Ograniczenie używania tytoniu i nikotyny, eliminacja raka szyjki macicy oraz zapobieganie chorobie otyłościowej jako czynnikowi ryzyka nowotworów – to trzy główne tematy 2nd European Summit on Cancer Prevention and Control. Szczyt odbył się 16 września 2026 r. w Narodowym Instytucie Onkologii w Warszawie z udziałem ministry zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy. Rozmawiano również o badaniach przesiewowych w kierunku raka płuca oraz profilaktyce HPV.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie trzy obszary uznano za główne wyzwania profilaktyki nowotworów w Polsce.
- Jak ma być realizowany cel pierwszego pokolenia wolnego od tytoniu.
- Jak zmienia się profilaktyka raka płuca i raka szyjki macicy.
- Jak zmieniła się struktura osób korzystających z pomocy Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym.
Trzy wyzwania dla profilaktyki nowotworów
2nd European Summit on Cancer Prevention and Control zgromadził przedstawicieli Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), Parlamentu Europejskiego, Sejmu i Senatu RP, Narodowego Funduszu Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, ekspertów i organizacje społeczne.
Wydarzenie było kontynuacją rozmów o profilaktyce nowotworów rozpoczętych przez Narodowy Instytut Onkologii i Ministerstwo Zdrowia podczas polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej.
– Profilaktyka nowotworów jest jedną z najważniejszych inwestycji w zdrowie naszych społeczeństw. Ratuje życie, ogranicza nierówności w zdrowiu i pozwala efektywniej wykorzystywać zasoby systemu ochrony zdrowia – powiedziała ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.
Program szczytu koncentrował się na trzech obszarach: ograniczaniu używania wyrobów tytoniowych i nikotynowych, eliminacji raka szyjki macicy oraz zapobieganiu chorobie otyłościowej jako czynnikowi ryzyka nowotworów złośliwych.
Pierwsze pokolenie wolne od tytoniu
Jednym z omawianych celów jest pierwsze pokolenie wolne od tytoniu. Dane dotyczące młodzieży pokazują jednak skalę wyzwania. Według badania Global Youth Tobacco Survey z 2022 r. wśród uczniów w wieku 13-15 lat 11,7% paliło papierosy, 22,3% używało e-papierosów, a 10% – podgrzewanych wyrobów tytoniowych.
Osiągnięcie tego celu wymaga ograniczania inicjacji nikotynowej, egzekwowania przepisów dotyczących dostępności i promocji tych produktów oraz zapewnienia młodym osobom profesjonalnego wsparcia w wychodzeniu z uzależnienia.
Podczas szczytu obchodzono również 30-lecie Ogólnopolskiej Telefonicznej Poradni Pomocy Palącym, która obsługuje około 7,5 tys. połączeń rocznie. Z tej okazji medal otrzymała Irena Przepiórka-Rościńska.
Dane Poradni pokazują zmianę sposobów używania nikotyny. W 2021 r. tradycyjne papierosy paliło 92% zgłaszających się osób, a w 2025 r. – 66,5%. W tym samym czasie udział użytkowników e-papierosów wzrósł z 3% do 16,7%, a podgrzewanych wyrobów tytoniowych z 0,5% do 6,5%. W 2025 r. 2% korzystających z pomocy używało także saszetek nikotynowych.
Ogólnokrajowy screening raka płuca
Podczas szczytu ministra zdrowia poinformowała również o wprowadzaniu ogólnokrajowego programu badań przesiewowych w kierunku raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej. Program ma umożliwić wcześniejsze wykrywanie choroby i zwiększać szanse pacjentów na skuteczne leczenie.
Zmiany dotyczą także profilaktyki raka szyjki macicy. Została ona rozszerzona o test molekularny wykrywający DNA wysokoonkogennych typów wirusa HPV. W połączeniu ze szczepieniami przeciw HPV ma to przybliżać Polskę do eliminacji raka szyjki macicy.
„Profilaktyka – podaj dalej”
Ministerstwo Zdrowia ogłosiło wrzesień Miesiącem Profilaktyki. Szczyt był częścią kampanii „Profilaktyka – podaj dalej”, zainaugurowanej 2 września 2026 r., która zachęca do dbania o własne zdrowie i motywowania do profilaktyki innych osób.
Podczas wydarzenia uruchomiono także pilotaż programu mentoringowego M4S Public Health, realizowanego wspólnie z Fundacją Mentors4Starters. Ma on połączyć rozwijających się specjalistów zdrowia publicznego z doświadczonymi ekspertami.
Główne wnioski
- Podczas 2nd European Summit on Cancer Prevention and Control wskazano trzy główne obszary profilaktyki nowotworów: ograniczenie używania tytoniu i nikotyny, eliminację raka szyjki macicy oraz zapobieganie chorobie otyłościowej.
- Według Global Youth Tobacco Survey z 2022 r. 22,3% uczniów w wieku 13-15 lat używało e-papierosów, 11,7% paliło papierosy, a 10% korzystało z podgrzewanych wyrobów tytoniowych.
- Polska wprowadza ogólnokrajowy program badań przesiewowych raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej.
- Profilaktykę raka szyjki macicy rozszerzono o test molekularny wykrywający DNA wysokoonkogennych typów HPV, który wraz ze szczepieniami ma przybliżać Polskę do eliminacji tego nowotworu.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/zdrowie/polska-wzmacnia-profilaktyke-nowotworow-pierwsze-pokolenie-wolne-od-tytoniu-eliminacja-raka-szyjki-macicy-i-srodowisko-wspierajace-zdrowe-wybory
