Spadek popularności tradycyjnych papierosów nie oznacza, że problem uzależnienia od nikotyny wśród młodych ludzi zanika. Wyniki trzech badań dotyczących Austrii i Irlandii wskazują na rosnące znaczenie e-papierosów i innych produktów nikotynowych. Wśród irlandzkich 15–16-latków coraz większa część osób używających e-papierosów zaczyna od wapowania, bez wcześniejszego palenia papierosów. Wyniki przedstawiono podczas kongresu Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego (ERS) w Barcelonie.
Zmienia się nie tylko rodzaj produktów zawierających nikotynę, po które sięgają młodzi ludzie. Dane z Austrii wskazują również, że inicjacja palenia następuje obecnie wcześniej niż w starszych pokoleniach. Zdaniem naukowców oznacza to, że ocena problemu wyłącznie na podstawie odsetka osób palących tradycyjne papierosy może nie pokazywać pełnej skali ekspozycji na nikotynę.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak zmienia się używanie nikotyny wśród młodzieży i dlaczego spadek palenia tradycyjnych papierosów nie oznacza końca problemu uzależnienia.
- Jakie są wyniki badań z Austrii i Irlandii pokazujące, jak wzrosła popularność e-papierosów i jednoczesnego używania kilku produktów nikotynowych.
- Dlaczego szczególną uwagę zwraca fakt, że 76,2 proc. irlandzkich nastolatków używających e-papierosów w 2024 roku zaczęło wapować bez wcześniejszego palenia papierosów.
- Dlaczego eksperci ERS wskazują na potrzebę profilaktyki obejmującej wszystkie formy nikotyny, a nie tylko tradycyjne papierosy.
W Austrii mniej osób pali, ale rośnie używanie alternatywnych produktów nikotynowych
Pierwsze badanie, przedstawione przez dr Charmaine Helk-Lim z Ludwig Boltzmann Institute for Lung Health i Sigmund Freud Private University w Wiedniu, objęło 15 056 osób w wieku od 6 do 82 lat. Naukowcy analizowali używanie wyrobów tytoniowych i nikotynowych w latach 2012–2024. W tym okresie odsetek osób palących spadł z 24,2 proc. do 16,3 proc. Jednocześnie używanie alternatywnych produktów nikotynowych, do których zaliczono m.in. e-papierosy, wzrosło z 0 do 17,2 proc.
Jeszcze wyraźniej zwiększył się odsetek osób korzystających z więcej niż jednego produktu tytoniowego lub nikotynowego – z 5,2 proc. do 18,3 proc. Badacze zwrócili również uwagę na wiek inicjacji palenia. Średni wiek rozpoczęcia palenia zmniejszył się z około 20 lat wśród osób urodzonych w latach 30. XX wieku do około 15 lat w pokoleniu urodzonym w latach 2000. Odsetek osób palących przed ukończeniem 18. roku życia wzrósł natomiast z 2,6 do 5,0 proc.
Coraz więcej nastolatków zaczyna od e-papierosów
Drugi zespół, kierowany przez prof. Joan Hanafin z TobaccoFree Research Institute Ireland, przeanalizował dane dotyczące 5265 irlandzkich nastolatków w wieku 15–16 lat w latach 2015, 2019 i 2024. Odsetek palących spadł z 13,9 proc. w 2015 roku do 11,7 proc. w 2024 roku, po wzroście do 14,4 proc. w 2019 roku.
Inaczej wyglądała sytuacja w przypadku e-papierosów. W 2015 roku używało ich 10,1 proc. badanych, w 2019 roku 18,1 proc., a w 2024 roku 15,7 proc. Oznacza to, że choć po szczycie z 2019 roku nastąpił spadek, rozpowszechnienie wapowania pozostawało wyższe niż dziewięć lat wcześniej. Szczególnie istotna jest zmiana dotycząca pierwszego kontaktu z nikotyną. W 2015 roku 50,2 proc. osób wapujących zaczęło używać e-papierosów bez wcześniejszego palenia papierosów. W 2024 roku było to już 76,2 proc.
Sposób użycia nikotyny wśród młodych ludzi dynamicznie się zmienia. Chociaż palenie w niektórych grupach wiekowych spadło w dłuższej perspektywie, młodzi ludzie coraz częściej sięgają po szerszy asortyment produktów nikotynowych, co prowadzi do ogólnego wzrostu spożycia nikotyny i podkreśla potrzebę monitorowania ogólnego spożycia nikotyny, a nie tylko poszczególnych produktów.
W wieku 25 lat e-papierosów używało 38 proc. badanych
Trzecie badanie przeprowadzone przez TobaccoFree Research Institute Ireland objęło 3380 młodych osób i analizowało zmiany w używaniu papierosów oraz e-papierosów między 13. a 25. rokiem życia. Badacze zaobserwowali, że wraz z przechodzeniem od okresu dojrzewania do wczesnej dorosłości generalnie rosło zarówno palenie, jak i wapowanie. W wieku 25 lat 38 proc. badanych używało e-papierosów, a 25 proc. paliło papierosy.
Najrzadziej po tradycyjne papierosy w wieku 25 lat sięgały osoby, które wcześniej nigdy nie paliły. Wyniki wskazują więc, że dla oceny ekspozycji młodych ludzi na nikotynę coraz mniej wystarczające jest analizowanie wyłącznie tradycyjnego palenia. Znaczenie mają również e-papierosy, podgrzewany tytoń, saszetki nikotynowe oraz jednoczesne korzystanie z kilku produktów.
ERS: potrzebne podejście obejmujące wszystkie formy nikotyny
Dr Filippos Filippidis, przewodniczący Tobacco Control Committee ERS z Imperial College London, który nie uczestniczył w badaniach, zwrócił uwagę, że nikotyna ma silne właściwości uzależniające, a e-papierosy są na rynku znacznie krócej niż tradycyjne papierosy. Te badania, dotyczące palenia i waporyzacji w Austrii i Irlandii, pokazują, jak korzyści, jakie osiągnęliśmy w zakresie zmniejszenia liczby palaczy, mogą być teraz zagrożone przez wzrost uzależnienia od e-papierosów i innych produktów nikotynowych, zwłaszcza wśród dzieci, młodzieży i młodych dorosłych. Badania te wskazują również na wzrost „podwójnego użycia”, co może utrudniać rzucanie palenia i wdrażanie polityki kontroli tytoniu.
Zdaniem badaczy działania profilaktyczne powinny zatem uwzględniać nie tylko papierosy, ale cały rynek produktów dostarczających nikotynę.
Spadek palenia nie oznacza końca problemu uzależnienia od nikotyny
Dane z Austrii i Irlandii pokazują zmianę struktury używania nikotyny wśród młodych ludzi. Tradycyjne palenie w części analizowanych grup traci na popularności, jednak równolegle znaczącą rolę odgrywają e-papierosy i inne produkty nikotynowe. Szczególną uwagę zwraca fakt, że wśród irlandzkich nastolatków wapujących coraz większa część rozpoczyna kontakt z nikotyną właśnie od e-papierosów. Wyniki trzech badań wskazują więc, że działania zdrowia publicznego powinny koncentrować się na całkowitej ekspozycji młodych ludzi na nikotynę, a nie wyłącznie na ograniczaniu palenia tradycyjnych papierosów.
Główne wnioski
- W Austrii w latach 2012–2024 odsetek osób palących spadł z 24,2 proc. do 16,3 proc., ale używanie alternatywnych produktów nikotynowych wzrosło z 0 do 17,2 proc.
- Wśród irlandzkich 15–16-latków odsetek osób używających e-papierosów wzrósł z 10,1 proc. w 2015 roku do 15,7 proc. w 2024 roku. Jednocześnie 76,2 proc. wapujących nastolatków w 2024 roku zaczęło od e-papierosów bez wcześniejszego palenia.
- Badanie obejmujące 3380 młodych osób wykazało, że w wieku 25 lat 38 proc. badanych używało e-papierosów, a 25 proc. paliło papierosy.
- Zdaniem badaczy i ekspertów Europejskiego Towarzystwa Chorób Układu Oddechowego (ERS) spadek palenia papierosów nie oznacza zmniejszenia problemu uzależnienia od nikotyny. Profilaktyka powinna obejmować e-papierosy oraz inne produkty nikotynowe, szczególnie wśród dzieci i młodzieży.
Źródło:
- European Respiratory Society
