Od 1 sierpnia 2026 r. program profilaktyki raka szyjki macicy finansowany przez Narodowy Fundusz Zdrowia działa według nowych zasad. Tradycyjna cytologia została zastąpiona testem molekularnym HPV HR, który stał się jedynym badaniem wykonywanym w ramach programu.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego od 1 sierpnia 2026 r. test HPV HR zastąpił tradycyjną cytologię w programie NFZ.
- Jak zmieniło się zainteresowanie kobiet badaniami profilaktycznymi po wprowadzeniu nowej metody.
- Gdzie można wykonać bezpłatny test HPV HR i jak zapisać się na badanie.
- Jak działa diagnostyka oparta na teście HPV HR i badaniu LBC.
Od 1 sierpnia test HPV HR jedynym badaniem w programie
Od 1 sierpnia 2026 r. wszystkie kobiety korzystające z programu profilaktyki raka szyjki macicy będą wykonywać test molekularny HPV HR. Badanie zastępuje dotychczasową cytologię konwencjonalną jako podstawową metodę przesiewową finansowaną przez NFZ.
Zmiana kończy etap przejściowy, w którym pacjentki mogły korzystać zarówno z nowego testu, jak i tradycyjnej cytologii. Wymazy pobrane do 31 lipca w ramach cytologii będą jeszcze oceniane i rozliczane do 31 sierpnia 2026 r.
Coraz więcej kobiet korzysta z programu profilaktycznego
Statystyki NFZ wskazują na rosnące zainteresowanie nowym modelem badań. W pierwszym półroczu 2026 r. z programu skorzystało 450 509 kobiet. Spośród nich 412 419 wykonało test HPV HR, natomiast tradycyjną cytologię wybrało 38 090 pacjentek.
Liczba wykonanych testów HPV HR w ciągu zaledwie sześciu miesięcy była ponad dwukrotnie wyższa niż w całym drugim półroczu 2025 r., kiedy przeprowadzono 205 871 takich badań.
Widoczny jest również wzrost zgłaszalności do programu. W całym 2024 r. badania wykonały 380 922 kobiety, co odpowiadało 11,35% populacji uprawnionej. W pierwszej połowie 2026 r. odsetek ten wzrósł do 14,65%.
Mimo poprawy frekwencji nadal znaczna część kobiet nie korzysta z bezpłatnych badań profilaktycznych.
Blisko dwa tysiące placówek wykonuje badania
Program realizowany jest obecnie w 1979 placówkach w całej Polsce. Badania wykonuje 1676 poradni ginekologiczno-położniczych ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz 303 gabinety położnych podstawowej opieki zdrowotnej.
Do udziału w programie nie jest wymagane skierowanie. Na badanie można zapisać się m.in. przez Centralną e-Rejestrację dostępną w Internetowym Koncie Pacjenta oraz aplikacji mojeIKP.
Test HPV HR wykrywa zakażenie odpowiedzialne za rozwój raka szyjki macicy
Nowy model badań opiera się na diagnostyce molekularnej. W przeciwieństwie do klasycznej cytologii, która polega na ocenie mikroskopowej pobranych komórek, test HPV HR wykrywa materiał genetyczny wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV), odpowiadającego za rozwój niemal wszystkich przypadków raka szyjki macicy.
Jeżeli wynik testu jest dodatni, wykonywane jest badanie cytologiczne na podłożu płynnym (LBC), które pozwala ocenić, czy doszło już do zmian komórkowych wymagających dalszej diagnostyki lub leczenia.
Dane programu pokazują skuteczność nowego modelu
Według danych z 15 lipca 2026 r. na badanie oparte na teście HPV zapisały się 724 462 kobiety, a oceniono już 639 627 wyników.
W 8,25% przypadków wynik testu HPV HR był dodatni. Oznacza to, że u 52 782 kobiet wykonano następnie badanie LBC. Nieprawidłowe zmiany komórkowe potwierdzono u 54% z nich.
Takie postępowanie pozwala identyfikować kobiety wymagające dalszej diagnostyki jeszcze przed rozwojem zaawansowanego nowotworu, zwiększając szanse na skuteczne leczenie.
Główne wnioski
- Od 1 sierpnia 2026 r. test HPV HR jest jedynym badaniem wykonywanym w programie profilaktyki raka szyjki macicy finansowanym przez NFZ.
- W pierwszym półroczu 2026 r. z programu skorzystało 450 509 kobiet, a 412 419 z nich wykonało test HPV HR.
- Odsetek kobiet korzystających z programu wzrósł z 11,35% do 14,65%, jednak nadal wiele uprawnionych pacjentek nie wykonuje badań profilaktycznych.
- Wynik dodatni testu HPV HR uzyskano u 8,25% przebadanych kobiet, a badanie LBC potwierdziło nieprawidłowe zmiany komórkowe u 54% z nich.
Źródło:
- https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/wybierany-przez-tysiace-polek-teraz-standardem-dla-wszystkich-kobiet-,8990.html
