Nowe badania pokazują, że zmiana stylu życia po badaniu przesiewowym jelita grubego może znacząco zmniejszyć ryzyko raka jelita grubego i innych chorób przewlekłych. To ważna wiadomość dla zdrowia publicznego – badanie przesiewowe może być nie tylko narzędziem diagnostycznym, ale także impulsem do trwałej poprawy codziennych nawyków.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak styl życia po badaniu przesiewowym wpływa na ryzyko raka jelita grubego.
- Jakie zmiany w codziennych nawykach przynoszą największe korzyści zdrowotne.
- Jakie ryzyko niesie pogorszenie stylu życia po kolonoskopii.
- Jakie badania nad stylami życia po badaniach przesiewowych prowadzi się w Norwegii.
Badania przesiewowe jako punkt zwrotny
Od lat wiadomo, że zdrowy styl życia odgrywa kluczową rolę w profilaktyce chorób nowotworowych i przewlekłych. Szacuje się, że nawet połowie przypadków raka jelita grubego można byłoby zapobiec, gdyby populacja konsekwentnie przestrzegała podstawowych zasad zdrowego życia: niepalenia tytoniu, utrzymania prawidłowej masy ciała, zdrowej diety, aktywności fizycznej i ograniczenia spożycia alkoholu.
Jednak dotychczasowe analizy odnosiły się do wpływu stylu życia w ujęciu całego życia. Tymczasem nowe badanie postawiło pytanie: co się stanie, jeśli zmienimy styl życia dopiero po badaniu przesiewowym?
30 lat obserwacji – analiza trzech dużych kohort
W badaniu opublikowanym w American Journal of Gastroenterology naukowcy z Uniwersytetu w Oslo i Harvard TH Chan School of Public Health przeanalizowali dane z trzech amerykańskich badań kohortowych obejmujących osoby, które przeszły kolonoskopię.
Badani zostali ocenieni pod kątem pięciu kluczowych czynników stylu życia:
- palenie tytoniu,
- wskaźnik masy ciała (BMI),
- aktywność fizyczna,
- dieta (w tym spożycie czerwonego mięsa, przetworzonego mięsa, błonnika, produktów mlecznych i wapnia),
- spożycie alkoholu.
Oceniano ich styl życia zarówno przed badaniem przesiewowym, jak i przez kolejne dekady – aż do 30 lat obserwacji.
14% mniej raka jelita grubego dzięki zdrowym zmianom
Wyniki są jednoznaczne. Każda poprawa w stylu życia po badaniu przesiewowym skutkowała:
- 14-procentowym spadkiem ryzyka raka jelita grubego,
- 11-procentowym spadkiem ryzyka rozwoju innych chorób przewlekłych.
Jak zauważa Markus Dines Knudsen, współautor badania i pracownik naukowy Instytutu Podstawowych Nauk Medycznych Uniwersytetu w Oslo:
To interesujące wyniki, ponieważ mamy do czynienia z grupą, która faktycznie miała zmniejszone ryzyko raka jelita grubego, ponieważ przeszła badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego i stanów przedrakowych. Mimo to odkryliśmy, że wraz z pogorszeniem stylu życia ryzyko zachorowania na raka jelita grubego wyraźnie wzrastało.
Jednym ze sposobów poprawy stylu życia było np. zwiększenie aktywności fizycznej, utrata masy ciała czy ograniczenie alkoholu.
Pogorszenie stylu życia = większe ryzyko
Niestety nie wszyscy uczestnicy poprawili swoje nawyki. Część osób zaczęła żyć mniej zdrowo niż przed badaniem przesiewowym. U tych osób, u których wskaźnik stylu życia pogorszył się o dwa lub więcej punktów:
- ryzyko raka jelita grubego wzrosło aż o 70%,
- ryzyko rozwoju innych chorób przewlekłych wzrosło o 21%.
To jednoznaczny sygnał, że nie tylko poprawa, ale i pogorszenie stylu życia po badaniach przesiewowych ma znaczący wpływ na zdrowie.
Kolejne badanie nad wpływem stylu życia
Obecnie Knudsen i jego zespół planują kolejne badanie, tym razem w ramach Programu Badań Przesiewowych Jelit Norweskiego Rejestru Nowotworów.
Rozpoczynamy obecnie badanie w Norwegii we współpracy z Programem Badań Przesiewowych Jelit Norweskiego Rejestru Nowotworów. Będziemy testować różne poziomy monitorowania i wsparcia w zakresie nawyków związanych ze stylem życia sprzyjającym zapobieganiu nowotworom przez okres dwóch lat. W dłuższej perspektywie przyjrzymy się również, jak te środki wpływają na zapadalność na nowotwory i śmiertelność.
Nowy projekt może dostarczyć jeszcze dokładniejszych danych i stworzyć ramy do wdrażania interwencji behawioralnych bezpośrednio po badaniach przesiewowych.
Główne wnioski
- Poprawa stylu życia po kolonoskopii zmniejsza ryzyko raka jelita grubego o 14% i innych chorób przewlekłych o 11%.
- Pogorszenie stylu życia zwiększa ryzyko raka jelita grubego aż o 70%.
- Ocena stylu życia opierała się na pięciu czynnikach: paleniu, BMI, diecie, aktywności fizycznej i alkoholu.
- W Norwegii rusza badanie wspierające zmianę stylu życia w ramach programu badań przesiewowych jelit.
Źródło:
- University of Oslo
