Wysoki wskaźnik masy ciała (BMI) w okresie dojrzewania może mieć konsekwencje zdrowotne widoczne wiele lat później. Badanie naukowców z University of Jyväskylä w Finlandii wskazuje, że wyższe BMI u nastolatków jest związane z przyspieszonym starzeniem biologicznym w dorosłości. Wyniki zwracają uwagę na znaczenie profilaktyki nadwagi i otyłości już w młodym wieku.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Jak wysokie BMI w okresie dojrzewania może wiązać się z przyspieszonym starzeniem biologicznym w wieku dorosłym.
- Jakie są wyniki badania, w którym BMI uczestników mierzono między 9. a 18. rokiem życia, a następnie obserwowano ich przez około 40 lat.
- Jak zegary epigenetyczne oparte na metylacji DNA pozwalają oceniać wiek biologiczny organizmu.
- Dlaczego wyniki randomizacji mendlowskiej wspierają możliwość związku przyczynowego między wyższym BMI nastolatków a szybszym starzeniem biologicznym.
Wyższe BMI w okresie dojrzewania a starzenie biologiczne
Wiek biologiczny nie musi odpowiadać liczbie lat wynikającej z daty urodzenia. Odzwierciedla on stopień zmian zachodzących w organizmie, a jego przyspieszenie wiązano wcześniej z większym ryzykiem chorób przewlekłych oraz przedwczesnej śmierci. Fińscy naukowcy sprawdzili, czy BMI mierzone w okresie dojrzewania może być związane z tempem późniejszego starzenia biologicznego.
Nasze odkrycia sugerują, że genetyczna predyspozycja do wysokiego wskaźnika masy ciała (BMI) jest związana z przyspieszonym starzeniem biologicznym. Częściowo ten związek można wyjaśnić faktem, że odziedziczona predyspozycja znajduje odzwierciedlenie w wyższym BMI u nastolatków – Anni Pitkänen, doktorantka.
Badanie obejmowało około 40 lat obserwacji
Analiza objęła uczestników Cardiovascular Risk in Young Finns Study. BMI mierzono u nich między 9. a 18. rokiem życia, a następnie uczestników obserwowano przez około 40 lat, wielokrotnie zbierając dane dotyczące zdrowia i stylu życia. Predyspozycję genetyczną do wysokiego BMI określono za pomocą poligenicznej skali ryzyka uwzględniającej wpływ setek wariantów genetycznych.
Zegary epigenetyczne pokazały tempo starzenia
Wiek biologiczny oceniono przy użyciu zegarów epigenetycznych opartych na metylacji DNA. Są to modele obliczeniowe wykorzystujące charakterystyczne zmiany epigenetyczne do szacowania procesów związanych ze starzeniem organizmu. Takie podejście może w przyszłości pomóc lepiej identyfikować konsekwencje nadwagi i otyłości, zanim ich skutki staną się wyraźnie widoczne w standardowej ocenie klinicznej.
Czy wysokie BMI może przyspieszać starzenie?
Naukowcy wykorzystali również randomizację mendlowską, która pozwala badać potencjalne zależności przyczynowe z wykorzystaniem wariantów genetycznych. Wyniki dostarczyły dowodów wspierających możliwość, że wyższe BMI w okresie dojrzewania przyczynia się do przyspieszonego starzenia biologicznego.
Nastolatki z genetyczną predyspozycją do wysokiego BMI i z wysokim BMI mogą doświadczać przyspieszonego starzenia biologicznego – wyjaśnia Pitkänen. Może to zwiększyć ryzyko rozwoju chorób związanych z otyłością w późniejszym życiu, a także przedwczesnej śmierci.
Autorzy zaznaczają jednak, że część obserwowanej zależności może wynikać z utrzymywania się wysokiego BMI także w dorosłości. Choroby związane z otyłością rozwijają się bowiem przez wiele lat.
Znaczenie profilaktyki od najmłodszych lat
Badanie pokazuje, że konsekwencje nadmiernej masy ciała w okresie dojrzewania mogą wykraczać poza bieżący stan metaboliczny. Potencjalny związek z tempem starzenia biologicznego wskazuje na długofalowe znaczenie utrzymywania prawidłowej masy ciała.
Wyniki naszego badania podkreślają wagę zapobiegania nadwadze i otyłości przez całe życie – zauważa Pitkänen.
Główne wnioski
- Badanie naukowców z University of Jyväskylä wykazało, że wyższe BMI w okresie dojrzewania jest związane z przyspieszonym starzeniem biologicznym w dorosłości.
- Analiza objęła uczestników Cardiovascular Risk in Young Finns Study. BMI mierzono między 9. a 18. rokiem życia, a obserwacja trwała około 40 lat.
- Wiek biologiczny oceniano za pomocą zegarów epigenetycznych opartych na metylacji DNA, natomiast predyspozycję do wysokiego BMI analizowano z wykorzystaniem poligenicznej skali ryzyka.
- Zastosowanie randomizacji mendlowskiej dostarczyło danych wspierających możliwość, że wyższe BMI w okresie dojrzewania może przyczyniać się do szybszego starzenia biologicznego, choć część zależności może odzwierciedlać utrzymywanie się wysokiego BMI w dorosłości.
Źródło:
- University of Jyväskylä
- https://www.nature.com/articles/s41366-026-02194-0
