Choroba Alzheimera pozostaje jednym z największych wyzwań współczesnej neurologii. W ostatnich latach coraz większe nadzieje wiązane są z terapiami modyfikującymi przebieg choroby, które oddziałują na jej biologiczne podłoże, a nie jedynie łagodzą objawy. Najnowsze wyniki badania LEADER, zaprezentowane podczas Alzheimer’s Association International Conference (AAIC) 2026, pokazują, że leczenie lekanemabem może przynosić trwałe korzyści również w codziennej praktyce klinicznej. Analiza danych z 13 ośrodków w Stanach Zjednoczonych wykazała, że po średnio 17 miesiącach terapii blisko 83 proc. pacjentów z wczesną chorobą Alzheimera utrzymało stabilny przebieg choroby lub odnotowało poprawę.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie wyniki przyniosło badanie Real World Evidence (RWE) LEADER i dlaczego potwierdza ono długoterminowe korzyści leczenia lekanemabem u pacjentów z wczesną chorobą Alzheimera.
- U jakiego odsetka pacjentów uzyskano stabilizację lub poprawę przebiegu choroby oraz jak długo trwała terapia oceniana w badaniu.
- Jak działa lekanemab, dlaczego jest uznawany za terapię modyfikującą przebieg choroby oraz dla których pacjentów jest przeznaczony.
- Jakie wyniki dotyczące bezpieczeństwa leczenia odnotowano w codziennej praktyce klinicznej oraz jakie znaczenie mają badania typu Real World Evidence.
Badanie LEADER dostarcza danych z codziennej praktyki klinicznej
Dotychczas skuteczność lekanemabu oceniano przede wszystkim w randomizowanych badaniach klinicznych. Badanie LEADER należy natomiast do grupy badań typu Real World Evidence (RWE), które pokazują efekty leczenia w rzeczywistych warunkach funkcjonowania systemu ochrony zdrowia.
LEADER jest trzyletnim, wieloośrodkowym badaniem retrospektywnym prowadzonym w 13 ośrodkach klinicznych w Stanach Zjednoczonych. Analiza obejmuje dane pochodzące z elektronicznej dokumentacji medycznej, kart pacjentów oraz ankiet i wywiadów z personelem medycznym. W przedstawionej analizie śródokresowej uwzględniono 432 pacjentów z chorobą Alzheimera we wczesnym stadium, którzy otrzymali co najmniej siedem infuzji lekanemabu do maja 2026 roku.
Średni wiek uczestników wynosił 74 lata, a kobiety stanowiły 55,8 proc. badanej populacji. U blisko dwóch trzecich pacjentów rozpoznano łagodne zaburzenia funkcji poznawczych (MCI) związane z chorobą Alzheimera, natomiast pozostali chorowali na łagodne otępienie spowodowane tą chorobą. Średni czas leczenia wynosił 520 dni, co odpowiada około 17 miesiącom terapii, a pacjenci otrzymali średnio 26 dawek leku.
Blisko 83 proc. pacjentów osiągnęło stabilizację lub poprawę
Najważniejszym wnioskiem z badania LEADER jest wysoki odsetek pacjentów, u których nie doszło do pogorszenia stanu klinicznego podczas leczenia. Spośród 427 osób, u których możliwa była ocena etapu choroby:
- 75,9 proc. pacjentów utrzymało ten sam etap choroby przez cały okres leczenia,
- 6,6 proc. poprawiło swój stan – z łagodnego otępienia do stadium łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI),
- łącznie u 82,5 proc. chorych odnotowano stabilizację lub poprawę przebiegu choroby.
Co istotne, uzyskane wyniki były spójne niezależnie od płci, rasy, pochodzenia etnicznego czy genotypu APOE. Dodatkowo niemal 85 proc. pacjentów zdecydowało się kontynuować terapię lekanemabem.
Korzyści utrzymywały się również u pacjentów z różnymi wariantami genu APOE ε4
Autorzy badania przeanalizowali także skuteczność leczenia u pacjentów posiadających różne warianty genu APOE ε4, który wiąże się z większym ryzykiem rozwoju choroby Alzheimera. Stabilizację lub poprawę odnotowano u:
- 81,7 proc. heterozygot APOE ε4,
- 81,0 proc. homozygot APOE ε4.
Wyniki te sugerują, że korzystny efekt leczenia obserwowano również w podgrupach genetycznych uznawanych za bardziej narażone na rozwój choroby.
Jak działa lekanemab?
Lekanemab należy do grupy terapii modyfikujących przebieg choroby Alzheimera. Jego działanie koncentruje się na usuwaniu patologicznych złogów beta-amyloidu z mózgu. Preparat wiąże zarówno nierozpuszczalne blaszki amyloidowe, jak i rozpuszczalne protofibryle beta-amyloidu, które uważa się za jedną z najbardziej toksycznych postaci tego białka. Dzięki temu leczenie ma spowalniać pogarszanie funkcji poznawczych oraz utratę samodzielności u osób z wczesną chorobą Alzheimera. Dane z badania LEADER wskazują, że kontynuowanie terapii może pozwalać pacjentom dłużej pozostawać na wcześniejszym etapie choroby.
Profil bezpieczeństwa zgodny z wcześniejszymi badaniami
Autorzy podkreślają, że profil bezpieczeństwa obserwowany w codziennej praktyce klinicznej był zgodny z Charakterystyką Produktu Leczniczego zatwierdzoną przez amerykańską Agencję ds. Żywności i Leków (FDA). Najczęściej obserwowanymi działaniami niepożądanymi były nieprawidłowości obrazowe związane z amyloidem (ARIA), które wystąpiły u 12,3 proc. pacjentów. Większość przypadków miała charakter bezobjawowy oraz łagodne nasilenie w badaniach obrazowych.
W trakcie terapii podtrzymującej prowadzonej co cztery tygodnie nie odnotowano nowych przypadków ARIA-E ani dużych krwotoków śródmózgowych. Również analiza uwzględniająca status genu APOE ε4 nie wykazała nowych sygnałów bezpieczeństwa – u homozygot APOE ε4 nie wystąpiły ciężkie przypadki ARIA.
Leczenie przeciwzakrzepowe nie zwiększało częstości ARIA
W analizowanej populacji 24,5 proc. pacjentów otrzymywało jednocześnie leczenie przeciwzakrzepowe lub przeciwpłytkowe. Badacze nie zaobserwowali istotnych różnic w częstości występowania ARIA pomiędzy pacjentami przyjmującymi takie leczenie a osobami, które go nie stosowały. Autorzy podkreślają jednak, że obserwacja pochodzi z analizy rzeczywistej praktyki klinicznej i wymaga dalszych badań.
Dla jakich pacjentów przeznaczony jest lekanemab?
Zgodnie z Charakterystyką Produktu Leczniczego zatwierdzoną przez Europejską Agencję Leków (EMA), lekanemab (Leqembi) jest wskazany do leczenia dorosłych pacjentów z klinicznie rozpoznanym łagodnym upośledzeniem funkcji poznawczych (MCI) lub łagodnym otępieniem spowodowanym chorobą Alzheimera, czyli we wczesnym stadium choroby. Leczenie przeznaczone jest dla osób z potwierdzoną patologią amyloidu, które nie są nosicielami genu ApoE ε4 lub są jego heterozygotami.
Ograniczenia badania
Autorzy zwracają uwagę, że badania typu Real World Evidence mają swoje ograniczenia. Analiza retrospektywna nie obejmuje grupy kontrolnej placebo, a kompletność danych medycznych może być zróżnicowana. Z tego względu wyniki należy interpretować jako uzupełnienie danych pochodzących z badań klinicznych, a nie ich zastępstwo. Jednocześnie badania RWE pozwalają lepiej ocenić funkcjonowanie terapii w codziennej praktyce medycznej i dostarczają informacji trudnych do uzyskania w klasycznych badaniach randomizowanych.
O firmie Biogen
Biogen to amerykańska firma biotechnologiczna założona w 1978 roku, należąca do światowych liderów w opracowywaniu innowacyjnych terapii dla pacjentów z chorobami neurologicznymi oraz innymi poważnymi schorzeniami. Spółka koncentruje się na wykorzystaniu osiągnięć biologii molekularnej i nowoczesnych technologii do tworzenia leków, które mogą zmieniać przebieg chorób i poprawiać jakość życia pacjentów. Strategia Biogen opiera się na rozwoju przełomowych terapii, prowadzeniu zaawansowanych badań naukowych oraz długoterminowych inwestycjach w innowacje. W obszarze choroby Alzheimera firma od wielu lat współpracuje z Eisai nad rozwojem i komercjalizacją lekanemabu.
O współpracy między firmami Eisai i Biogen w zakresie choroby Alzheimera
Firmy Eisai i Biogen współpracują nad rozwojem innowacyjnych terapii choroby Alzheimera od 2014 roku. Partnerstwo obejmuje badania kliniczne, rozwój oraz globalną komercjalizację lekanemabu – przeciwciała monoklonalnego ukierunkowanego na patologiczne formy beta-amyloidu. W ramach współpracy Eisai odpowiada za prowadzenie programu rozwoju klinicznego oraz procesy rejestracyjne na świecie, natomiast obie firmy wspólnie uczestniczą w działaniach związanych z wprowadzaniem leku na rynek. Celem partnerstwa jest przyspieszenie dostępu pacjentów do terapii, które mogą modyfikować przebieg choroby Alzheimera.
O współpracy między Eisai i BioArctic w zakresie AD
Współpraca pomiędzy japońską firmą Eisai, a szwedzką spółką BioArctic trwa od 2005 roku i koncentruje się na opracowywaniu nowych metod leczenia choroby Alzheimera. Efektem tego partnerstwa było opracowanie lekanemabu – przeciwciała monoklonalnego zaprojektowanego do usuwania toksycznych form beta-amyloidu z mózgu. W 2007 roku Eisai uzyskała globalne prawa do rozwoju, produkcji i komercjalizacji leku, a w 2015 roku partnerzy podpisali kolejną umowę dotyczącą jego dalszego rozwoju i wprowadzenia na rynek. Wieloletnia współpraca obu firm stanowi przykład międzynarodowego partnerstwa naukowo-przemysłowego ukierunkowanego na rozwój terapii modyfikujących przebieg choroby Alzheimera.
O firmie Eisai Co., Ltd.
Eisai Co., Ltd. to globalna firma farmaceutyczna z siedzibą w Japonii, której działalność koncentruje się na opracowywaniu innowacyjnych terapii odpowiadających na niezaspokojone potrzeby medyczne. Przedsiębiorstwo kieruje się filozofią human health care (hhc), zakładającą stawianie pacjentów i jakości ich życia w centrum wszystkich działań. Najważniejszymi obszarami działalności badawczo-rozwojowej firmy są neurologia i onkologia, jednak Eisai angażuje się również w projekty związane z ograniczaniem nierówności zdrowotnych oraz walką z zaniedbanymi chorobami tropikalnymi. Dzięki globalnej sieci ośrodków badawczych, zakładów produkcyjnych i spółek zależnych firma rozwija i dostarcza nowoczesne rozwiązania terapeutyczne dla pacjentów na całym świecie.
Główne wnioski
- Badanie LEADER, obejmujące 432 pacjentów z wczesną chorobą Alzheimera, wykazało, że 82,5 proc. chorych osiągnęło stabilizację lub poprawę stanu po średnio 520 dniach (około 17 miesiącach) leczenia lekanemabem.
- 75,9 proc. pacjentów utrzymało ten sam etap choroby, a 6,6 proc. poprawiło swój stan – z łagodnego otępienia do łagodnych zaburzeń funkcji poznawczych (MCI). Wyniki były spójne niezależnie od płci, rasy, pochodzenia etnicznego i genotypu APOE.
- Profil bezpieczeństwa terapii był zgodny z wcześniejszymi badaniami i Charakterystyką Produktu Leczniczego. ARIA wystąpiły u 12,3 proc. pacjentów, a większość przypadków miała łagodny, bezobjawowy przebieg.
- Wyniki badania RWE potwierdzają, że lekanemab może skutecznie spowalniać postęp wczesnej choroby Alzheimera również w codziennej praktyce klinicznej, uzupełniając dane uzyskane w randomizowanych badaniach klinicznych.
Źródło:
- Informacja prasowa
