany 30 października 2026 r. w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia.
- Szczepienia przeciw HPV nadal figurują jako zalecane, mimo wcześniejszych zapowiedzi wprowadzenia obowiązku od 1 stycznia 2027 roku dla dzieci w wieku 9-15 lat.
- Projekt rozporządzenia dotyczącego obowiązkowych szczepień przeciw HPV pozostaje w procesie legislacyjnym. Termin wprowadzenia zmian nie został ostatecznie przesądzony.
- Kalendarz szczepień na 2027 rok obejmuje szczepienia obowiązkowe dla dzieci i młodzieży oraz zalecane dla różnych grup wiekowych, w tym dorosłych w wieku 19-49 lat, 50-64 lata i 65 lat oraz starszych.
Źródło:
- https://dziennikmz.mz.gov.pl/legalact/2026/77/
