W Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pojawił się projekt ustawy oznaczony numerem UD418, który zakłada podwyższenie stawek akcyzy na napoje alkoholowe od 2027 r. Rząd argumentuje, że alkohol staje się coraz bardziej dostępny cenowo, a wyższe wpływy podatkowe mają wspierać finansowanie świadczeń zdrowotnych. Projekt przewiduje również zmiany w ustawie o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dzięki którym dodatkowe środki mają trafić do Narodowego Funduszu Zdrowia.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie zmiany przewiduje projekt UD418 wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.
- Dlaczego rząd planuje podwyższenie akcyzy na napoje alkoholowe od 2027 r.
- Jak zmieniała się dostępność cenowa alkoholu w Polsce w latach 2021-2025.
- W jaki sposób dodatkowe wpływy z akcyzy mają zwiększyć finansowanie świadczeń zdrowotnych przez NFZ.
Projekt UD418 wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów
Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych został wpisany do Wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD418.
Za przygotowanie projektu odpowiada Ministerstwo Finansów i Gospodarki, a osobą odpowiedzialną za jego opracowanie jest podsekretarz stanu Jarosław Neneman.
Zgodnie z informacjami opublikowanymi w wykazie, Rada Ministrów ma przyjąć projekt w III lub IV kwartale 2026 r.
Alkohol staje się coraz bardziej dostępny cenowo
Jednym z głównych argumentów przemawiających za zmianami jest rosnąca siła nabywcza konsumentów. Jak wskazano w opisie projektu, wraz ze wzrostem przeciętnych wynagrodzeń zwiększa się liczba produktów alkoholowych, które można kupić za średnią miesięczną pensję.
Dane Głównego Urzędu Statystycznego pokazują, że za przeciętne wynagrodzenie można było kupić:
- 216 butelek wódki 40% o pojemności 0,5 l w 2021 r. i 252 butelki w 2025 r.,
- 1798 piw o pojemności 0,5 l w 2021 r. i 2172 piwa w 2025 r.,
- 256 butelek wina białego gronowego o pojemności 0,75 l w 2021 r. i 339 butelek w 2025 r.
Według projektodawców oznacza to systematyczny wzrost ekonomicznej dostępności alkoholu.
Wyższa akcyza ma ograniczyć szkody zdrowotne
W uzasadnieniu projektu wskazano, że podwyższenie akcyzy ma służyć ograniczaniu spożycia alkoholu oraz zmniejszaniu zdrowotnych i społecznych skutków jego nadużywania.
Autorzy projektu zwracają uwagę, że polityka podatkowa jest jednym z narzędzi wykorzystywanych do ograniczania dostępności ekonomicznej używek. Ma to wpływać nie tylko na poziom konsumpcji, ale również na skalę problemów zdrowotnych związanych z alkoholem oraz wydatki ponoszone przez system ochrony zdrowia.
Przywołano także dane wskazujące, że Polska zajmowała w 2022 r. drugie miejsce w Unii Europejskiej pod względem zgonów związanych z nadużywaniem alkoholu. Wskaźnik wyniósł 9,34 zgonu na 100 tys. mieszkańców. Wyższy odnotowano jedynie w Słowenii (15,69 na 100 tys. mieszkańców).
Projekt odwołuje się do rekomendacji WHO
W dokumentacji projektu przypomniano, że Światowa Organizacja Zdrowia już w 2010 r. przyjęła globalną strategię ograniczania szkodliwego spożywania alkoholu.
Jednym z rekomendowanych działań jest ograniczanie dostępności ekonomicznej napojów alkoholowych poprzez instrumenty podatkowe i politykę cenową. Strategia została zaakceptowana przez państwa członkowskie WHO, w tym Polskę.
Dodatkowe wpływy mają zasilić Narodowy Fundusz Zdrowia
Projekt nie ogranicza się wyłącznie do zmian w podatku akcyzowym. Zakłada również nowelizację ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zgodnie z propozycją od 2027 r. zwiększona miałaby zostać dotacja podmiotowa dla NFZ. Jej wysokość miałaby odpowiadać środkom uzyskanym dzięki podwyższeniu akcyzy na napoje alkoholowe.
Jak wskazano w opisie projektu, dodatkowe pieniądze miałyby zostać przeznaczone na finansowanie świadczeń zdrowotnych.
Podwyżki mają nawiązywać do wcześniejszej ustawy
Projektodawcy proponują, aby stawki akcyzy obowiązujące od 2027 r. odpowiadały poziomom przewidzianym w ustawie nowelizującej ustawę o podatku akcyzowym uchwalonej 7 listopada 2026 r., która ostatecznie nie uzyskała podpisu Prezydenta RP.
Przypomnijmy, że zawetowane przepisy zakładały wzrost akcyzy na alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie o 15% w 2026 r. oraz o kolejne 10% w 2027 r.
Główne wnioski
- Projekt UD418 zakłada podwyższenie akcyzy na napoje alkoholowe od 2027 r.
- Dodatkowe wpływy z akcyzy mają zasilić NFZ poprzez zwiększenie dotacji podmiotowej na finansowanie świadczeń zdrowotnych.
- Rząd uzasadnia zmiany rosnącą dostępnością cenową alkoholu. Według danych GUS za przeciętne wynagrodzenie można było kupić 252 butelki wódki w 2025 r. wobec 216 w 2021 r.
- Projekt nawiązuje do zawetowanej ustawy, która przewidywała wzrost akcyzy na alkohol etylowy, piwo, wino, napoje fermentowane i wyroby pośrednie o 15% w 2026 r. oraz o kolejne 10% w 2027 r.
Źródło:
- https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-podatku-akcyzowym-oraz-ustawy-o-swiadczeniach-opieki-zdrowotnej-finansowanych-ze-srodkow-publicznych
