Spożywanie alkoholu od lat pozostaje jednym z najważniejszych globalnych problemów zdrowia publicznego. Chociaż w debacie publicznej nadal pojawiają się opinie sugerujące potencjalne korzyści wynikające z umiarkowanego picia, najnowszy przegląd opublikowany w czasopiśmie Addiction wskazuje jednoznacznie, że alkohol odpowiada za ogromną liczbę chorób, urazów i przedwczesnych zgonów. Badacze podkreślają jednak, że część szkód zdrowotnych związanych ze spożyciem alkoholu może być częściowo odwracalna, szczególnie po ograniczeniu picia lub całkowitej abstynencji.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jakie choroby i urazy są bezpośrednio związane ze spożyciem alkoholu
- Dlaczego alkohol zwiększa ryzyko nowotworów, chorób serca i infekcji
- Które szkody zdrowotne wywołane alkoholem mogą być częściowo odwracalne
- Dlaczego eksperci coraz częściej podważają tezę o ochronnym działaniu niewielkich ilości alkoholu
Alkohol odpowiada za ponad 60 chorób i urazów
Autorzy przeglądu przypominają, że aktualna, 11. edycja Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD opracowanej przez World Health Organization wymienia ponad 60 chorób i urazów, które są w pełni przypisywane spożyciu alkoholu. Do najważniejszych należą:
- alkoholowa marskość wątroby,
- alkoholowe zapalenie trzustki,
- kardiomiopatia alkoholowa,
- płodowy zespół alkoholowy,
- zaburzenia psychiczne związane z alkoholem,
- zatrucia alkoholowe.
Eksperci podkreślają, że większość tych schorzeń jest związana z przewlekłym i nadmiernym spożyciem alkoholu.
Alkohol zwiększa ryzyko nowotworów i chorób sercowo-naczyniowych
Przegląd potwierdza również silny związek alkoholu z wieloma chorobami niezakaźnymi. Badacze wskazują pięć głównych grup schorzeń związanych ze spożyciem alkoholu:
Nowotwory
Alkohol zwiększa ryzyko rozwoju wielu nowotworów, między innymi:
- raka jamy ustnej,
- raka gardła,
- raka krtani,
- raka przełyku,
- raka jelita grubego,
- raka odbytnicy,
- raka wątroby,
- raka piersi,
- raka szyjki macicy.
Coraz więcej badań wskazuje, że nawet niewielkie ilości alkoholu mogą zwiększać ryzyko niektórych nowotworów, szczególnie raka piersi.
Choroby układu sercowo-naczyniowego
Spożycie alkoholu wiąże się także z wyższym ryzykiem:
- nadciśnienia tętniczego,
- migotania przedsionków,
- udaru mózgu,
- kardiomiopatii,
- choroby niedokrwiennej serca.
Badacze zwracają uwagę, że choć temat potencjalnego ochronnego wpływu małych ilości alkoholu na układ sercowo-naczyniowy pozostaje przedmiotem dyskusji, obecne dane nie pozwalają jednoznacznie potwierdzić takich korzyści. Dr Jürgen Rehm podkreśla:
Chociaż obecnie wiemy wiele o wpływie alkoholu na zdrowie, wciąż kontrowersyjne jest, czy niewielkie ilości alkoholu są dobre dla serca. Analizując zarówno badania kohortowe, jak i badania z randomizacją mendlowską, a także wszystkie ich potencjalne mocne i słabe strony, dochodzimy do wniosku, że nie ma wystarczających dowodów, aby wykluczyć korzystny wpływ alkoholu na chorobę niedokrwienną serca i udar niedokrwienny.
Alkohol osłabia odporność i zwiększa ryzyko infekcji
Nowe badania potwierdzają także wpływ alkoholu na układ odpornościowy. Eksperci wskazują, że alkohol zwiększa ryzyko wielu chorób zakaźnych, w tym:
- gruźlicy,
- zapalenia płuc,
- HIV/AIDS,
- chorób przenoszonych drogą płciową.
Mechanizm ten związany jest między innymi z:
- osłabieniem odpowiedzi immunologicznej,
- uszkodzeniem wątroby,
- zaburzeniem funkcjonowania komórek odpornościowych.
Badacze podkreślają, że krótkotrwałe osłabienie odporności może częściowo ustępować po zaprzestaniu picia, jednak wieloletnie nadużywanie alkoholu może prowadzić do trwałych uszkodzeń.
Alkohol zwiększa ryzyko urazów i przemocy
Autorzy przeglądu przypominają, że alkohol wpływa nie tylko na rozwój chorób przewlekłych, ale także znacząco zwiększa ryzyko urazów. Nawet niewielkie ilości alkoholu mogą:
- pogarszać koordynację ruchową,
- wydłużać czas reakcji,
- zaburzać ocenę sytuacji,
- osłabiać koncentrację.
W efekcie rośnie ryzyko:
- wypadków komunikacyjnych,
- upadków,
- urazów,
- przemocy,
- agresji wobec innych osób.
Eksperci podkreślają, że ryzyko urazów zależy zarówno od ilości alkoholu, jak i kontekstu spożycia oraz jednoczesnego stosowania innych substancji psychoaktywnych.
Część szkód zdrowotnych może być odwracalna
Jednym z najważniejszych wniosków płynących z przeglądu jest fakt, że część szkód wywołanych alkoholem może częściowo ustępować po ograniczeniu spożycia lub całkowitej abstynencji. Dotyczy to przede wszystkim:
- krótkotrwałych zaburzeń odporności,
- części uszkodzeń układu sercowo-naczyniowego,
- części zmian neurologicznych,
- niektórych zaburzeń funkcjonowania mózgu.
Badacze wskazują, że:
- część zmian sercowo-naczyniowych może poprawić się już po kilku dniach lub tygodniach abstynencji,
- uszkodzenia mózgu mogą częściowo ustępować podczas długotrwałej abstynencji,
- ryzyko urazów i infekcji gwałtownie spada po zaprzestaniu picia.
Jednocześnie eksperci zaznaczają, że niektóre choroby – takie jak zaawansowana marskość wątroby czy ciężkie uszkodzenia serca – pozostają nieodwracalne.
Eksperci: szkody związane z alkoholem przewyższają potencjalne korzyści
Autorzy publikacji podkreślają, że obecny stan wiedzy coraz wyraźniej wskazuje na przewagę negatywnych skutków zdrowotnych alkoholu nad potencjalnymi korzyściami. Sinclair Carr z Harvard TH Chan School of Public Health zaznacza:
Nasz przegląd aktualnych dowodów na temat wpływu alkoholu na zdrowie prowadzi do ostrożnego, ale jasnego wniosku: alkohol jest główną przyczyną chorób i urazów, a jego szkodliwość przewyższa wszelkie potencjalne korzyści.
Coraz większe znaczenie profilaktyki i ograniczania spożycia alkoholu
Eksperci zdrowia publicznego od lat podkreślają, że ograniczanie spożycia alkoholu pozostaje jednym z najważniejszych działań profilaktycznych. Znaczenie mają między innymi:
- edukacja zdrowotna,
- ograniczanie dostępności alkoholu,
- wsparcie psychologiczne,
- leczenie uzależnień,
- promocja zdrowego stylu życia.
Badacze zwracają uwagę, że nawet częściowe ograniczenie spożycia alkoholu może przynieść wymierne korzyści zdrowotne.
Główne wnioski
- WHO wskazuje ponad 60 chorób i urazów, które można bezpośrednio przypisać spożyciu alkoholu.
- Alkohol zwiększa ryzyko nowotworów, chorób sercowo-naczyniowych, infekcji oraz urazów komunikacyjnych i przemocy.
- Część szkód zdrowotnych może częściowo ustępować po ograniczeniu picia lub całkowitej abstynencji.
- Autorzy przeglądu opublikowanego w czasopiśmie Addiction podkreślają, że szkody związane z alkoholem przewyższają potencjalne korzyści zdrowotne.
Źródło:
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/add.70435
- Society for the Study of Addiction
