Sezon jesienno-zimowy to czas wzmożonego ryzyka dla osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego. Niskie temperatury, infekcje układu oddechowego oraz inne czynniki charakterystyczne dla tej pory roku mogą prowadzić do zaostrzenia istniejących schorzeń, a nawet wywołać zawały serca czy udary mózgu. Eksperci kampanii „Akcja Kardioprotekcja” ostrzegają i podpowiadają, jak zadbać o swoje zdrowie w trudnych warunkach pogodowych.
Jak niskie temperatury wpływają na układ krążenia?
W miesiącach zimowych liczba zdarzeń sercowo-naczyniowych, takich jak zawały serca czy udary mózgu, znacząco wzrasta. Według metaanalizy 23 prac naukowych opublikowanej w styczniu 2024 roku w Frontiers in Neurology, zimno powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, co prowadzi do wzrostu ciśnienia tętniczego krwi – jednego z kluczowych czynników ryzyka.
Jak tłumaczy prof. Piotr Jankowski z Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Medicum:
Każdy człowiek inaczej reaguje na zimno. Wpływ niskiej temperatury na choroby sercowo-naczyniowe zależy przede wszystkim od wieku, płci i chorób współistniejących. Osoby w grupie ryzyka szczególnie powinny unikać przebywania w ekstremalnie niskich temperaturach, jak również wykonywania w tym okresie intensywnego wysiłku fizycznego, szczególnie w porannych godzinach.
Infekcje jako dodatkowe zagrożenie
Chłodne miesiące to również czas zwiększonego ryzyka infekcji układu oddechowego, takich jak grypa, paragrypa, zakażenie koronawirusem, czy wirusem RS. Badania polskich naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu, opublikowane w 2022 roku w „Biomedicines” wykazały, że infekcje te mogą nie tylko zaostrzać chorobę wieńcową i niewydolność serca, ale także prowadzić do zdarzeń sercowych, w tym zawałów serca.
W jednym z badań szkockich ustalono, że w pierwszym tygodniu po przebyciu wirusowej infekcji ryzyko zawału serca jest aż sześciokrotnie wyższe, a ryzyko udaru pozostaje podwyższone przez miesiąc.
Oto mechanizmy wpływu infekcji na serce:
- Nasilenie reakcji zapalnych destabilizuje blaszki miażdżycowe, prowadząc do ich pęknięcia i blokady przepływu krwi.
- Podwyższenie poziomu prozapalnych związków sprzyja krzepliwości krwi i tworzeniu zakrzepów.
- Pobudzenie układu współczulnego zwiększa ciśnienie tętnicze krwi i przyspiesza akcję serca.
- Odwodnienie pogarsza równowagę elektrolitową, co dodatkowo obciąża układ krążenia.
Zanieczyszczenie powietrza i styl życia zimą
Sezon grzewczy wiąże się również z wyższym poziomem zanieczyszczenia powietrza, co ma także negatywny wpływ na zdrowie układu krążenia. Poza tym zimą często zmieniamy styl życia: ograniczamy aktywność fizyczną i spożywamy bardziej kaloryczne, a mniej zdrowe posiłki, co może dodatkowo zwiększać ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.
- Zobacz również: COVID-owa mgła mózgowa: pogorszenie funkcji płuc może wywoływać zaburzenia poznawcze
Jak chronić serce zimą?
Eksperci kampanii „Akcja Kardioprotekcja” zalecają:
- Unikaj nagłych zmian temperatury. Wychodząc na zewnątrz, najpierw schłodź się w chłodniejszym pomieszczeniu, np. na korytarzu.
- Ubieraj się ciepło. Szczególnie chroniąc dłonie, stopy i głowę, aby uniknąć wychłodzenia organizmu.
- Spożywaj zdrowe, ciepłe posiłki. Włącz do diety produkty bogate w witaminy, błonnik i przyprawy poprawiające krążenie, takie jak imbir, kurkuma czy pieprz cayenne.
- Dostosuj aktywność fizyczną do warunków. Zamiast intensywnych treningów na świeżym powietrzu wybierz spacery lub lekką gimnastykę w domu.
- Dbaj o odpowiednie nawodnienie. Picie wody pomaga utrzymać równowagę elektrolitową organizmu.
- Regularnie przyjmuj leki. Pacjenci z chorobami sercowo-naczyniowymi powinni bezwzględnie stosować się do zaleceń lekarza.
- Chroń się przed infekcjami. Szczepienia przeciw grypie i unikanie kontaktu z chorymi osobami mogą pomóc w zapobieganiu infekcjom.
Zima to czas, kiedy układ krążenia narażony jest na szczególne obciążenia. Niskie temperatury, infekcje oraz zmiana trybu życia mogą prowadzić do poważnych komplikacji, zwłaszcza u osób z grupy ryzyka. Stosowanie się do zaleceń ekspertów, zdrowa dieta, regularna aktywność fizyczna i odpowiednia ochrona przed zimnem to klucz do utrzymania zdrowego serca.
Źródła:
- Akcja Kardioprotekcja
- frontiersin.org
- Biomedicines
