Zaledwie 53 proc. Polek odwiedza ginekologa profilaktycznie, nawet jeśli nie odczuwa żadnych dolegliwości. Ponad jedna czwarta zgłasza się do specjalisty wyłącznie wtedy, gdy pojawia się konkretny problem zdrowotny, a 11 proc. w ogóle nie korzysta z konsultacji ginekologicznych. Takie wnioski płyną z badania „Dobry plan na zdrowie ginekologiczne – przez całe życie”, przeprowadzonego na zlecenie Szpitala Medicover. Wyniki pokazują również istotne luki w wiedzy Polek na temat profilaktyki raka szyjki macicy, endometriozy oraz możliwości wsparcia ze strony położnych.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak często Polki korzystają z profilaktycznych wizyt ginekologicznych i dlaczego 11 proc. kobiet w ogóle nie chodzi do ginekologa.
- Jakie są najważniejsze badania profilaktyczne na różnych etapach życia kobiety, w tym test HPV HR, cytologię, USG piersi i mammografię.
- Jakie luki w wiedzy Polek dotyczą profilaktyki raka szyjki macicy, endometriozy i ginekologii estetycznej, na podstawie badania Szpitala Medicover.
- Jaką rolę odgrywają położne w opiece nad zdrowiem kobiet i dlaczego ich kompetencje wykraczają poza opiekę nad ciążą, porodem i połogiem.
Profilaktyka ginekologiczna w Polsce. Co pokazuje badanie Szpitala Medicover?
Regularne konsultacje ginekologiczne, badania przesiewowe i odpowiednio wczesna diagnostyka mają istotne znaczenie dla zdrowia kobiet. Tymczasem wyniki badania przeprowadzonego na zlecenie Szpitala Medicover wskazują, że profilaktyka nadal nie jest powszechnym elementem dbania o zdrowie ginekologiczne. Z badania „Dobry plan na zdrowie ginekologiczne – przez całe życie” wynika, że:
- 53 proc. Polek odwiedza ginekologa również profilaktycznie, nawet jeśli nie występują żadne dolegliwości.
- 28 proc. kobiet zgłasza się do specjalisty wyłącznie z powodu objawów lub konkretnej potrzeby zdrowotnej.
- 11 proc. respondentek deklaruje, że w ogóle nie chodzi do ginekologa.
Dane wskazują na potrzebę wzmacniania edukacji zdrowotnej oraz upowszechniania opieki profilaktycznej. Jednocześnie pokazują, jak ważne jest dostosowanie zakresu świadczeń do wieku, stanu zdrowia i indywidualnych potrzeb pacjentek.
Wyniki badania pokazują, że kobiety potrzebują różnych form wsparcia zdrowotnego na różnych etapach życia. To przypomnienie, jak istotną rolę odgrywa dobrze zorganizowana opieka obejmująca profilaktykę, diagnostykę, konsultacje specjalistyczne oraz edukację zdrowotną, które wzajemnie się uzupełniają. Tak rozumiemy rolę centrum kompetencyjnego zdrowia kobiet: jako miejsca, które łączy wiedzę i doświadczenie ekspertów z różnych obszarów, pozwalając spojrzeć na zdrowie kobiety całościowo i zapewnić jej odpowiednie wsparcie na kolejnych etapach życia. Zdrowie kobiety zmienia się wraz z nią – dlatego opieka powinna podążać za tymi zmianami. – mówi lek. Krzysztof Przyśliwski, Dyrektor Medyczny Szpitala Medicover.
Jakie badania ginekologiczne wykonywać w poszczególnych etapach życia?
Profilaktyka ginekologiczna powinna uwzględniać zmieniające się potrzeby zdrowotne kobiet. Inne znaczenie mają badania wykonywane w okresie dojrzewania, inne w wieku rozrodczym, a jeszcze inne w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie.
Profilaktyka ginekologiczna nie jest jednym pakietem badań na całe życie. To plan, który zmienia się wraz z wiekiem, stanem zdrowia i potrzebami kobiety – mówi dr n. med. Ewa Kurowska, specjalistka ginekologii i położnictwa ze Szpitala Medicover – Warto znać kilka konkretnych punktów tego planu. Kobiety w wieku 20-29 lat powinny pamiętać o cytologii co trzy lata oraz comiesięcznym samobadaniu piersi. Od 25. roku życia warto korzystać z programu badań przesiewowych raka szyjki macicy opartego na teście HPV HR. Przy obfitych miesiączkach warto wykonać morfologię i oznaczyć ferrytynę, aby sprawdzić, czy nie doszło do niedokrwistości lub niedoboru żelaza. Kobiety planujące ciążę powinny wykonać odpowiednio dobrane badania przedkoncepcyjne. Po trzydziestce pamiętajmy o corocznym USG piersi, a od 45. roku -o mammografii. To ramy, a nie jedna recepta dla wszystkich – zakres i terminy badań lekarz dobiera do stanu zdrowia, dotychczasowych wyników i potrzeb kobiety, a także historii chorób w rodzinie. W praktyce oznacza to współpracę różnych specjalistów oraz dobór badań i konsultacji odpowiednich do etapu życia oraz indywidualnej sytuacji zdrowotnej pacjentki.
Warto podkreślić, że częstotliwość badań powinna wynikać z aktualnych zaleceń, indywidualnego ryzyka oraz kwalifikacji lekarskiej. Samobadanie piersi może pomagać w zauważaniu zmian, ale nie zastępuje badań obrazowych. Z kolei wskazania do USG piersi ustala się indywidualnie, a nie wyłącznie na podstawie wieku.
Test HPV HR w profilaktyce raka szyjki macicy. Nie wszystkie Polki znają jego znaczenie
Jednym z najważniejszych elementów profilaktyki ginekologicznej jest zapobieganie rakowi szyjki macicy. Istotną rolę odgrywają szczepienia przeciwko wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), badania przesiewowe oraz odpowiednie postępowanie w przypadku wykrycia zmian przednowotworowych. W Polsce kobiety w wieku 25–64 lat mogą korzystać z programu profilaktyki raka szyjki macicy, w którym wykorzystuje się test HPV HR. Badanie pozwala wykryć zakażenie typami wirusa HPV o wysokim potencjale onkogennym.
Jednak świadomość jego zastosowania pozostaje niewystarczająca. W badaniu Szpitala Medicover 26 proc. respondentek nie wskazało raka szyjki macicy jako nowotworu, w którego profilaktyce wykorzystuje się test HPV HR. Największe luki w wiedzy odnotowano w grupie kobiet w wieku 18–24 lat. Wśród najmłodszych respondentek odsetek odpowiedzi nieprawidłowych lub „nie wiem” wyniósł 35 proc. Wyniki wskazują na znaczenie edukacji dotyczącej zakażeń HPV, szczepień ochronnych i badań przesiewowych, szczególnie wśród młodych kobiet.
Endometrioza może występować na różnych etapach życia
Endometrioza jest przewlekłą chorobą, która może powodować silne dolegliwości bólowe, wpływać na płodność i znacząco obniżać jakość życia. Chociaż świadomość jej istnienia jest stosunkowo wysoka, wiedza o przebiegu choroby pozostaje niepełna. 79 proc. respondentek słyszało o endometriozie, jednak spośród tej grupy tylko 51 proc. uznało za prawdziwe stwierdzenie, że choroba może dotyczyć zarówno dziewczynek przed pierwszą miesiączką, jak i kobiet po menopauzie.
Według szacunków WHO endometrioza dotyczy około jednej na dziesięć kobiet w wieku rozrodczym. W Polsce to nawet 2 mln kobiet – mówi dr n. med. Joanna Jacko, specjalistka ginekologii i położnictwa, ekspertka leczenia endometriozy ze Szpitala Medicover – Choroba może dawać o sobie znać na różnych etapach życia. Aż 66 proc. pacjentek z endometriozą zgłaszało występowanie objawów przed ukończeniem 20. roku życia. Objawy mogą pojawiać się przed pierwszą miesiączką, a menopauza nie zawsze oznacza ich ustąpienie – 6 proc. kobiet po menopauzie nadal cierpi na aktywną postać endometriozy.
Leczenie endometriozy wymaga indywidualnego podejścia
Postępowanie terapeutyczne zależy między innymi od nasilenia objawów, wieku pacjentki, planów prokreacyjnych oraz dotychczasowego leczenia.
Planując leczenie zawsze musimy myśleć długofalowo – dodaje dr Jacko – Zależnie od wskazań możemy stosować farmakoterapię, a także leczenie operacyjne. Warto omówić potrzeby pacjentki w zakresie fizjoterapii i wsparcia psychologicznego oraz jej styl życia, w tym aktywność fizyczną i odżywianie. Z młodymi pacjentkami należy rozmawiać o możliwym wpływie choroby na płodność i dostępnych formach pomocy. Z kolei przebyta endometrioza nie wyklucza automatycznie menopauzalnej terapii hormonalnej.
Kompleksowa opieka nad pacjentką z endometriozą może zatem wymagać współpracy ginekologa, fizjoterapeuty, psychologa i innych specjalistów.
Ginekologia estetyczna i regeneracyjna. Co wiedzą o niej Polki?
Badanie Szpitala Medicover objęło również zagadnienia związane z ginekologią estetyczną i regeneracyjną. 61 proc. respondentek zetknęło się z pojęciem ginekologii estetycznej. Najczęściej deklarowały to kobiety w wieku 45–54 lat, a najrzadziej respondentki w wieku 18–24 lat. Wśród kobiet znających to określenie jako możliwe powody konsultacji związanych z wyglądem okolic intymnych wskazywano:
- Zmiany pozostałe po porodzie, w tym blizny – 77 proc.
- Chęć zmiany kształtu, wielkości lub asymetrii okolic intymnych – 73 proc.
- Zmiany wyglądu związane z wiekiem lub masą ciała – 58 proc.
Jak podkreślają eksperci, konsultacje w tym obszarze nie zawsze dotyczą wyłącznie wyglądu. Pacjentki mogą zgłaszać również dolegliwości wpływające na codzienne funkcjonowanie.
W ginekologii estetycznej i regeneracyjnej mówimy o trzech wymiarach: zdrowiu, komforcie i jakości życia. Punktem wyjścia jest prawidłowe rozpoznanie problemu i jego przyczyny, a celem pomocy – złagodzenie dolegliwości i poprawa codziennego funkcjonowania. Kobiety rzadko zgłaszają się wyłącznie po zmianę wyglądu. Do konsultacji skłaniają je przede wszystkim objawy: suchość i ból przy współżyciu, wysiłkowe nietrzymanie moczu, dolegliwości związane z bliznami po porodzie czy dyskomfort podczas uprawiania sportu. Pacjentki mówią również o utracie pewności siebie i wpływie tych problemów na relację z własnym ciałem oraz życie seksualne – mówi lek. Katarzyna Pietuch, specjalistka ginekologii i położnictwa, ekspertka ginekologii estetycznej w Szpitalu Medicover.
W zależności od rozpoznania pomoc może obejmować farmakoterapię, fizjoterapię uroginekologiczną lub leczenie zabiegowe. Wybór metody powinien uwzględniać jej skuteczność, bezpieczeństwo oraz potrzeby pacjentki.
Położna nie tylko podczas ciąży. Polki rzadko korzystają z jej wsparcia
Jednym z istotnych wniosków badania jest ograniczona znajomość kompetencji położnych poza opieką okołoporodową. Aż 82 proc. respondentek kojarzy pracę położnej przede wszystkim z ciążą, porodem i połogiem. Znacznie rzadziej wskazywano inne obszary jej działalności:
- 43 proc. – profilaktyka i zdrowie ginekologiczne.
- 28 proc. – zdrowie seksualne i planowanie rodziny.
- 27 proc. – wsparcie w okresie menopauzy.
Co więcej, tylko 12 proc. badanych kobiet kiedykolwiek skorzystało z pomocy położnej w sprawie niezwiązanej z ciążą, porodem lub połogiem.
Te wyniki pokazują, że warto szerzej mówić o możliwościach wsparcia, jakie kobiety mogą uzyskać od położnej – mówi mgr Jeannette Kalyta, położna ze Szpitala Medicover – Towarzyszymy pacjentkom na różnych etapach życia: od dojrzewania, przez planowanie rodziny i macierzyństwo, po menopauzę i późniejsze lata. Ważną częścią naszej pracy jest edukacja dotycząca profilaktyki, zdrowia intymnego i planowania rodziny, a także opieka po zabiegach ginekologicznych. Pomagamy kobietom zrozumieć zmiany zachodzące w organizmie i odnaleźć się w nowych sytuacjach zdrowotnych.
Wyniki wskazują na potrzebę lepszego informowania pacjentek o kompetencjach położnych i ich roli w interdyscyplinarnej opiece nad zdrowiem kobiet.
O Szpitalu Medicover
Szpital Medicover to wielospecjalistyczna placówka medyczna działająca od 2009 roku na warszawskim Wilanowie. Dysponuje ponad 170 łóżkami oraz specjalistycznymi oddziałami, w tym intensywnej opieki medycznej, intensywnej opieki kardiologicznej i intensywnej opieki nad noworodkiem. Szpital zapewnia kompleksową opiekę medyczną, łącząc doświadczenie lekarzy, pielęgniarek i położnych z nowoczesnymi technologiami diagnostycznymi i terapeutycznymi.
Placówka wykorzystuje zaawansowane rozwiązania chirurgiczne, w tym system robotyczny da Vinci oraz laparoskopię 3D, stosowaną m.in. w operacyjnym leczeniu zaawansowanej endometriozy. W kardiologii wykorzystywane są systemy nawigacyjne CARTO 3 i EnSite Precision, wspierające zabiegi ablacji zaburzeń rytmu serca. Szpital posiada certyfikat ISO 9001:2015 oraz akredytację Ministerstwa Zdrowia. Klinika Położnictwa Szpitala Medicover regularnie zajmuje wysokie miejsca w ogólnopolskim i wojewódzkim rankingu „Gdzie Rodzić po Ludzku”, organizowanym przez Fundację Rodzić po Ludzku.
Główne wnioski
- Tylko 53 proc. Polek odwiedza ginekologa profilaktycznie, nawet jeśli nie odczuwa dolegliwości. Z badania przeprowadzonego na zlecenie Szpitala Medicover wynika, że 28 proc. kobiet zgłasza się wyłącznie z konkretną potrzebą zdrowotną, a 11 proc. w ogóle nie chodzi do ginekologa.
- Profilaktyka ginekologiczna powinna zmieniać się wraz z wiekiem i potrzebami kobiety. Ważną rolę odgrywają badania przesiewowe raka szyjki macicy, w tym test HPV HR dostępny w polskim programie dla kobiet w wieku 25–64 lat. Tymczasem 26 proc. respondentek nie wskazało prawidłowo jego zastosowania w profilaktyce tego nowotworu.
- Endometrioza pozostaje chorobą, której przebieg nie jest w pełni rozumiany przez pacjentki. Chociaż 79 proc. badanych słyszało o endometriozie, tylko 51 proc. z tej grupy wiedziało, że może ona dotyczyć również dziewczynek przed pierwszą miesiączką i kobiet po menopauzie. Według szacunków WHO choroba dotyczy około 10 proc. kobiet w wieku rozrodczym.
- Kompetencje położnych wykraczają daleko poza opiekę okołoporodową. Mimo że mogą wspierać kobiety w profilaktyce, zdrowiu seksualnym, planowaniu rodziny i menopauzie, tylko 12 proc. respondentek kiedykolwiek korzystało z ich pomocy w sprawach niezwiązanych z ciążą, porodem lub połogiem.
Źródło:
- Materiał prasowy
