Nadmiar tkanki tłuszczowej zgromadzonej w okolicy brzucha od dawna jest uznawany za czynnik zwiększający ryzyko chorób układu krążenia, cukrzycy typu 2 czy zaburzeń metabolicznych. Najnowsze badanie opublikowane w czasopiśmie „Obesity” sugeruje jednak, że jego wpływ może być jeszcze szerszy. Naukowcy wykazali, że wyższy poziom tłuszczu trzewnego wiąże się z szybszym starzeniem biologicznym, a u kobiet również z oznakami przyspieszonego starzenia komórkowego.
Z tego artykułu dowiesz się…
- Dlaczego tłuszcz trzewny może mieć większy wpływ na tempo starzenia organizmu niż sama masa ciała,
- Jakie wyniki przyniosło badanie obejmujące blisko 4800 osób w wieku 45–69 lat,
- Dlaczego u kobiet wyższy poziom tłuszczu trzewnego wiązał się z krótszymi telomerami, będącymi markerem starzenia komórkowego,
- W jaki sposób redukcja tkanki tłuszczowej brzusznej może wspierać zdrowe starzenie i ograniczać ryzyko chorób przewlekłych.
Tłuszcz trzewny może przyspieszać starzenie organizmu
Badanie przeprowadzili naukowcy z University of Western Australia, a jego współautorami byli profesorowie nadzwyczajni Jennie Hui i Kun Zhu. Analiza wykazała, że to właśnie tłuszcz trzewny – magazynowany głęboko w jamie brzusznej i otaczający narządy wewnętrzne – może odgrywać istotną rolę w procesie biologicznego starzenia się organizmu. W przeciwieństwie do tkanki tłuszczowej zlokalizowanej pod skórą jest on wyjątkowo aktywny metabolicznie i wpływa na funkcjonowanie całego organizmu. Jak podkreślają autorzy, jego znaczenie wykracza poza tradycyjne wskaźniki otyłości, takie jak masa ciała czy wskaźnik BMI.
Nasze badanie pokazuje, że tłuszcz trzewny jest związany z szybszym starzeniem biologicznym i komórkowym – powiedział adiunkt Hui, dyrektor Laboratorium Badań Zdrowia Busselton. Zrozumienie przyczyn szybszego starzenia się pomoże nam znaleźć lepsze sposoby na dłuższe zachowanie zdrowia.
Badaniem objęto niemal 4800 osób
Naukowcy przeanalizowali dane 4799 uczestników, w tym 2614 kobiet, w wieku od 45 do 69 lat, pochodzące z programu Busselton Healthy Aging Study. Analiza wykazała, że większa ilość tłuszczu trzewnego była związana z przyspieszonym starzeniem biologicznym zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn.
Dodatkowo u kobiet zaobserwowano zależność pomiędzy wyższym poziomem tłuszczu trzewnego a krótszymi telomerami.
Krótsze telomery mogą świadczyć o szybszym starzeniu komórek
Telomery to powtarzalne sekwencje DNA znajdujące się na końcach chromosomów. Chronią materiał genetyczny przed uszkodzeniem podczas podziałów komórkowych. Wraz z wiekiem telomery stopniowo się skracają. Z tego względu ich długość uznawana jest za jeden z najważniejszych markerów biologicznego starzenia komórek.
Autorzy badania wykazali, że u kobiet większa ilość tłuszczu trzewnego wiązała się z krótszymi telomerami, co może wskazywać na szybsze tempo starzenia komórkowego.
Zależność utrzymywała się niezależnie od BMI i obwodu talii
Jednym z najciekawszych wniosków płynących z badania jest fakt, że obserwowane zależności nie wynikały wyłącznie z nadmiernej masy ciała.
Co ważne, te zależności pozostały istotne nawet po uwzględnieniu całkowitej tkanki tłuszczowej, wskaźnika masy ciała, obwodu talii i czynników związanych ze stylem życia – powiedział adiunkt Zhu. Tłuszcz trzewny jest aktywny metabolicznie i wydziela szereg białek prozapalnych, które przyczyniają się do ogólnoustrojowego stanu zapalnego i stresu metabolicznego.
Oznacza to, że sam poziom BMI może nie odzwierciedlać w pełni ryzyka związanego z rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej w organizmie.
Dlaczego tłuszcz trzewny jest tak niebezpieczny?
Tłuszcz trzewny nie pełni jedynie funkcji magazynu energii. Jest aktywną tkanką metaboliczną, która produkuje liczne substancje biologicznie czynne, w tym cytokiny prozapalne oraz hormony wpływające na funkcjonowanie wielu narządów.
Przewlekły stan zapalny o niskim nasileniu oraz stres metaboliczny są uznawane za jedne z mechanizmów odpowiedzialnych za rozwój chorób przewlekłych oraz przyspieszonego starzenia organizmu. Nowe wyniki sugerują, że tłuszcz trzewny może odgrywać w tym procesie znacznie większą rolę, niż wcześniej przypuszczano.
Tłuszcz trzewny można stosunkowo łatwo ocenić
Autorzy badania zwracają uwagę, że ilość tłuszczu trzewnego można określić za pomocą metod obrazowych wykorzystywanych już w codziennej praktyce klinicznej.
Można to łatwo zmierzyć za pomocą technologii obrazowania, która jest powszechnie stosowana w rutynowych badaniach gęstości kości.
Może to ułatwić identyfikację osób narażonych na szybsze starzenie biologiczne i pozwolić na wcześniejsze wdrożenie działań profilaktycznych.
Dane z jednego z najdłuższych badań populacyjnych na świecie
Podstawą analizy były dane pochodzące z Busselton Health Study, którego historia sięga 1966 roku. Program jest uznawany za jedno z najdłużej prowadzonych badań populacyjnych na świecie i dostarcza unikalnych danych dotyczących zdrowia mieszkańców Australii.
Jak podkreślił kierujący analizą lekarz rezydent Riorden O’Shea, właśnie dostęp do wieloletnich danych pozwala lepiej zrozumieć wpływ czynników ryzyka na zdrowie w długiej perspektywie.
Dostęp do wysokiej jakości danych longitudinalnych pozwolił nam lepiej zrozumieć, jak kliniczne czynniki ryzyka wpływają na długoterminowe wyniki zdrowotne – powiedział O’Shea.
Redukcja tłuszczu brzusznego może sprzyjać zdrowemu starzeniu
Autorzy badania podkreślają, że uzyskane wyniki wskazują na znaczenie ograniczania ilości tłuszczu trzewnego jako elementu profilaktyki zdrowotnej. Choć badanie nie dowodzi bezpośrednio związku przyczynowo-skutkowego, dostarcza kolejnych argumentów przemawiających za utrzymywaniem prawidłowej masy ciała, aktywnością fizyczną oraz zdrową dietą, które pomagają ograniczać odkładanie się tłuszczu w jamie brzusznej.
Główne wnioski
- Badanie opublikowane w „Obesity”, obejmujące 4799 osób w wieku 45–69 lat, wykazało związek między większą ilością tłuszczu trzewnego a szybszym starzeniem biologicznym u kobiet i mężczyzn.
- U kobiet wyższy poziom tłuszczu trzewnego był dodatkowo powiązany z krótszymi telomerami, które są uznawane za ważny marker starzenia komórek.
- Zależność między tłuszczem trzewnym a przyspieszonym starzeniem utrzymywała się nawet po uwzględnieniu BMI, obwodu talii, całkowitej ilości tkanki tłuszczowej oraz czynników stylu życia.
- Autorzy badania podkreślają, że redukcja tkanki tłuszczowej brzusznej może być istotnym elementem strategii wspierających zdrowe starzenie i zmniejszanie ryzyka chorób przewlekłych.
Źródło:
- https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/oby.70239
- University of Western Australia
