Zainteresowanie terapeutycznym potencjałem substancji psychodelicznych w ostatnich latach rośnie w niezwykle szybkim tempie. Coraz więcej badań wskazuje, że związki takie jak psylocybina czy LSD mogą przynosić korzyści w leczeniu depresji, zaburzeń lękowych czy zespołu stresu pourazowego. Jednocześnie mechanizmy działania tych substancji w mózgu wciąż pozostają częściowo niejasne.
Nowe badanie opublikowane w czasopiśmie Nature Medicine dostarcza jednych z najbardziej kompleksowych danych na temat neurobiologicznych efektów psychodelików. Międzynarodowe konsorcjum naukowców, kierowane przez badaczy z Uniwersytetu McGilla, przeprowadziło największą dotychczas analizę obrazowania mózgu po zastosowaniu kilku różnych substancji psychodelicznych. Wyniki wskazują, że mimo różnic chemicznych wiele z tych związków wywołuje zaskakująco podobne wzorce aktywności neuronalnej.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie pięć substancji psychodelicznych – psylocybina, LSD, meskalina, DMT i ayahuasca – wykazuje podobny wpływ na funkcjonowanie mózgu, mimo różnic w budowie chemicznej
- Jakie dwie kluczowe zmiany w aktywności neuronalnej wywołują psychodeliki i dlaczego mogą one wpływać na percepcję oraz procesy poznawcze
- Dlaczego metaanaliza obejmująca ponad 500 sesji obrazowania mózgu u 267 uczestników jest uznawana za największe badanie tego typu
- W jaki sposób nowe odkrycia mogą przyczynić się do rozwoju terapii psychiatrycznych, w tym leczenia depresji, zaburzeń lękowych czy PTSD
Pięć różnych substancji, podobny wpływ na mózg
Badanie objęło analizę działania pięciu znanych substancji psychodelicznych:
- psylocybiny,
- LSD,
- meskaliny,
- DMT,
- ayahuaski.
Choć każdy z tych związków ma odmienną strukturę chemiczną i historię stosowania, naukowcy wykazali, że wpływają one na mózg w bardzo podobny sposób:
To przełom w naszym myśleniu o narkotykach psychodelicznych – powiedział starszy autor, Danilo Bzdok, adiunkt w Katedrze Inżynierii Biomedycznej Uniwersytetu McGill i Katedra Sztucznej Inteligencji Kanadyjskiego Centrum Badań nad CIFAR w Mila. Po raz pierwszy pokazujemy, że istnieje wspólny mianownik dla narkotyków, które obecnie uważamy za zupełnie odrębne.
Odkrycie to ma istotne znaczenie dla rozwoju nowych terapii psychiatrycznych, ponieważ wskazuje na wspólny mechanizm działania potencjalnych leków.
Dwie kluczowe zmiany w funkcjonowaniu mózgu
Metaanaliza wykazała, że psychodeliki wywołują dwa główne efekty neurobiologiczne.
Osłabienie wewnętrznej komunikacji sieci mózgowych
W zdrowym mózgu różne systemy neuronalne komunikują się przede wszystkim w obrębie własnych struktur. Dzięki temu funkcjonują w sposób uporządkowany i przewidywalny. Pod wpływem psychodelików połączenia te ulegają osłabieniu. W rezultacie sieci mózgowe stają się mniej sztywne i bardziej elastyczne.
To zjawisko może tłumaczyć, dlaczego doświadczenia psychodeliczne często wiążą się z intensywnymi zmianami percepcji, emocji oraz sposobu myślenia.
Zwiększona komunikacja między różnymi sieciami mózgowymi
Drugim efektem jest zwiększona komunikacja między różnymi sieciami mózgowymi. Zazwyczaj poszczególne sieci neuronowe są od siebie względnie odseparowane. Psychodeliki powodują jednak zwiększenie przepływu informacji między nimi.
Ten efekt, określany jako „przesłuch” między sieciami mózgowymi, może prowadzić do pojawienia się halucynacji, nowych skojarzeń czy nietypowych doznań sensorycznych. Jednocześnie właśnie ten mechanizm może odpowiadać za potencjalne działanie terapeutyczne tych substancji, ponieważ umożliwia reorganizację wzorców aktywności neuronalnej.
Największa metaanaliza badań nad psychodelikami
Autorzy badania przeprowadzili szeroko zakrojoną analizę danych neuroobrazowych z różnych ośrodków badawczych. W badaniu wykorzystano:
- 11 zestawów danych neuroobrazowych,
- ponad 500 sesji obrazowania mózgu,
- dane od 267 uczestników.
To czyni analizę jedną z największych w historii badań nad działaniem psychodelików na mózg. Badania tego typu są zazwyczaj prowadzone na znacznie mniejszą skalę, często obejmując jedynie kilkunastu lub kilkudziesięciu uczestników. Wynika to zarówno z wysokich kosztów badań neuroobrazowych, jak i z restrykcyjnych regulacji prawnych dotyczących tych substancji.
Dzięki takiemu podejściu możemy spojrzeć na całą społeczność naukową z szerszej perspektywy – powiedział Bzdok.
Renesans badań nad psychodelikami po dekadach stagnacji
Obecne zainteresowanie substancjami psychodelicznymi stanowi wyraźny kontrast wobec sytuacji sprzed kilku dekad. W latach 70. XX wieku badania nad psychodelikami zostały niemal całkowicie wstrzymane. Autorzy określają ten okres mianem „zimy badań psychodelicznych”. Wynikało to głównie z kryminalizacji tych substancji oraz ich silnego powiązania z kontrkulturą. Dopiero rozwój nowoczesnych metod neuroobrazowania oraz rosnące potrzeby w zakresie leczenia zaburzeń psychicznych doprowadziły do ponownego zainteresowania tą dziedziną.
Na przykład wiele terapii farmakologicznych stosowanych w leczeniu depresji niewiele się zmieniło w ciągu ostatnich dekad. Substancje psychodeliczne mogą stanowić najbardziej obiecującą zmianę w leczeniu zdrowia psychicznego od lat 80. – powiedział Bzdok.
Możliwe zastosowania w psychiatrii
W ostatnich latach liczne badania kliniczne wskazują, że psychodeliki mogą być pomocne w leczeniu:
- depresji opornej na leczenie,
- zaburzeń lękowych,
- zespołu stresu pourazowego (PTSD),
- uzależnień.
Choć badania kliniczne wciąż trwają, coraz więcej ekspertów uważa, że kontrolowane stosowanie tych substancji w warunkach medycznych może stanowić ważne uzupełnienie współczesnej psychiatrii. Nowa metaanaliza dostarcza ważnych danych, które pomagają lepiej zrozumieć mechanizmy działania tych związków i mogą ułatwić projektowanie przyszłych terapii.
Główne wnioski
- Międzynarodowa metaanaliza opublikowana w Nature Medicine, prowadzona przez naukowców z Uniwersytetu McGilla, objęła dane z 11 zestawów badań neuroobrazowych i ponad 500 sesji obrazowania mózgu u 267 uczestników.
- Badanie wykazało, że psylocybina, LSD, meskalina, DMT i ayahuasca wywołują podobny wzorzec aktywności neuronalnej, mimo że są chemicznie odmiennymi związkami.
- Psychodeliki powodują osłabienie komunikacji wewnątrz poszczególnych sieci mózgowych oraz jednocześnie zwiększają przepływ informacji między różnymi sieciami neuronalnymi, co może wyjaśniać ich wpływ na percepcję i świadomość.
- Według autora badania Danilo Bzdoka odkrycie wspólnego mechanizmu działania psychodelików może pomóc w opracowaniu nowych metod leczenia zaburzeń psychicznych i stanowić punkt odniesienia dla przyszłych badań klinicznych.
Źródło:
- https://www.nature.com/articles/s41591-026-04287-9
- https://www.mcgill.ca/newsroom/channels/news/largest-ever-study-psychedelics-could-help-advance-their-use-treating-mental-health-disorders-372257
W artykule jest zasadniczy błąd. Napisano w nim, że „Psychodeliki powodują osłabienie komunikacji wewnątrz poszczególnych sieci mózgowych”, podczas gdy sama publikacja w Nature jasno komunikuje, że zaobserwowano zjawisko zwiększonej komunikacji między poszczególnymi obszarami mózgu.
Dzień dobry,
artykuł był pisany na podstawie informacji prasowej podanej na stronie McGill University (link w źródle), w którym mowa jest o dwóch mierzalnych zmianach w mózgu. Oczywiście, jak to zaznaczono w artykule, drugim efektem neuronalnym „jest zwiększona komunikacja między różnymi sieciami mózgowymi”. Pozdrawiam